صفحه اول     سیاسی     اقتصادی     اجتماعی     ورزشی     فرهنگی     تصویری     تماس با ما     تبلیغات     پیوندها     RSS  
سه شنبه، 24 تیر 1399 - 10:05   
  تازه ترین اخبار:  
 
 آخرین مطالب
  کشمکش برای کناره‌گیری نخست‌وزیر بلغارستان
  گفت‌وگوی ولیعهد ابوظبی با نخست وزیر یونان
  توییت ظریف در سالروز قتل عام سربرنیتسا
  انتقاد روسیه از تصمیم ترکیه درباره ایاصوفیه
  ارجاع جسد قاضی منصوری به دادگاهی در رومانی
  پیروزی "دودا" در انتخابات ریاست جهوری لهستان
  مذاکرات تازه رهبران صربستان و کوزوو
  ارمنیان و انقلاب مشروطه ایران
  شریعتی در ترکیه
  آینده لهستان در گرو انتخابات ریاست جمهوری
  تمایل اوکراین برای خرید پهپادهای ترکیه
  پلیس صربستان ۷۱ معترض را بازداشت کرد
  یاد شهدای ایرانی جنگ بوسنی
  توقف صادرات گاز روسیه به ترکیه
  محدودیت‌های تازه یونان در مرز بلغارستان
- اندازه متن: + -  کد خبر: 33116صفحه نخست » کتابخانه ایرباپنجشنبه، 18 اردیبهشت 1399 - 09:08
مناسبات روسیه و ایران
بهرام الدین صلاح الدینویچ منانف
  

پیوستگی استعماری آسیای میانه در نیمه دوم قرن نوزدهم به امپراتوری روسیه، به معنای پایان طمع سیری‌ناپذیر این امپراتوری برای گسترش سلطه سیاسی و اقتصادی‌اش بر سرزمین‌های دیگر نبود. سرمایه‌داری روی به گسترش تزاری، با بهره‌بری بی حد و مرز از منابع طبیعی غنی آسیای میانه، به شمال ایران و افغانستان روی نهاد تا این سرزمین‌ها را به سپهر نفوذ اقتصادی و سیاسی خود بکشاند.

به گزارش پایگاه تحلیلی – خبری ایران بالکان (ایربا) در پی اشغال قازان در سال 1552 م بیش از 200 سالی به درازا کشید تا امپراتوری تزاری بتواند به گسترش سرزمینی‌اش در شرق و غرب دریای خزر برسد. جنگ‌های ایران و روسیه در نیمه اول قرن نوزدهم میلادی که به امضای دو قرارداد گلستان و ترکمنچای انجامید، غرب دریای خزر را یکسره از دست ایران به در آورد. شرق دریای خزر با سه خانات خوقند و خیوه و بخارا، اما همچنان از سلطه امپراتوری تزاری بیرون بود تا نیمه دوم قرن نوزدهم رسید.

در آغاز این نیمه، جنگ داخلی امریکا (1865 ـ 1861) پیامدهایی گسترده‌تر از آن داشت که نصیب مردمان امریکا شود. امریکا که با صادارت پنبه‌اش چرخ صنایع نساجی بسیاری از قدرت‌های سیاسی اقتصادی اروپا و از جمله بریتانیا و روسیه را می‌چرخاند، به یک باره از صادرات پنبه واماند. برای امپراتوری‌های اروپا که صنایع نساجی‌شان در اوج بهره‌دهی بود، یافتن گزینه جانشین امریکا به جد مطرح شد. امپراتوری بریتانیا چشم به شمال آفریقا دوخت و روسیه تزاری آسیای میانه را سرزمینی می‌دانست که آب و هوایش مناسب کشت گسترده پنبه بود. هر چند وزارت جنگ روسیه تزاری از لشکرکشی به آسیای میانه بیم داست، چرا که نمی‌خواست رودر روی امپراتوری بریتانیا در هند قرار گیرد، اما حرف آخر را در این زمینه نه وزارت جنگ که وزارت مالیه روسیه تزاری زد و حکم به الحاق آسیای میانه به سرزمین روسیه داد.

از پی‌استقرار قوای روس در فرارود (ماوراء النهر)، پیشوایی اقتصادی و سیاسی امپراتوری تزاری بر این سرزمین به گونه‌ای گسترده و چشم‌گیر انجام شد. وادی فرغانه یکسره به زیر کشت پنبه درآمد و سرمایه‌داری رو به گسترش تزاری با بهره‌بری بی‌حد و مرز زا منابع طبیعی غنی آسیای میانه که دست کمی از منابع نفتی غرب دریای خزر برای این امپراتوری نداشت، نفسی تازه کرد و جان تازه‌ای یافت. مهاجرت روزافزون روس‌ها به این سرزمین بکر، شمار باشندگان روس را در فرارود فزونی بخشید و به دو میلیون تن تا آغاز جنگ جهانی اول کشاند.

پیوست استعماری آسیای میانه به امپراتوری روسیه اما پایان طمع سیری‌ناپذیر این امپراتوری برای گسترش سلطه سیاسی و اقتصادی اش بر سرزمین‌های دیگر نبود. در جنوب آسیای میانه، اینک این شمال ایران و افغانستان بود که قرار بود به قلمرو منفعت اقتصادی و سیاسی امپراتوری روسیه بپیوندد. بهرام الدین صلاح الدینویچ منانف در پژوهشی که اینک ترجمه‌اش ارائه می‌شود، کارنامه‌ای از تلاش آرام اما پیوسته امپراتوری تزاری برای نفوذ اقتصادی و سیاسی در جنوب مرزهای استعماری‌اش را به دست می‌دهد.

کتاب شامل سه فصل«مناسبات ایران ـ آسیای میانه پیش از الحاق ترکستان به روسیه»، روابط ایران و روسیه در زمان الحاق آسیای میانه به روسیه» و «ترکستان و روابط ایران و روسیه» است.

برگ‌هایی از تاریخ مناسبات روسیه و ایران؛
پایان سده نوزدهم و آغاز سده بیستم
بهرام الدین صلاح الدینویچ منانف
ترجمه: تورج اتابکی - نجم کاویانی - خلیل وداد
انتشارات چشمه

تاریخ چاپ: 1398

محمود فاضلی

   
  

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
 
 پربیینده ترین مطالب
  یاد شهدای ایرانی جنگ بوسنی
  توقف صادرات گاز روسیه به ترکیه
  تمایل اوکراین برای خرید پهپادهای ترکیه
  شریعتی در ترکیه
  آینده لهستان در گرو انتخابات ریاست جمهوری
  محدودیت‌های تازه یونان در مرز بلغارستان
  پلیس صربستان ۷۱ معترض را بازداشت کرد
  مذاکرات تازه رهبران صربستان و کوزوو
  انتقاد روسیه از تصمیم ترکیه درباره ایاصوفیه
  ارمنیان و انقلاب مشروطه ایران
  پیروزی "دودا" در انتخابات ریاست جهوری لهستان
  ارجاع جسد قاضی منصوری به دادگاهی در رومانی
  توییت ظریف در سالروز قتل عام سربرنیتسا
  گفت‌وگوی ولیعهد ابوظبی با نخست وزیر یونان
  کشمکش برای کناره‌گیری نخست‌وزیر بلغارستان
 
 
 
::  صفحه اصلی ::  تماس با ما ::  پیوندها ::  نسخه موبایل ::  RSS ::  نسخه تلکس
کلیه حقوق محفوظ است؛ استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است
info@iranbalkan.net
پشتیبانی توسط: خبرافزار