صفحه اول     سیاسی     اقتصادی     اجتماعی     ورزشی     فرهنگی     تصویری     تماس با ما     تبلیغات     پیوندها     RSS  
پنجشنبه، 16 مرداد 1399 - 10:36   
  تازه ترین اخبار:  
 
 آخرین مطالب
  افزایش خرید خانه توسط ایرانی ها در ازمیر
  صربستان از چین موشک‌ خریداری می کند
  محدودیت‌ آمد و شد از رومانی و بلغارستان به ایتالیا
  عکس/ بیسرا تورکوویچ وزیرخارجه بوسنی
  آوردگاه سرنوشت لوکاشنکو
  رقیب بیرانوند در بلژیک اهل کرواسی است
  وقوع انفجاری مهیب و گسترده در بیروت
  عکس/اولین نماینده با حجاب در پارلمان صربستان
  سنگرهای بتونی آلبانی و کلاهبرداریهای پراگ
  تاکید وزیر خارجه بوسنی بر مناسبات با ایران
  افلاطون
  صادرات ایران به یونان ۷۰ درصد کاهش یافت
  روسیه از پیمان مالیاتی با قبرس خارج می‌شود
  سودای مدیترانه‌ای ترکیه
  کاهش ۹۰ درصدی صادرات ایران به ترکیه
- اندازه متن: + -  کد خبر: 33611صفحه نخست » گزارشچهارشنبه، 8 مرداد 1399 - 16:18
رویای احیای شکوه عثمانی
محمود فاضلی
  

بنای «ایا صوفیه» در میدان «سلطان احمد» استانبول در ترکیه، یکی از بزرگ‌ترین اثرهای تاریخی دوران بیزانس است و در زمان کنستانتینوس اول بنا شد که به مدت 916 سال به‌ عنوان کلیسا  و به مدت 481 سال در دوران عثمانی‌ها به‌ عنوان مسجد فعال بود. این بنای تاریخی به دستور آتاتورک در سال  1935 به موزه تبدیل و در خدمت صنعت توریسم قرار گرفت. این‌ بنا نخست‌ «مِگاله‌ اِکلسیا» (کلیسای‌ بزرگ‌) نام‌ گرفت‌، ولى‌ بعدها به‌ «ثئاسوفیا» یعنى‌ «حکمت‌ مقدس‌» تغییر کرد، اما تا سده‌ 5 م مردم‌ به‌ آن‌ «سوفیا» مى‌گفتند. یونانی‌ها آن‌ را «آگیا سوفیا» مى‌نامیدند. پس‌ از فتح‌ استانبول‌، ترک‌ها با تغییر اندکى‌ این‌ کلیسا را «ایاصوفیه»‌ نام گذاشتند.

احداث کلیسای‌ ایاصوفیه‌ از طرف‌ کنستانتین‌ دوم‌
به گزارش پایگاه تحلیلی – خبری ایران بالکان (ایربا) به نقل از  سازندگی، نخستین‌ بنای‌ ایاصوفیه‌ را به‌ امپراتور کنستانتین‌ اول‌ (337م‌) نسبت‌ مى‌دهند ولى‌ در آثار مورخان‌ نزدیک‌ به‌ عصر این‌ امپراتور، به‌ چنین‌ موضوعى‌ اشاره‌ نشده‌ است‌ و بررسی‌های‌ اخیر نشان‌ مى‌دهد که‌ کلیسای‌ ایاصوفیه‌ از طرف‌ کنستانتین‌ دوم‌ (361م‌) به‌ افتخار پیروزی‌ پدرش کنستانتین‌ اول بر لیکینیوس‌ احداث‌ شده‌، و در 15 فوریه 360 برای‌ عبادت‌ عموم‌ افتتاح‌ شد. در 20 ژوئن‌ 404 آشوب‌ بزرگى‌ در قسطنطنیه‌ پدید آمد و بخشى‌ از ایاصوفیه‌ در حریق‌ سوخت. این کلیسا در حریق‌ دیگری‌ که‌ در ‌ 13 ژانویه 532 پدید آمد به ‌دنبال یک شورش علیه دولت آتش گرفت. حدود 6 هفته‌ پس‌ از حریق‌، امپراتور «یوستى‌ نیانوس»‌ تصمیم‌ گرفت‌ کلیسایى‌ به‌ مراتب‌ بزرگ‌تر و باشکوه‌تر بر ویرانه‌های‌ کلیسای‌ قبلى‌ بنا کند و به‌ همین‌ سبب‌، از معماران‌ مشهور عصر خود خواست‌ کلیسای‌ جدید را طوری‌ بسازند که‌ در برابر آتش‌سوزی‌ و زمین‌لرزه‌ مقاوم‌ باشد. کار تعمیر در 23 فوریه 532 آغاز شد. به‌ فرمان‌ امپراتور با ارزش‌ترین‌ مصالح‌ ساختمانى‌ را از نواحى‌ مختلف‌ تهیه‌ کردند. سرانجام‌، در 27 دسامبر 537 با کار 10 هزار کارگر در طول 5 سال و تحت نظر 100 استادکار، کلیسای‌ جدید ایاصوفیه‌ افتتاح‌ شد. ولی بر اثر زلزله در سال 588، گنبد کلیسا فرو ریخت و بالاخره در سال 563 گنبدش ساخته شد. امپراتوران‌ بیزانس‌ در این‌ کلیسا مراسم‌ تاج‌گذاری‌ برپا مى‌کردند. به‌ سبب‌ احترامى‌ که‌ داشت‌، پناهگاه‌ مجرمان‌ نیز به‌ شمار مى‌آمده‌ است‌. از این بنا به مدت 916 سال به‌ عنوان کلیسا استفاده می‌شد.

این کلیسا در 1453م به تصرف ترکان عثمانی در آمد، آثار مسیحیت آن را محو شد و آن را به صورت مسجد در آورد به مدت 481 سال در دوران عثمانی‌ها فعال بود. سلطان‌ محمد در ‌ روز فتح‌ استانبول‌ فرمان‌ تبدیل‌ کلیسای‌ ایاصوفیه‌ را به‌ مسجد صادر کرد و سه روز پس‌ از فتح‌ استانبول،‌ ضمن‌ برپا داشتن‌ مراسم‌ نماز جمعه‌ در ایاصوفیه،‌ به‌ امامت‌ آق‌ شمس‌الدین‌، خطبه‌ به‌ نام‌ پادشاه‌ فاتح‌ عثمانى‌ خوانده‌ شد. در وقف‌نامه‌های‌ فاتح‌ که‌ نسخه‌های‌ مختلف‌ آن‌ باقى‌ مانده‌، نام‌ ایاصوفیه‌، «الجامع‌ الکبیر العتیق‌» آمده‌ است. در زمان‌ سلطان‌ سلیمان‌ قانونى‌، به‌ علت‌ نامناسب‌ بودن‌ نقاشی‌ها و تزیینات‌ داخل‌ ایاصوفیه‌، روی‌ آن‌ها را با گچ‌ پوشاندند. در زمان‌ سلطان‌ بایزید دوم‌ دومین‌ مناره ایاصوفیه‌ از آجر ساخته‌ شد.

علاقه سلطان‌ سلیم‌ دوم‌ به‌ مسجد ایاصوفیه
سلطان‌ سلیم‌ دوم‌ یکى‌ از پادشاهان‌ عثمانى‌ است که‌ توجه‌ و علاقه بسیاری‌ به‌ مسجد ایاصوفیه‌ نشان‌ داد. در آغاز سلطنت‌ او، بنای‌ مسجد در نتیجه‌ عدم‌ توجه‌  نیمه‌ مخروبه  بود. وی‌ به‌ معمار «سینان» معمار مشهور عثمانی ‌ دستور داد تا خرابی‌ها را تعمیر کند. خانه‌هایى‌ که‌ بنای‌ ایاصوفیه‌ را در محاصره‌ خود گرفته‌ بودند، تخریب‌ کرده و دیوارها با تعبیه پایه‌ها و شمع‌ها محکم‌ شد و یک‌ مناره آجری‌ جای‌ مناره چوبى‌ را گرفت‌. در اوایل‌ سلطنت‌ سلطان‌ مراد سوم،‌ کار تعمیرات‌ و بازسازی‌ ایاصوفیه‌ به‌ پایان‌ رسید و این‌ پادشاه‌ تغییراتى‌ نیز در داخل‌ مسجد ایجاد کرد و به‌ تزیینات‌ داخلى‌ آن‌ افزود. در زمان‌ سلطان‌ مراد چهارم‌، آیاتى‌ از قرآن‌ کریم‌ به‌ خط بچاقجى‌‌زاده‌ مصطفى‌ چلبى‌ زینت‌بخش‌ دیوارهای‌ مسجد ایاصوفیه‌ شد.

سلطان‌ محمود اول‌، تعمیرات‌ فراوانى‌ در مسجد ایاصوفیه‌ صورت‌ داد. وی‌ علاوه‌ بر تعمیرات‌، چند بنای‌ دیگر در آن‌جا ساخت‌؛ مهم‌ترین‌ آن‌ها کتابخانه‌ای ‌ است‌ که‌ از نظر هنر معماری‌ و تزیینى‌ دارای‌ ارزش‌ فراوانى‌ است‌. قفسه‌های‌ صدف‌‌نشان‌ و دیوارهای‌ کاشى‌کاری‌ آن‌ از شاهکارهای‌ هنری‌ قرن‌ 18م‌ ترکیه‌ شمرده‌ مى‌شود.پس‌ از سلطان‌ مراد چهارم،‌ چندان‌ توجهى‌ به‌ تعمیر و نگهداری‌ مسجد ایاصوفیه‌ نشد. در زمان‌ سلطان‌ عبدالمجید تعمیرات‌ اساسى‌ بنا، در سال‌های ‌ 1847-1849م‌ به‌ سرپرستى‌ معمار اتریشى‌ «فوستاتی» صورت‌ گرفت‌ و بیشتر تزیینات‌ داخلى‌ تجدید و یا تعمیر شد.سلطان‌ مایل‌ بود که‌ موزائیک‌ها به‌ همان‌ صورت‌ باقى‌ بماند، ولى‌ به‌ علت‌ مخالفت‌هایى‌ که‌ ابراز شد، دستور داد دوباره‌ روی‌ آن‌ها را بپوشانند. پس‌ از پایان‌ تعمیرات‌، مسجد ایاصوفیه‌ بار دیگر در اولین‌ جمعه‌  ماه‌ رمضان ‌ 1265ق‌/ژوئیه 1849م‌ بر روی‌ مردم‌ گشوده‌ شد.

با پیشنهاد آتاتورک‌ در 1934م‌/1313ش‌ مسجد ایاصوفیه‌ به‌ موزه‌ تبدیل‌ شد و در اول‌ فوریه 1935 به‌ طور رسمى‌ افتتاح‌ گردید. کمى‌ بعد فرش‌های‌ مسجد را جمع‌ کردند و لوحه‌های‌ مدور نام‌ الله و حضرت‌ رسول‌(ص‌) و خلفای‌ راشدین‌ و امام‌حسن‌ و امام‌حسین‌ (ع‌) را پایین‌ آوردند، تا حالت‌ روحانى‌ این‌ معبد کهن‌ به‌ حال‌ و هوای‌ موزه‌ تبدیل‌ شود؛ ولى‌ هنگامى‌ که‌ مى‌خواستند لوحه‌ها را برای‌ استفاده‌ در دیگر مساجد استانبول‌ از آن‌جا بیرون‌ ببرند، به‌ علت‌ بزرگى‌ بیش‌ از حد، از هیچ‌‌کدام‌ از درهای‌ ایاصوفیه‌ ممکن‌ نشد. مدتى‌ بعد، در 1949م‌/1328ش‌ بار دیگر این‌ لوحه‌ها از دیوارهای‌ ایاصوفیه‌ نصب شد. برای ساخت این بنا از آجر استفاده شده‌، و با مرمر پوشانده‌ و در تزیینات‌ بناى‌ آن‌، از فلزات‌ گران‌بهاى‌ منتسب‌ به‌ هنر بیزانسى‌ استفاده‌ شده‌ است‌. ستون‌هاى‌ مرمرین‌ این بنا از معبد «آرتمیس‌» و نیز از نقاط‌ مختلف‌ دنیا به‌ آن‌‌جا آورده‌ شده‌ است‌. از زیباترین‌ بخش‌های این بنا‌، تزیینات‌ ایاصوفیه‌ و موزاییک‌های‌ بیزانسى‌ آن‌ است‌.

شکوه‌ و زیبایى‌ ایاصوفیه‌ که پیوسته‌ توجه‌ جهانگردان‌ را به‌ خود جلب‌ کرده‌ است؛ امروزه‌ نیز از مراکز مهم‌ جهانگردی‌ دنیا (با چهار میلیون گردشگر خارجی در سال) و از منابع‌ بزرگ‌ درآمد دولت‌ ترکیه‌ به ‌شمار مى‌رود در واقع ایاصوفیه علاوه بر اهمیت تاریخی، اهمیت سیاسی نیز دارد.

هدف ترکیه از اعلام مسجد
گروهی معتقدند هدف رئیس‌جمهوری ترکیه از تغییر کاربری ایاصوفیه از موزه به مسجد جلب اسلام‌گرایان به حزب حاکم عدالت و توسعه است. این اقدام چالش‌برانگیز اردوغان، اهمیت ابعاد سیاسی، اجتماعی و فرهنگی مساجد در کشورهای مسلمان را می‌رساند.اردوغان تلاش دارد نشانه‌های جمهوریت ترکیه و کمالیسم را از عرصه جامعه و سیاست ترکیه محو کند. این جمهوریت ترکیه بود که رای داد ایاصوفیه باید به عنوان یک موزه استفاده شود. به گفته اردوغان، ایاصوفیه باید مجددا به هویت اصلی خود باز می‌گشت. ایا صوفیا برای ترکیه نماد غرور ملی، تاریخ و هویت این مردم است.

مشکلات اقتصادی، وضعیت بیماری کرونا، وضعیت ضعیف گردشگری، بیکاری و مسئله امرار معاش و اختلاف داخلی با یاران قدیم هم حزبی خود اردوغان را مجبور کرده است با اقدامات پوپولیستی در راستای جلب حمایت اقشار متعصب و سنتی جامعه ترکیه، بر مقبولیت خودش بیفزاید. این اقدام ترکیه اگرچه در کوتاه مدت تاثیرگذار است و قطعا منجر به مشروعیت و مقبولیت اردوغان خواهد شد اما در دراز مدت ممکن است تبعات منفی داشته باشد. در ابعاد بین‌المللی ترکیه تلاش دارد این موضوع به درگیری میان اسلام- مسیحیت تبدیل نشود.

مخالفین ترکیه
رئیس جمهور آمریکا از ناراضیان شدید تصمیم رئیس جمهور ترکیه، جهت تبدیل ایاصوفیه به مسجد و عدم رعایت حقوق بشر بویژه حقوق اقلیت‌های دینی در ترکیه است.آمریکا با حمایت از رهبر کلیسای ارتدوکس‌های جهان نشان داد در این مسیر با سیاست اردوغان همراهی ندارد. پرداختن جدی دولت ‌آمریکا به موضوع ایاصوفیه، فقط فضای سیاسی بین ترکیه و آمریکا را تیره‌تر خواهد کرد.

    اگرچه یونان مدعی است تبدیل ایاصوفیه به مسجد مسئله بین یونان و ترکیه نیست اما قطعا این بنای تاریخی برای یونان ارتدوکس اهمیت خاصی دارد. به همین منطور آتن تصمیم گرفته است از طریق ابتکارات بین‌المللی موضوع را پیگیری کند. به اعتقاد آتن، این مسئله نقض آشکار حقوق بین‌المللی و اتحادیه اروپا است. رهبر کلیسای ارتدوکس یونان روز برگزاری نماز جمعه در ایاصوفیا را روز عزا برای ارتدوکس، مسیحیت و کل یونانیان دانست. آتن در راستای مبارزه با این اقدام آنکارا کار گروهی برای جلب توجه و حساسیت جامعه بین‌المللی برای حفاظت از معبد ایاصوفیه تشکیل داده و در سطح بین‌المللی به دنبال اقدام دستجمعی اتحادیه اروپا است.

بعد از فروپاشی امپراتوری عثمانی، دو کشور یونان و ترکیه توافق کردند مسلمانان جنوب غربی عثمانی به ترکیه بروند و مسیحیان این منطقه به یونان بروند. بسیاری از مراکز فرهنگی مسیحیان در این منطقه، به دست مسلمانان افتاد و متقابلا مساجد مسلمانان ترک‌تبار در خاک یونان هرگز اجازه فعالیت آزادانه پیدا نکردند. در حالی که ترکیه، محکومیت اتحادیه اروپا و تبدیل موزه به مسجد در این زمینه را مورد انتقاد قرار داد، یونسکو این اقدام را تاسف‌آور و کلیسای ارتدوکس روسیه آن را باعث ایجاد تفرقه و تهدید تمدن مسیحی، معنویت و تاریخ می‌داند.

   
  

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
 
 پربیینده ترین مطالب
  سنگرهای بتونی آلبانی و کلاهبرداریهای پراگ
  وقوع انفجاری مهیب و گسترده در بیروت
  عکس/اولین نماینده با حجاب در پارلمان صربستان
  عکس/ بیسرا تورکوویچ وزیرخارجه بوسنی
  افزایش خرید خانه توسط ایرانی ها در ازمیر
  رقیب بیرانوند در بلژیک اهل کرواسی است
  صربستان از چین موشک‌ خریداری می کند
  محدودیت‌ آمد و شد از رومانی و بلغارستان به ایتالیا
  آوردگاه سرنوشت لوکاشنکو
 
 
 
::  صفحه اصلی ::  تماس با ما ::  پیوندها ::  نسخه موبایل ::  RSS ::  نسخه تلکس
کلیه حقوق محفوظ است؛ استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است
info@iranbalkan.net
پشتیبانی توسط: خبرافزار