صفحه اول     سیاسی     اقتصادی     اجتماعی     ورزشی     فرهنگی     تصویری     تماس با ما     تبلیغات     پیوندها     RSS  
پنجشنبه، 1 اسفند 1398 - 22:23   
  تازه ترین اخبار:  
 
 آخرین مطالب
  اردوغان تهدید به انجام عملیات نظامی کرد
  مجارها و توران گرایی
  تأیید ابتلای سه مورد جدید به کرونا در ایران
  حذف سه پینگ پنگ باز در روز اول تور مجارستان
  تهران میزبان گفتگو‌های ایران،روسیه‌وترکیه
  رزمایش آمریکا و یونان با گلوله‌های جنگی
  مراسم تحلیف رئیس جمهوری جدید کرواسی
  رومانی؛تهدید نژادپرستانه علیه دو کارگر خارجی
  روسیه ورود چینی ها را ممنوع کرد
  درگیری ها در اوکراین یک کشته به جا گذاشت
  تازه ترین نظر عبدالله گل درباره اسلام سیاسی
  «کشتی حامل سلاح ترکیه» هدف قرار گرفت
  برگزاری نشست فوق‌العاده آیبا در مجارستان
  اعتراض روسیه به برنامه‌های فضایی آمریکا
  ترکیه حکم بازداشت ۲۲۸ نفر را صادر کرد
- اندازه متن: + -  کد خبر: 4199صفحه نخست » یادداشتچهارشنبه، 15 دی 1389 - 08:42
کوستوریتسای فانتزی
دینا ایار دانووا
  

 اواخر دهه 80 و اوایل دهه 90 فیلمسازی از منطقه بحران زده بالکان توجه همگان را به خود جلب کرد؛ امیر کوستوریتسا فیلمساز بوسنیایی تبار صرب. فیلم «زیرزمین» برای سینمای جهان یک اتفاق بود و در همان سال هم نخل طلای جشنواره کن را تصاحب کرد. کاستاریکا با روحیه شوخ و شنگش، گروه موسیقی اش و فیلم هایی که از همان روحیه شوخ و تاریک اندیشش نشات می گرفت دو دهه همچنان به عنوان فیلمسازی طراز اول مطرح بود.

به گزارش پایگاه تحلیلی - خبری ایران بالکان (ایربا) تب سینمای او حتی در ایران هم بسیار فراگیر شد و همه درباره سینمای او حرف می زدند. اما اکنون و بعد از فرو نشستن گرد و غبارها به نظر می رسد کاستاریکا مشغول تکرار خود است. او چند سالی است که فیلم خوب نساخته و مستندش درباره مارادونا بیشتر به خاطر شهرت بهترین فوتبالیست دنیا مورد توجه قرار گرفت تا اهمیت فیلم. با همه اینها هنوز برای ساخته های جدیدش کنجکاوی وجود دارد، هنوز محبوب جشنواره هاست و هنوز درباره فیلم هایش حرف می زنند.

این مطلب ترجمه مقدمه کتاب «امیر کوستوریتسا» نوشته خانم دینا ایار دانووا استاد رشته سینما در کالج سنت اندروست. کتاب سال 2001 به چاپ رسیده. ترجمه فارسی کتاب قرار بود امسال توسط نشر دیگر منتشر شود که با لغو مجوز ناشر کتاب فعلاً بلاتکلیف است.

بعدازظهر یکشنبه ای در اکتبر سال 2000 جلو سینمای کوچکی نزدیک محوطه ویتوریو امانوئل دوم در میلان ایستاده بودم. این محوطه در حوالی میدان کاتدرال است که وقایع چند صحنه از فیلم زمانه کولی های امیر کوستوریتسا (1989) در آن رخ داده است. داشتم به تماشای فیلم بیوه سن پی یر (2000) ساخته پاتریس لکونت می رفتم که امیر کوستوریتسا در آن نقش نیل آگوست، یک قاتل محکوم سده نوزدهمی، را بازی می کرد. پوستری از کاستاریکا مقابل سینما در هیبت یک قهرمان آشفته و خشن به نمایش گذاشته شده بود، همزمان ژولیت بینوش و دانیل اتوی دیگر بازیگران فیلم در پس زمینه پوستر نشان داده شده بودند

یک زوج محترم ایتالیایی میانسال از کنارم گذشتند و در مقابل سالن سینما ایستادند. به روشنی داشتند فکر می کردند که به تماشای فیلم بروند یا نه. مدتی را صرف بحث درباره هویت مرد روی پوستر کردند. زن اصرار داشت که او ژرار دی پاردیو است. او گفت: «خیلی خشنه.» او دی پاردیو را دوست داشت. مرد می گفت: نه، او نیست. «این یارو باید تازه وارد باشد. شبیه دی پاردیو هست ولی قطعاً او نیست.» پس کی می داند که خوب هست یا نه. زن همچنان اصرار کرد که او دی پاردیو است، خب شاید یک کم جوان تر باشد، ولی حالازن هم چندان مطمئن نبود. در آخر، تصمیم گرفتند به تماشای فیلم نروند و در پیاده رو به راه شان ادامه دادند تا برنامه سینماهای بعدی را ببینند.

بر اساس گزارش ها، چندبار دیگر هم سوءتفاهم هایی در تشخیص هویت امیر کاستاریکا رخ داده است. در یک نمونه بامزه، چند سال قبل که امیر کوستوریتسا برای حضور در جشنواره جهانی فیلم کن در نیس از هواپیما پیاده شد با یک مراسم استقبال رسمی مواجه شد، چون مسوولان رسمی فرودگاه فکر کرده بودند دارند به استقبال «امیر کوستوریتسا» می روند. بر اساس یک گزارش دیگر، پیروزی رئیس جمهور صرب کوشتونیتسا در انتخابات سال 2000 به آرای کولی های یوگسلاو بسیار مدیون بود، چون آنها همگی به کاستاریکا رای داده بودند؛ مردی که درباره شان فیلم می ساخت و از این رو خیلی خوب بود اگر رئیس جمهور می شد.

پس کوستوریتسا دقیقاً کیست؟ در انگلستان و امریکا شاید فقط مشتریان فیلم های هنری او را می شناسند (و معمولاً دوست دارند) ولی تقریباً در هر کشور اروپایی دیگر و سایر نقاط جهان او یکی از محبوب ترین و قابل احترام ترین فیلمسازان است.

او نه تنها به خاطر برنده شدن دو نخل طلااز جشنواره کن و چندین جایزه معتبر دیگر تحسین شده و احترام دیده است که منتقدان دید شگفت انگیز و خلاقیت پربارش را فراوان ستایش کرده اند. مایکل ویل مینگتون امریکایی او را فیلمسازی با استعدادهایی چنان عظیم و ناب می داند که دیگر کارگردانان سینما در برابرش مانند مشتی آدم ناشی به نظر می رسند. (شیکاگو، تریبیون، 1999) نویسنده اتریشی پیتر هانکه درباره او گفته است فیلم هایش دارای یک نیروی شکسپیری است و نه تنها به خاطر پرداخت آزادشان که به دلیل فانتزی رهایشان و تصاویر و سکانس هایی چنان فشرده و درهم تنیده ارج یافته اند که استعاره های روان شان به زینت های شرقی پهلو می زند.

هرچند دیگران از فیلم های کاستاریکا به عنوان آثاری شنگول و اغراق آمیز نام برده اند ولی آثار او را به شدت عجیب و غریب و مبالغه آمیز می شناسند و معتقدند موفقیت هایش بیش از استحقاقش بوده است. عده ای دیگر آشکارا موضع گیری های سیاسی او را نقد کرده اند و او را به مثابه یک فرصت طلب نامتعارف معرفی می کنند. شکاف بین منتقدان همچنین زیر تاثیر نظرات تماشاگران عادی قرار گرفته است. در یک طرف او تعداد زیادی هوادار بین المللی دارد که کارهایش را ستایش می کنند و او را نابغه ای در فیلمسازی می دانند؛ کسی که به آنها کلیدی برای رمزگشایی مشکلات هستی شناسانه شان می دهد.

هیچ کارگردان دیگری نمی تواند با محبوبیت او در یوگسلاوی و دیگر کشورهای شبه جزیره بالکان، جایی که او در آن یک موقعیت فرهنگی والایافته است، برابری کند. او همچنین به شدت در روسیه، اروپای شرقی، ایتالیا، فرانسه، اسپانیا و پرتغال محبوب است و نامش کم و بیش برای همه آشناست. از سوی دیگر عده ای (اغلب در یوگسلاوی پیشین) هستند که او را یک فرصت طلب و کلاهبردار می دانند، نمی خواهند نامش را بشنوند و سرسختانه حتی از تماشای فیلم هایی که او در دهه 90 ساخته است، خودداری می کنند. هر دو گروه در موضع گیری مقابل کوستوریتسا به یک اندازه پرخاشگر و سازش ناپذیر هستند و تنها نکته مشترک شان درباره او این است که احساسات شان نسبت به این کارگردان کاملاً جدی است. این شور و شر قدرتمندی که درباره کاستاریکا وجود دارد در واقع نوعی سپاسگزاری از فیلم های اوست که بر تماشاگرانی از سراسر جهان اثر گذاشته اند. ولی اینها همچنین به پیچید گی شخصیت او اشاره دارند. در واقع کاستاریکا مردی است که همزمان می تواند جذاب و بی ظرافت، صادق و ساده، الهام بخش و جاه طلب، نرم و سخت، بزرگوار و تنگ نظر، بامزه و خودشیفته باشد همین، دلیلِ اختلاف نظرها درباره اوست.

وقتی در پژوهش درباره کاستاریکا با این دو حد عشق و نفرت روبه رو می شوید خیلی سخت است که بی طرف بمانید. با این همه در نوشتن این کتاب می خواستم حد وسط را بگیرم و در رویارویی با او عادلانه برخورد کنم. پس به جست وجوی راهنمایی رفتم و آن را در دو جا یافتم؛ اولی اظهارنظری از جرجو برتلینی بود مولف یکی از بهترین پژوهش های انتقادی درباره این فیلمساز.

او می پذیرد که نوشتن درباره کاستاریکا قطعاً کار ساده ای نیست. ولی وقتی این کار انجام شد. او می نویسد: «این تحقیق باید به قصد پژوهش و بحث انجام شود نه برای انگ زدن.» (1996، ص 12). دومی شامل گفته ای از خود کوستوریتساست که در یک مصاحبه به سال 2001 در صوفیه گفت: «گاهی وقت ها وقتی از هنرمندها خواسته می شود درباره زند گی شان صحبت کنند خیلی احمق به نظر می آیند. یکی باید آنها را مثل کودکی که والدینش را داوری می کند، داوری کند، نه به خاطر حرف هایی که می زنند که به خاطر کارهایی که می کنند، وقتی نمی دانند زیر نظرند.» پس من پیرو این توصیه ها بودم. نسبت به تناقض ها آگاه بودم، ولی کوشیدم آنها را بفهمم و برای دیگران هم فهمیدنی کنم.

من در حرف هایی که این کارگردان درباره خودش می زند، دقیق شدم ولی از سوی دیگر به میزان پذیرش فیلم هایش و واکنش های گوناگون به رفتار اجتماعی اش نیز توجه کردم. احساس کردم باید چندین پژوهش مختلف درباره شخصیتش، فیلم هایش، زیباشناسی اش و ایدئولوژی اش بکنم. امیدم این است که توانسته باشم به یک پژوهش متعادل برسم که هم زیبایی شناسی جذاب و گیرای او را درک و ستایش کند و هم زمان ایدئولوژی او را نیز شناسانده باشم؛ ایدئولوژی ای که همیشه رویه کار کوستوریتسا بوده و معمولاً زیر هنرمندی اش مانده و کمتر دیده شده است.

برگردان: حافظ روحانی

   
  

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
 
 پربیینده ترین مطالب
  مراسم تحلیف رئیس جمهوری جدید کرواسی
  روسیه ورود چینی ها را ممنوع کرد
  رومانی؛تهدید نژادپرستانه علیه دو کارگر خارجی
  رزمایش آمریکا و یونان با گلوله‌های جنگی
  تهران میزبان گفتگو‌های ایران،روسیه‌وترکیه
  حذف سه پینگ پنگ باز در روز اول تور مجارستان
  تأیید ابتلای سه مورد جدید به کرونا در ایران
  مجارها و توران گرایی
  اردوغان تهدید به انجام عملیات نظامی کرد
 
 
 
::  صفحه اصلی ::  تماس با ما ::  پیوندها ::  نسخه موبایل ::  RSS ::  نسخه تلکس
کلیه حقوق محفوظ است؛ استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است
info@iranbalkan.net
پشتیبانی توسط: خبرافزار