ایربا - گروه گزارش و تحلیل: از سال 1960 میلادی تاکنون ارتش در ترکیه حداقل چهار مرتبه اقدام به کودتای نظامی و تغییر دولت های مردمی کرده است. آخرین تلاش نظامیان ترک برای حفاظت از "اصول کمالیسم" در 28 فوریه 1997 عملیاتی شد و با هماهنگی هایی که با آمریکا و اسرائیل صورت گرفته بود دولت قانونی مهندس نجم الدین اربکان سقوط کرد.
ترکیه در مسیر دموکراتیزه کردن حاکمیت همچنان به پیش می رود و در این مسیر از حمایت سازمان های بین المللی نیز برخوردار است؛ مردم ترکیه به رغم نقش پرقدرت ارتش در تمام زوایای حیات اجتماعی - سیاسی شان، این حقیقت را پذیرفته اند که نوع حکومت شان می بایست ارتباط تنگاتنگی با رای اکثریت داشته باشد.
تحولات اخیر ترکیه که به دنبال انتشار گزارشی در روزنامه "طرف" رسانه ای شد و دستگاه قضایی ترکیه را در برابر امتحانی دشوار قرار داد حاکی از آن است که لایه ای از ارتش ترکیه در سال 2003 در تلاش برای انجام کودتایی دیگرعلیه دولت منتخب مردم بوده است. درمیان قریب پنجاه نفری که تاکنون در این ارتباط دستگیر شده اند نام چند تن از ژنرال های بازنشسته و معروف ترکیه نیز به چشم می خورد.
آن ها در نظر داشته اند با طرحی که نام "پتک" بر آن نهاده بودند دولت اسلام گرای طیب اردوغان را از میان بردارند تا بتوانند مذهبی ها را از حاکمیت دور کرده، دوباره اصول لائیکی به زعم آن ها تضعیف شده را ، به کشور بازگردانند.
از سوی دیگر باید بر این نکته تاکید داشت که به هر حال جمهوری ترکیه بر اصول فکری کمال آتاترک شکل گرفته است. همو که با یاری غرب، بر ویرانه های امپراتوری بزرگی چون عثمانی، نظامی لائیک را حاکم نمود.
به گزارش ایربا، مسلمان ها و ملیت های مختلف در ترکیه نیمه اول قرن بیستم، از حاکمیت غرب گرایانی که سیاست های خشنی را در پیش گرفته بودند، آزارهای فراوان دیده اند. امروز اما آن چه در عرصه سیاسی - اجتماعی ترکیه به وضوح نمایان است، "تمرین دموکراسی" از سوی اسلام گرایان تکنوکراتی است که می خواهند تفسیر جدیدی از سکولاریسم ارائه دهند و در عین حال با احترام به عقاید گروه های مختلف، مسیر رشد و توسعه را نیز بپیمایند.
اردوغان رهبر هوشمند حزب عدالت و توسعه با در پیش گرفتن سیاست گشایش (Acilim) در داخل و به صفر رساندن مشکلات و چالش ها با همسایگان ترکیه، همچنان بر لزوم "حاکمیت حقوق" در کشور پافشاری می کند.
به واقع آنچه امروز در ترکیه می گذرد، نوعی زورآزمایی میان نسل جدید ترک ها و نظامیان متعهد به آرمان های مصطفی کمال (آتاتورک) که بیشترشان در بازنشستگی بسر می برند، است.
با توجه به فراهم بودن شرایط داخلی و خارجی، به نظر می رسد پیش بینی پیروز این صحنه کار چندان مشکلی نباشد. هواداران حزب اردوغان بارها اعلام کرده اند که نظامیان باید در پادگان ها باشند و از دخالت در سیاست پرهیز کنند.
|