صفحه اول     سیاسی     اقتصادی     اجتماعی     ورزشی     فرهنگی     تصویری     تماس با ما     تبلیغات     پیوندها     RSS  
پنجشنبه، 15 خرداد 1399 - 20:04   
  تازه ترین اخبار:  
 
 آخرین مطالب
  نمایش آثار عکاسان بوشهری در کرواسی
  ترکیه پروازها به ۶ کشور اروپایی را ازسر می‌گیرد
  تظاهرات در یونان علیه قتل جورج فلوید
  یادداشت سفیر ایران در بوسنی با عنوان یاد امام
  ریشه های تاریخی مشترک ایران و کرواسی
  جزئیات گفتگوی روسای جمهور ایران و صربستان
  کاهش صادرات گاز روسیه به ترکیه
  سالگرد ارتحال امام خمینی
  عکس/ بر سر مزار کشته شدگان سربرنیتسا
  عکس/ رواج صنایع دستی در ترکیه
  پایان عمر ظروف یکبارمصرف در یونان
  این قرن، بی‌رحم‌ترین دوره تاریخ است
  دکتر ظریف روز ملی کرواسی را تبریک گفت
  40 سال فعالیت فکری مصطفی ملکیان
  نایب رییس بلغاری اتحادیه کشتی درگذشت
- اندازه متن: + -  کد خبر: 33050صفحه نخست » گفتگودوشنبه، 8 اردیبهشت 1399 - 12:13
هزاران نسخه خطی فارسی در ترکیه
علی گوزل‌یوز
  

هزاران نسخه خطی به زبان فارسی در ترکیه در انتظار همت مصححان است

علی گوزل‌یوز بیان کرد: ذخایر ارزشمند فراوانی امروزه در قالب هزاران نسخه خطی به زبان فارسی در کشور ترکیه وجود دارد که همچنان منتظر همت پژوهشگران و مصححان مانده‌اند تا نقاب از چهره آن‌ها برگیرند و به جامعه جهانی معرفی شوند.

به گزارش پایگاه تحلیلی – خبری ایران بالکان (ایربا) به نقل از خبرگزاری کتاب ایران(ابینا)، ترکیه کشوری اوراسیایی است که بخش بزرگی از آن در شمال غرب آسیا و خاورمیانه واقع شده و از شرق خود با ایران همسایه است. زبان فارسی اما در دوره‌ای طولانی زبان رسمی دربار سلاطین عثمانی بوده است. دیداری کوتاه و گذرا از موزه‌های ترکیه و گذری از مناطق قدیمی شهرهای این کشور که مملو از خط و زبان فارسی است نشان می‌دهد که این زبان تا چه انداره در این کشور متداول بوده است. تدریس زبان و ادبیات فارسی در ترکیه نیز تاریخچه‌ دیرینه‌ای دارد. در سال 1942 رشته زبان فارسی همراه با رشته زبان و ادبیات عربی، گروه زبان‌های کلاسیک شرقی را تشکیل داد. همچنین رشته زبان و ادبیات فارسی و عربی در دانشکده ادبیات دانشگاه آتاتورک در سال 1968 تاسیس شد و فعالیت آموزشی خود را از سال 1974 آغاز کرد. در سال 1989 نیز در دانشگاه سلجوق قونیه، رشته زبان و ادبیات فارسی تاسیس شد و در سال 1992 در دانشگاه کیریک قلعه، رشته زبان و ادبیات فارسی آغاز به‌کار کرد. سه سال پیش یعنی در سال 2017 نیز در دانشگاه آرتوقلو در شهر ماردین رشته زبان و ادبیات فارسی آغاز به فعالیت کرد. برای آگاهی از کم وکیف آموزش زبان فارسی در ترکیه گفت‌وگویی را با علی گوزل‌یوز، استاد و رئیس گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه استانبول و مدیر مرکز شرق‌شناسی دانشگاه استانبول انجام داده‌ایم که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.

رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه استانبول در چه تاریخی راه‌اندازی شد؟
درس ادبیات فارسی، در میان برنامه‌های درسی سال 1900 میلادی دانشکده ادبیات دانشگاه استانبول «دارالفنون» سابق به چشم می‌خورد. استاد شرق شناسی، هلموت ریتر که در اثنای جنگ جهانی دوم، از آلمان به ترکیه مهاجرت کرده بود در سال 1938 همراه با استاد احمد آتش انستیتیوی شرق‌شناسی را که وابسته به دانشگاه استانبول بود تاسیس کردند. از آن سال به بعد، درس‌های ادبیات فارسی و عربی که در دارالفنون تدریس می‌شد توسط استاد ریتر به رشته‌ای به نام زبان و ادبیات‌های فارسی و عربی تبدیل شد. از سال 1963 این دو رشته از یکدیگر جدا شدند و بدینسان رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه استانبول به رشته مستقلی تبدیل شد. گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه استانبول از آن تاریخ تاکنون بدون توقف در سه مقطع تحصیلی کارشناسی، کارشناسی‌ارشد و دکتری درحال فعالیت بوده و هست. امروزه در دوره لیسانس بیش از 500 دانشجو و حدود 30 دانشجو در دوره فوق‌لیسانس و 8 دانشجو در دوره دکتری درحال تحصیل و تالیف پایان‌نامه‌ها و رساله‌های خودشان هستند. این تعداد مجموعا بیش از نیمی از دانشجویان رشته زبان و ادبیات فارسی دانشگاه‌های مختلف ترکیه است.
 
به نظر شما اهمیت تأسیس گروه زبان و ادبیات فارسی در کشور ترکیه چه بود؟
از میان ملت‌هایی که در گذشته‌ای طولانی با زبان فارسی آشنایی داشته و از متون مختلفی که در این زبان پدید آمده بهره برده‌اند، ترک‌ها هستند. در منطقه گسترده آناتولی در دوران‌ مختلف، پادشاهان، دانشمندان و شاعران مختلفی زبان فارسی را مانند زبان مادری خود به کار برده و آثار مختلفی به این زبان پدید آورده‌اند و در تبدیل شدن زبان فارسی به زبان شعر در دوره عثمانیان، نقش به‌سزایی داشته‌اند. ذخایر ارزشمند فراوانی امروزه در قالب هزاران نسخه خطی به زبان فارسی در جای جای کشور ترکیه وجود دارد که همچنان منتظر همت پژوهشگران و مصححان مانده‌اند تا نقاب از چهره آن‌ها برگیرند و به جامعه جهانی معرفیشان کنند. به جز متونی که به زبان‌فارسی در این دیار نوشته شده است بسیاری از متون ارزشمند ترکی نیز آنچنان تحت تاثیر زبان فارسی بوده‌اند که برای درک درست آن‌ها آشنایی با زبان فارسی امری اجتناب ناپذیر است. با آن که در ترکیه جدید تلاش شده تا حضور واژگان خارجی در زبان ترکی کمرنگ شود، هنوز هم تاثیر فراگیر زبان فارسی در ترکی - همچون عربی - آشکارا دیده می‌شود. به همین دلیل است که آشنایی ملت ترکیه با زبان فارسی برای شناخت متون گذشته خودشان بسیار کارگشا و کارساز است. زبان و ادبیات فارسی که در نظام تعلیم و تربیت دوره‌های عثمانی جایگاه والایی داشته است امروزه نیز در بسیاری از دانشگاه‌های ترکیه تدریس می‌شود.
 
چه اقداماتی در خصوص زبان فارسی در این دانشگاه تاکنون انجام شده است و چه برنامه‌ای برای آینده دارید؟
علاوه بر کارهای آموزشی بعضی از کارهای دیگر هم توسط اساتید و دانشجویان گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه استانبول انجام شده‌است، مثلا در دوره‌های فوق‌لیسانس و دکتری از آغاز تا امروز در زمینه‌های مختلفی‌ پایان‌نامه‌ها و رساله‌های متعددی به‌نگارش در آمده است. عمده‌ترین موضوع، تصحیح متون کهن و تحقیق درباره آن‌ها است. دکتر قدیر تورگوت عضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه استانبول موضوع پایان‌نامه‌ها و رساله‌هایی را که از ابتدا تا سال 2010 در دانشگاه‌های ترکیه تالیف شده، گردآوری کرده و آن‌ها را در مقاله‌ای در مجله شرق‌شناسی دانشگاه استانبول به چاپ رسانیده است. همه شماره‌های این مجله در وب سایت دانشگاه استانبول به شکل پی دی اف موجود است.

 همچنین در کتابخانه‌های ترکیه نسخه‌های ارزشمند بسیاری به خط و زبان فارسی وجود دارد. تصحیح این نسخه‌ها در میان پژوهش‌های استادان ترکیه جایگاه والایی دارد. مانند هفت پیکر نظامی که توسط استاد هلموت ریتر قبل از چاپ مرحوم وحید دستگردی تصحیح و منتشر شد. یا الهی‌نامه فریدالدین عطار که برای اولین بار توسط همان استاد تصحیح و منتشر گردید. این اثر نخستین اثری بود که در ترکیه از عطار منتشر می‌شد و نیز تصحیح دیوان درویش دهکی که توسط بنده انجام شده است. برای آموزش زبان و ادبیات فارسی، کتاب‌های دستور زبان فارسی، لغت‌نامه‌ها، متن‌های فارسی، کتاب‌های مکالمه و کتاب‌هایی برای روخوانی تالیف شده است. آخرین کتابی که در این زمینه در ترکیه بازنشر شد عبارت است از کتاب چهار جلدی همراه با لوح فشرده تالیف دکتر احسان قبول به نام «آموزش نوین زبان فارسی». کتاب درس فارسی تألیف دکتر پورنامداریان نیز با ترجمه قسمت‌های انگلیسی به ترکی در استانبول به چاپ رسیده است.
 
به نظر شما چرا ترویج و گسترش زبان فارسی در دانشگاه‌های بین‌المللی اهمیت دارد؟
زبان فارسی، زبان یکی از بزرگترین و قدیمی‌ترین تمدن‌های جهان است و همچنین شاهکارهای بزرگی مانند شاهنامه فردوسی، دیوان حافظ، بوستان و گلستان سعدی، رباعیات خیام، مثنوی مولانا و کتاب‌های باارزش زیادی به این زبان نوشته شده است. ایران هم یکی از مهم‌ترین کشورهای جهان به شمار می‌آید. بدین سبب گسترش زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه‌های بین‌المللی اهمیت دارد.
 
چه موانع و مشکلاتی بر سر راه گسترش زبان فارسی در دانشگاه‌های خارج از کشور وجود دارد؟ شما چه پیشنهادی برای رفع این مشکلات دارید؟
در دانشگاه‌های ترکیه دانشجویان، زبان و ادبیات فارسی را معمولا خوب یاد می‌گیرند ولی متأسفانه در مکالمه بیشتر دانشجویان آنقدر خوب نیستند. دانشگاه‌های علامه طباطبایی، گیلان و تبریز بعضی سال‌ها در تابستان برای عده‌ای از دانشجویان ما دوره‌های کوتاه مدت ویژه‌ای برگزار می‌کنند. این دوره‌ها بسیار مفید است ولی متأسفانه هر سال فقط 10 تا 15 دانشجو می‌توانند از این دوره‌ها استفاده کنند. مشکل دیگر هم این است که دانشجویان می‌خواهند کتاب و مجله‌های فارسی بگیرند و آوردن آنها از ایران مشکل است. در دانشگاه استانبول هر سال نزدیک به 100 دانشجو بنا بر نتایج کنکور قبول می‌شوند. هر سال هم پنج دانشجو در مقطع فوق لیسانس و سه تا پنج دانشجو در مقطع دکترا قبول می‌شوند.
 
در کشور ترکیه وضعیت کرسی‌های زبان فارسی چگونه است؟ آیا بر تعداد کرسی‌ها و اساتید افزوده شده یا کاهش یافته است؟
غیر از دانشگاه‌های استانبول، آنکارا، آتاترک، سلجوق قونیه،کیریک قلعه و دانشگاه آرتوقلو که رشته زبان و ادبیات فارسی در آنها تدریس می‌شود، تقریبا در 10 دانشگاه دیگر هم رشته زبان و ادبیات فارسی یا رشته مترجمی زبان فارسی به صورت رسمی تاسیس شده ولی هنوز به مرحله پذیرش دانشجو نرسیده‌اند. زبان فارسی در بیش از پنجاه دانشگاه دیگر نیز به عنوان زبان اختیاری تدریس می‌شود.
 
در کشور ترکیه بیشتر از استادان ایرانی برای تدریس زبان فارسی استفاده می‌شود یا از اساتید بومی و غیرایرانی؟
در گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه استانبول در حال حاضر هشت عضو هیات علمی در این گروه درحال انجام وظیفه هستند. از حدود 10 سال پیش تاکنون از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران همواره یک استاد ایرانی نیز در کنار استادان بومی ترک، مشغول انجام وظیفه بوده‌اند. ابتدا دکتر رحمان مشتاق‌مهر از دانشگاه تربیت‌معلم تبریز، پس از آن دکتر کاووس حسن لی از دانشگاه شیراز، سپس دکتر محمدحسن حسن‌زاده نیری از دانشگاه علامه طباطبایی و هم اکنون نیز دکتر داوود اسپرهم از دانشگاه علامه طباطبایی درحال فعالیت هستند.

به نظر شما ایرانشناسان بزرگ و مشهور یا استادان زبان فارسی ترکیه‌ای که کارهای مهمی در این زمینه کرده باشد، کدامند؟
البته، استادانی که در گروه‌های مختلف زبان و ادبیات فارسی در سراسر ترکیه در حال انجام وظیفه هستند بررسی‌های ارزشمندی در حوزه‌های تخصصی خود انجام داده‌اند اما فعالیت افرادی چون هلموت ریتر، احمد آتش، عبد‌الباقی گولپینارلی، تحسین یازیجی، نظیف خواجه، ملیحه انبارجی‌اوغلو و نظیف شاهین‌اوغلو، که اکنون در قید حیات نیستند شایسته یادآوری است. هم اکنون نیز، تعداد زیادی از استادان بازنشسته در کنار استادان شاغل در دانشگاه‌های مختلف ترکیه، راه آن شادروانان را با جد و جهد بسیار دنبال می‌کنند.
 
کدام آثار از نویسندگان یا شاعران ایرانی، بیشتر به زبان ترکی ترجمه شده است؟
در ترکیه تا 30الی40 سال پیش آثار کلاسیک فارسی مثل دیوان حافظ، مثنوی مولانا، گلستان و بوستان سعدی به ترکی ترجمه و شرح داده شده بود. اما در سی سال اخیر علاوه بر گسترش روز‌افزون ترجمه آثار کلاسیک، آثار معاصر نیز ترجمه شده است. در چند سال اخیر علاقه و آشنایی مردم ترکیه به ادبیات ایران افزایش یافته است. بسیاری از ناشران نیز به ترجمه و چاپ کتاب‌هایی از ادبیات ایران به ویژه داستان و رمان ایرانی همت می‌ورزند. بنده هم بیش از پنجاه کتاب از نویسندگان و شاعران مختلفی مانند سهراب سپهری، قیصر امین‌پور، محمدرضا شفیعی‌کدکنی، کاووس حسن‌لی، فروغ فرخزاد، بزرگ علوی، عبدالحسین زرین‌کوب، حافظ شیرازی و عمر خیام و نیز دیوان کامل امام خمینی را از فارسی به ترکی ترجمه کرده‌ام که تقریبا نیمی از آنها چاپ شده و نیم دیگری منتظر چاپ هستند.
 
آیا پیشنهادی برای تالیف کتب درسی دانشگاهی و محتوای خاصی که بهتر است به غیرفارسی زبانان به ویژه در ترکیه آموزش داده شود، دارید؟
به نظر من برای دانشجویان ترکیه‌ای اگر کتاب‌های آموزش زبان و ادبیات فارسی با همکاری اساتید ایرانی و ترکیه‌ای به صورت مشترک تألیف شود بهتر و سودمندتر خواهد شد.
 
آیا شبکه‌های اجتماعی مجازی مثل تلگرام یا اینستاگرام تاثیری بر پیشرفت زبان فارسی برای غیرفارسی‌زبانان داشته است؟
در ترکیه بیشتر از شبکه‌های اینستاگرام و فیسبوک استفاده می‌شود. من هم در فیسبوک گروهی به اسم «فارسی یاد بگیریم» (Farsça Öğrenelim)  راه انداخته‌ام که تقریبا 10هزار عضو دارد.

   
  

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
 
 پربیینده ترین مطالب
  ترکیه پروازها به ۶ کشور اروپایی را ازسر می‌گیرد
  یادداشت سفیر ایران در بوسنی با عنوان یاد امام
  ریشه های تاریخی مشترک ایران و کرواسی
  نمایش آثار عکاسان بوشهری در کرواسی
  کاهش صادرات گاز روسیه به ترکیه
  جزئیات گفتگوی روسای جمهور ایران و صربستان
  تظاهرات در یونان علیه قتل جورج فلوید
  سالگرد ارتحال امام خمینی
 
 
 
::  صفحه اصلی ::  تماس با ما ::  پیوندها ::  نسخه موبایل ::  RSS ::  نسخه تلکس
کلیه حقوق محفوظ است؛ استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است
info@iranbalkan.net
پشتیبانی توسط: خبرافزار