ایربا - گروه گزارش و تحلیل: حارث سیلایجیچ، رییس شورای ریاست جمهوری بوسنی که اخیرا سفری به ترکیه داشته در گفتگو با رادیو تلویزیون این کشور به تشریح مسایل بوسنی پرداخته است.

به گزارش پایگاه تحلیلی - خبری ایران بالکان (ایربا) بخش دوم این گفتگو را در زیر می خوانیم:

شما در شورای ریاست جمهوری بوسنی برای حل این موضوع چه نظری دارید؟ زیرا همان طور که می دانید برخی کشورها مانع عضویت بوسنی در ناتو و اتحادیه اروپا می شوند. چه خواهید کرد؟

ایجیچ: می دانید که بوسنی در واقع سه رییس دارد. این وضع در حقیقت شگفت انگیز است اما از سویی موجب تامین صلح در کشور نیز می باشد. در پاسخ به این که چه خواهیم کرد باید بگویم صبورانه و با نظم و تدبیر در انتظار آینده خواهیم بود. تنها چاره همین است. برخوردهای خشونت آمیز همان طور که قبلا هم گفتم تاکنون فایده ای نداشته است. این نوع برخوردها متعلق به گذشته است. آن چه را که از این پس باید انجام داد، انجام می دهیم. حتی اگر موجب نابسامانی های بزرگی شود یا حتی اگر نیمی از مردم مجبور شوند خانه و کاشانه خود را ترک کنند...

همه با حوصله منتظر موعد مقرر در آینده هستند. شما اگر امروز به بوسنی سفر کنید می بینید که مردم در حال کار و زندگی عادی خود هستند. مشکل این است که ما در جغرافیایی دیگر و به انتخاب دیگران، تاریخ سختی را پشت سر گذاشتیم. اما به رغم همه این ها، ما در محقق کردن اهداف پیش رو، از جمعیت جوانی برخوردار هستیم که تحصیلکرده و با حسن نیت و پرانرژی است.

مردم بوسنی را از حق رفت و آمد آزاد در اروپا محروم کردند تا صربستان چنین حقی داشته باشد. نظر شما چیست؟

- بله این هم یکی از اشتباهات بود. می دانید که اگر در اروپا از لابی قدرتمندی برخوردار باشید هرکاری را که بخواهید می توانید انجام دهید. البته این چیز خوبی نیست. در بوسنی بعضی از استانداردهای اروپایی می بایست لحاظ می شد اما در حال حاضر کاری نمی توان کرد. ما در چند ماه آینده از حقی که گفتید برخوردار خواهیم شد. مردم بوسنی با تصمیمی که اتخاذ شد احساس کردند که کمی تحقیر شده اند. ما معتقدیم اگر بر ما فشار هم وارد کنند در مقابلشان تعظیم نخواهیم کرد. ما به روش بالکانی عکس العمل نشان می دهیم. این هم به معنای مقابله کردن است. اگر نمی خواهند حق رفت و آمد آزاد را به ما بدهند بسیار خب ندهند اما بدانند که ما به همین شکل هم می توانیم زندگی کنیم.

طرف مقابل این را درک نمی کند. اصلا متوجه تحولات بوسنی نیستند. آگاهی روشنی از خسارت های وارد شده ندارند. جامعه بین الملل در طول سال های 1992 تا 1995 تحریم نظامی بوسنی را لغو نکرد. معنی این اقدام آن بود که به میلوشوویچ اجازه داده می شد به اتکای سلاح هایی که از جهان می گرفت به بوسنی حمله کند اما برای بوسنییائیان حتی حق دفاع به رسمیت شناخته نمی شد. این حقیقت را فراموش می کنند چون هیچ گاه به سرشان نیامده است. اما ما هیچگاه فراموش نخواهیم کرد. ما هیچگاه کشورهایی را که در برابر تحریم نظامی به خواست ما توجهی نمی کردند و دست و پایمان را می بستند از یاد نخواهیم برد. خوب هم می دانیم چه کسانی چنین دستوراتی می دادند و این را هم هیچگاه فراموش نمی کنیم.

حال کشورهایی که این حقایق را به بوته فراموشی سپرده اند نمی توانند سر راه ما سبز شوند و به ما درس حقوق بشر داده و از اعمال نیک سخن بگویند. دربرابر رفتار این قبیل کشورها مردم می پرسند " شما اصلا کی هستید؟" شما می دانید که آن ها با ما چه کردند. بنابراین عکس العمل مردم امری طبیعی است.

زخم هایی که با نسل کشی دهان گشود صرفا با تسلیم مجرمان به دستگاه عدالت و عذرخواهی صربستان ترمیم خواهد یافت.

انتظار شما از دادگاه کاراجیچ چیست؟

- روشن شدن حقیقت...

اما به نظر می رسد رسیدن به نتیجه مستلزم زمان زیادی خواهد بود.

- روشن شدن حقیقت همیشه نیازمند زمان زیادی است. کشف حقیقت و عذرخواهی صربستان تنها راه  ترمیم زخم هاست. تنها راه این است. میلوشوویچ رهبر آن ها  بود که این مسیر وحشیانه و غیر انسانی را باب کرد. درست است که دولت فعلی صربستان مسئول اتفاقات گذشته نیست اما  مانند هر کشور مدنی و توسعه یافته ای می تواند از حوادث گذشته اظهار تاسف کرده و عذر خواهی نماید. آن ها باید از ما معذرت خواهی کنند؛ زخم ها به این ترتیب شاید التیام یابد. در غیر این صورت مشکلات ممکن است عمیق تر شود. باید مشکلات را حل کنیم.

نقطه پایانی عبارت نسل کشی توسط آمریکا گذاشته شد نه دولت های اروپایی. در حال حاضر نیز مشکلات سیاسی و بوروکراتیک شما مشخص است. به نظرتان اتحادیه اروپا و دیگر کشورهای اروپایی آیا همچنان در برابر حوادث بوسنی به تماشا کردن اکتفا می کنند؟ آیا فکر می کنید منافع آن ها چنین ایجاب می کند؟

- اصل قضیه این است که هیچگاه از تماشاچیان خبری نبود؛ و مشکل اصلی نیز همین جاست. آن ها از رژیم میلوشوویچ حمایت کردند. هموطنان ما برای دفاع از خود سلاح نداشتند و اروپایی ها آن ها را تحریم نظامی کردند. مردم حتی نمی توانستند پول بدهند و سلاح بخرند. کلینتون رییس جمهور سابق آمریکا در کتاب خود می نویسد این کار با قصد خاصی صورت گرفت. هدف این بود که بوسنی بلوکه شود. همان کشورها امروز نیز در شورای امنیت سازمان ملل حضور دارند. کشورهای پیشرفته و بزرگ اروپایی در آن دوره با تحریم نظامی دست و بال ما را بسته بودند.

این یک خطای اخلاقی بزرگ بود و ما آن را هیچوقت فراموش نمی کنیم. البته کسانی که گاه و بیگاه برای موعظه سراغ ما می آیند باید این مطلب را به یاد آورند. می خواهم موضوع دیگری را مطرح کنم. برخی کشورها از این که تعداد قابل توجهی مسلمان در بوسنی زندگی می کند علنا ناخشنودی خویش را اعلام کرده بودند. به همین دلیل هم تحریم را لغو نکردند. اینک همه چیز روشن است. این نظر من است. من یکی از طرف ها هستم اما امروز به هر حال همه چیز روشن و آشکار است. بیل کلینتون هم از این موضوع در کتابش بحث می کند. تنها خواسته ما این است که با ما دست کم عادلانه رفتار کنند. ببینید جنایتکاران جنگی مانند ملادیچ را که دادگاه لاهه در صربستان در جستجوی او است، هنوز دستگیر نکرده اند و یا نمی کنند.

آن گاه به جای بوسنی که قربانی این جنایت هاست، خود در صدد عضویت در اتحادیه اروپا هستند. ریشه مسئله این جاست. این اقدام غیرعادلانه می تواند در آینده موجب مشکلات بیشتری شود. شکی نیست که صربستان هم باید عضو اتحادیه شود، این برای منطقه مفید است اما بوسنی هم باید بتواند به عضویت اتحادیه درآید. مسئله این است که دولت صربستان هنوز هم نمی خواهد این جنایتکار جنگی را از پناهگاهش بیرون آورد. او هنوز آزاد است. با این حال صربستان امتیاز عضویت در اتحادیه را به دست می آورد و بوسنی نه. در اتحادیه اروپا کشورهایی هستند که با مسلمان ها مخالفند اما آن ها هیچگاه به هدفشان نخواهند رسید.

به نظر شما آیا اتحادیه اروپا کلوپ مسیحیان است؟ در دوره اخیر همراه با تبلیغ اسلام هراسی می گویند برخی از عناصر القاعده نیز در بوسنی پناه گرفته اند. درباره این موضوع نظر شما چیست؟

- این دروغ بزرگی است. ما بیست سال است که تاوان چنین دروغ هایی را می دهیم. در بحث از بوسنی نمی توان انکار کرد که در این کشور مسلمان ها زندگی می کنند. دوست و دشمن اذعان دارند که بوشناک ها همیشه رفتاری مدنی داشته اند. کاری را که دیگران کردند مسلمانان بوسنی هیچ گاه نکردند. نه اردوگاه جنگی راه انداختند، نه دست به کشتارهای دسته جمعی زدند و نه به کسی تجاوز کردند... مسلمان ها هیچ گاه اقدام به نسل کشی نکردند. مسلمان های بوسنی دارای روحیات مدنی هستند و این را همه می دانند.

با این حال هنوز در خصوص القاعده  ادعاهایی مطرح می شود. این ها به هیچ وجه درست نیست، به هیچ وجه. این ها همه تبلیغات است. ادامه همان سیاست اسلام هراسی است. این را من نمی گویم، سخن رییس سابق یکی از کشورهای قدرتمند جهان است، آن هم در کوران حوادث. او می گوید: "بوسنی تنها کشور مسلمان اروپاست." و گویا مردم مسلمان بوسنی با مسلمان بودنشان مرتکب جرم شده اند. حالا شما بگویید این چگونه اروپایی است؟ این ها را آیا می توان ارزش دانست؟ اینان که به جهانیان درس تمدن می دهند کیستند؟ این قبیل افراد چنین سخنانی بر زبان می رانند و در عین حال از حقوق بشر دم می زنند.

به نظر شما برخی کشورها در فکر خلاص شدن از مسلمانان اروپا هستند؟

- بله، حتما. حتی بعضی از آن ها به قیمت مرگ خودشان هم شده خواهان چنین چیزی هستند. اما آن ها در کشور خودشان هم موفق نخواهند شد. امروز در اروپا هم شاهد برخورد منافع هستیم. در دوره ای مانع از دخالت آمریکایی ها می شدند. زمانی که در انگلستان محافظه کارها سر کار بودند. در فرانسه نیز میتران حکومت می کرد. هلموت کهل در آلمان درصدد لغو تحریم ها برآمد اما قدرت لازم را برای انجام این کار نداشت و نتوانست. حزب مخالف در انگلستان به این موضوع اذعان دارد. عملکردشان را غلط اعلام کرده است. ما هم کتاب حوادث را ورق زدیم...

و ادامه دادید...

سیلایجیچ: بله و ادامه می دهیم. منظورم این است که بدانیم چنین افرادی همیشه بوده اند. فاشیست ها در اروپا همیشه بوده اند. زندگی همین است. باید بپذیریم. کسانی هستند که آدم ها را به دلیل رنگشان و باورها یشان از یکدیگر جدا می کنند. من فکر می کنم این گونه افراد افق دید بسیار محدودی دارند و جز پراکندن کینه و نفرت کار دیگری نمی کنند.

ترجمه: داود وفایی