صفحه اول     سیاسی     اقتصادی     اجتماعی     ورزشی     فرهنگی     تصویری     تماس با ما     تبلیغات     پیوندها     RSS  
دوشنبه، 30 اردیبهشت 1398 - 06:38   
  تازه ترین اخبار:  
 
 آخرین مطالب
  تفاهمنامه همکاری صنعتی ایران و چک
  نرمش اروپا مقابل روسیه
  تنش‌ بین ترکیه و قبرس؛ و موضع‌گیری آمریکا
  کاهش ۲۰ درصدی سفر ایرانی‌ها به ترکیه
  تاکید ب ام‌و بر ساخت کارخانه درمجارستان
  ۱۸۰۰ کیلومتر پیاده تا قونیه
  ارزش لیر ترکیه در برابر دلار سقوط کرد
  درخواست ترامپ از سوئیس برای میانجی‌گری
  کشف معبدی باستانی در یونان
  نشست کارگروه مشترک روسیه و ترکیه
  تاکید رییس مجلس بوسنی بر همکاری با ایران
  واکنش روسیه به «ادعای ارضی» استونی
  نخستین رزمایش مشترک بلاروس و ازبکستان
  ائتلاف حاکم پارلمانی اوکراین منحل شد
  قهرمان کرواسی،مدافع پرسپولیسی را حراج کرد!
- اندازه متن: + -  کد خبر: 30233صفحه نخست » کتابخانه ایربادوشنبه، 24 دی 1397 - 20:05
اسلام در هویت فرهنگی اروپا
رشید حافظ اویچ
  

نگاهی به کتاب " اسلام در هویت فرهنگی اروپا " نوشته دکتر رشید حافظوویچ

کتاب " اسلام در هویت فرهنگی اروپا " تالیف دکتر رشید حافظ اویچ ، استاد دانشکده علوم اسلامی سارایوو توسط موسسه علمی و پژوهشی ابن سینا در 320 صفحه  در سال جاری منتشر یافته است . این کتاب که حاصل چند سال پژوهش مولف است  به بررسی رابطه و تعامل فرهنگی بین اسلام و اروپا از بعد فلسفی و دینی می پردازد.

به گزارش پایگاه تحلیلی – خبری ایران بالکان (ایربا) حافظ اویچ با تاکید بر سنت معنوی اسلام در ایران ، قرائت معنوی از اسلام و به تعبیری اسلام عاشقانه را مهمترین قرائت موجود در میراث عظیم فرهنگی و تمدنی اسلامی می داندو اروپا را در طول تاریخ خود فاقد یک  هویت یکسان و همواره با تعدد و تنوع فرهنگی ، فلسفی و سیاسی روبرو می داند . قرنها رابطه اسلام و اروپا دستخوش شرایط سیاسی ، دیدگاههای فلسفی ، ادبی ، معنوی ، جغرافیا و اقتصاد بوده است. رابطه اروپا و اسلام تنها در چهارچوب یک فهم مشترک متقابل و تاکید بر سنت عقلانی – معنوی اسلام و تفکر انتقادی اروپایی سازنده امکان پذیر است. وجود هر گونه پیشداوری و ناداوری نسبت به اسلام زاییده گرایشهای مختلفی در اروپا است که علل سیاسی ، اقتصادی و فکری دارد. اروپا نیاز به برخوردی جدا از سنت شرق شناسی و انگیزه های سیاسی و اقتصادی دارد.

سر فصل های این کتاب عبارتند از
-    معنویت اسلام؛ دین عشق برای اروپا
-    درباره هویت فرهنگی اروپا
-    اندلس؛ سرزمینی که پیامبر بخاطرش گریه کرد
-    جغرافیای شرق شناسی
-    جغرافیای نوین
-    کلیسای کاتولیک؛آخرین شرق شناسی باستیون
-    اسلام در دوره پس از مسیحیت اروپا
-    منشور مدینه؛ مدلی برای قانون اساسی EU

 همچنین در بخش های از این کتاب می خوانیم:
امروز وقتی صحبت از هویت فرهنگی اروپا میشود باید دانسته شود که در این هویت سازی وجود تنوع زبان – فرهنگ – سنت ها – قومیتها و گرایشات سیاسی نهفته است. با این حال هنوز راه طولانی باید پیموده شود تا به نقطه ایده آل دست یافت. میتوان الان اینگونه نتیجه گیری کرد که با اوضاع جاری در اروپا، این قاره هنوز به هویت مستقل فرهنگی دست نیافته است.

آنچه امروز اتفاق می افتد این است که اروپائیها خیلی بدنبال هویت سازی فرهنگی خود نیستند در حالی که تا 60 سال پیش اروپا بشدت دنبال تقویت هویت فرهنگی خود بوده است.

تاکنون شاهد اقدامات مثبتی از سوی مرکز اروپایی برای فرهنگ بعنوان یک نهاد فرهنگی جامعه اروپا نبودیم. برعکس حتی دست به اتخاذ سیاست فرهنگی زدند که به تقویت تفکرات حاکم بر جامعه اروپا پس از پایان جنگ دوم جهانی منجر گردید. پس از فروپاشی دیوار برلین ، فضا برای ایجاد اروپای متحد فراهم شد ولی چون کشورهای اروپای مرکزی و شرقی اروپایی برای ورود به مجموعه سیاسی – فرهنگی بنام "اتحادیه اروپا" تعجیل داشتند لذا از خیلی مسائل فرهنگی اتحادیه اروپا غافل ماندند. به همین دلیل است که مردم اروپا امروز بصیرت کامل درباره هویت فرهنگی و سیاسی خود ندارند و صرفا در حد حرف بدنبال اروپای واحد هستند. این امر باعث شد تا دست اندرکاران فرهنگی اروپا بالاجبار خود بدنبال پیدا کردن نشانه هایی از وجود هویت فرهنگی بیفتند.

نخستین بار اصطلاح "هویت فرهنگی" در دهه شصت قرن بیستم وارد فرهنگ لغت اروپا گردید و این امر همزمان با مبارزات کشورهای جهان سوم علیه استعمارگران به وقوع پیوست. هویت فرهنگی مشترک اروپایی بدان معنی است که همه ملتهای اروپایی تمدن و فرهنگ و تاریخ مشترکی دارند هر چند که امروز خیلی از ملتهای اروپایی احساس وابستگی به اروپا ندارند چون فاقد این هویت می باشند. برخی از کارشناسان فرهنگی اروپا می کوشند تا سابقه تمدنی و فرهنگی اروپائیان را طولانی جلوه دهند و خود را میراث تمدن یونان کهن و روم باستان بحساب آورند. اما در حقیقت در این عرصه مقامات فرهنگی اروپا حرف زیادی برای گفتن ندارند.

حقیقت این است که بررسی موضوع هویت فرهنگی بدون داشتن عقبه تاریخی هیچ ارزشی ندارد. در عصر مدرن، هویت فرهنگی و سیاسی اروپا گره به این مسیحیت و کلیسا خورده است و کلیسا می کوشد تا فرهنگ مسیحیت را متعلق به فرهنگ و هویت اروپایی جا بیندازد.

در سال 1948 تمامی جنبش های "پان اروپایی" گرد هم آمدند و جنبش اروپایی ارتقا و نام یافتند و هدف خود را ایجاد مدلی شبیه به ایالات متحده آمریکا عنوان نمودند بدین مفهوم که کشورهای اروپایی بصورت یک مجموعه واحد فدرالی تبدیل شده تا دوباره شاهد بروز جنگ نشوند آنچه که کمتر مورد توجه محافل اروپایی بوده این است که حضور 1000 ساله اقوام بالکان در اروپا و به ویژه حضور اسلام در اروپا تاثیر بسیار خوبی بر تقویت هویت فرهنگی این قاره داشته است اما امروز دین اسلام هیچ جایگاهی در ساختار هویت فرهنگی اروپا ندارد و طرح موضوعی همچون هویت یکپارچه فرهنگی اروپا فقط در حد شعار باقی مانده است.

در ارتباط با فرهنگ اسلامی حاکم بر اسپانیا (زمانی که مسلمانان حکومت اسپانیا را در دست داشتند)، مطالب فراوانی نوشته نشده است و این در حالی است که طی قرون متمادی ، در اسپانیا مسلمانان و یهودیان در کنار یکدیگر بخوبی زندگی می کردند. حضور هزار سال اسلام در اروپا اصلا منشا خیر و برکت فراوانی برای اروپا داشته است اما این موضوع به هیچ وجه مورد مطالعه توسط مورخین و دانشمندان اروپایی به ویژه اسپانیایی ها قرار نگرفته است. آنچه که درباره حضور هزار ساله اسلام در اروپا مورخین اروپایی می گویند کاملا با واقیعات منطبق نیست. آنچه علیه مسلمانان و یهودیان اسپانیا پس از شکست خوردن ارتش مسلمانان رخ داد نوعی هولوکاست بشمار می رود. مسلمانان طی صدها سال حکومت در اسپانیا، راه و رسم زندگی مسالمت آمیز با سایر پیروان ادیان را به اروپائیان آموختند. جالب اینکه اروپای غربی خود دست به اخراج یهودیان می زد و در اسپانیا پس از شکست ارتش اسلام، همین مسیحیان اروپا دست به کشتار هم مسلمانان و هم یهودیان مستقر در اسپانیا زدند.

پس از روی کار آمدن ارتش صلیبی در اسپانیا بدترین کشتار یهودیان را رقم زد.

مسلمانان در اسپانیا توانستند دولت خلافت را بر پا کنند ولی با وجود خدمات گسترده اسلام به اروپا در اسپانیا ، مورد بی رحمی شدیدی قرار گرفتند. از آن دوران بی رحمی به عنوان "دوران اشک" میتوان یاد کرد. از حضرت رسول (ص) حدیثی بر جا مانده که به ابن عباس گفت:

"در سرزمینی بنام اندلس روزی میرسد که مسلمانان حاکم شده و نخستین سرزمینی است که مسلمانان را از آن تبعید خواهند کرد" و پیامبر بهمین دلیل اشک ریختند. پیامبر فرمود که خداوند صحنه های آن دوران را به من نشان داد. آن دسته از مسلمانانی که در اسپانیا باقی ماندند را مجبور ساختند مسیحی شوند. قتل عام  گسترده مسلمانان اندلس، بزرگترین قتل عام تاریخ بشریت بحساب می آید. اما با این وجود فرهنگ معنوی اسلام در اسپانیا نابود نشد. اروپائیهای مسیحی خیلی کوشیدند تا همه کتاب ها و آثار فرهنگی و علمی مسلمانان را نابود سازند اما با این وجود بخشی از این آثار از بین نرفت.

به نظر می رسد که پیشرفتهای علمی در عهد حاکمیت اسلام بر اندلس نیاز به کار مطالعاتی گسترده دارد.

در ارتباط با وضعیت کنونی جهان اسلام ، شاهد حضور گروه های  اسلامگرای خشن و مسلح می باشیم و این امر بزرگترین تهدیدی است که متوجه مسلمانان در اسلام شده است و از طرفی بدلیل تفسیر غلط گروه های  تندرو از اسلام و ناتوانی علمای اسلامی برای به روز کردن تفاسیر خود متناسب با شرایط فعلی دنیای اسلام منجر به تشدید بحران گردیده است علما می بایست محتوای آیات قرآن را با توجه به شرایط روز تفسیر نمایند. ظرفیت های موجود در قران بلا استفاده مانده است و می بایست این ظرفیت ها با بکار گیری نوین ترین روش های تفسیری مورد بهره برداری  قرار بگیرند. مسلمانان امروز در همه قاره ها حضور دارند و با فرهنگها و تمدنهای مختلف سر و کار دارند. امروزه در اروپا و غرب ، موج "اسلام هراسی" در سطح رسانه ها و سیاستمداران و محافل علمی و هنری در حال گسترش است.

در تاریخ اسلام شاهد ظهور مکاتب مختلف مانند معتزله (عقل گرا) و اشعریه و حنبلیه (سنت گرا) بودیم. آنچه برای معتزله در قرآن کاملا واضح و روشن و مفهوم دارد برای مکتب اشعریه نامفهوم است. امروز هم شرایط بدین  گونه است و می بایست ظرفیت های قرآن را برای همه جوامع اسلامی به وضوح تبیین کرد.

اسلام و قرآن بعنوان آخرین دین و کتاب آسمانی، طی قرنهای متمادی و علیرغم مسائل و جنگهای مختلف هیچ تغییری در آنها حاصل نشده است فقط مشکل خود مسلمانان هستند که به قرآن و اسلام پایبند نیستند. در اعصار گذشته علت اصلی همه پیشرفتهای جوامع اسلامی بخاطر عمل به قرآن بود ولی امروز به علت فاصله گرفتن مسلمانان از قرآن شاهد عقب ماندگی آنها هستیم. یکی دیگر از مشکلات امروز دنیای اسلام این است که عناصر روشنفکر و تحصیل کرده صرفا در محیط خود تاثیر گذار هستند در حالی که گروه های تندرو با استفاده از ابزار رسانه های غربی به طرح دیدگاه های غلط خود درباره اسلام می پردازند و اسلام را نزد جهانیان وارونه جلوه می دهند ولی روشنفکران اسلامی توان مقابله با آنها را ندارند. تمامی مذاهب اربعه اسلامی بر پایه قرآن و سنت بنا نهاده شدند. تمامی مذاهب اربعه وقتی صحبت از مسائل فقهی میشود در جمع 10 درصد آیات قرآن را مورد توجه قرار دادند و مابقی آیات قرآن کمتر مورد عنایت مذاهب اربعه بوده است. مسائلی همچون ایمان و احسان که جزو مسائل اصلی دین اسلام است در قرآن بشدت مورد توجه است ولی در مذاهب اربعه صرفا به امور حقوقی و فقهی پرداخته شد. باید به این نکته هم توجه شود که اصولا هیچگاه بین اسلام و غرب جنگ صورت نگرفته است. اختلاف بین اسلام و غرب در حقیقت خیلی بارز نیست. آنچه که رخ داد در واقع از سویی استعمار غرب و از سوی دیگر بند کشیده شدن کشورهای شرقی است. با وجودی که کشور های اسلامی از بند استعمار رهایی یافتند اما بدلیل ناتوانی نخبگان مسلمان در حل مشکلات جوامع خود ، میتوان گفت که جهان اسلام همچنان درگیر دوران پسا استعمار و پسا مدرنیزه قرار گرفته است. امروزه میتوان ادعا کرد که امپریالیزم در جهان اسلام حضور دارد و خود را تحت نقاب "طالبانیزم و سلفیزم و وهابیزم و خلافت اسلامی" مخفی نموده است.

امروز ابر رسانه های غربی امپریالیستی جلوی کشف حقایق جهان اسلام را گرفته اند و صرفا به تبلیغ علیه اسلام و خشونت هایی که طالبان و القاعده و داعش بنام اسلام مرتکب میشود می پردازند.

طی 3 دهه گذشته تعداد فراوانی کتاب درباره اسلام در غرب منتشر شده است که این کتابها به بررسی موقیعت مسلمانان در اروپا پرداخته اند. از جمله این کتاب ها به بررسی انقلاب ایران ، رسوایی سلمان رشدی ، جنگ خلیج و جنگ در یوگسلاوی سابق و انقلاب افغانستان و ... پرداخته است. امروز در اروپای غربی ، مسلمانان جزیی لاینفک از هویت فرهنگی اروپا بحساب می آیند. ایجاد موج اسلام هراسی در جوامع غربی توسط رسانه های اروپایی باعث شد تا مسلمانان اروپا در وحشت به سر ببرند. امروز شاهد بهم پیوستگی میان "قدرت و علم" در جبهه امپریالیستی هستیم و این امر باعث شده تا امپریالیسم رسانه ای و فرهنگی غربی با بکارگیری ابزار اسلام هراسی ، به تسلط بر مسلمانان ادامه دهد. امپراطوری غرب و اروپا باید به این درک برسد که همه جهان را نمیتواند تحت سیطره بگیرد و باید بداند که قدرتهای دیگری هم وجود دارند.

امروز شاهدیم که اروپای در دوره پسا مدرنیسمی و پسا مسیحیت همچنان تابع سیاست امپریالیستی می باشد. رفتار امروز غرب با مسلمانان یادآور دوره استعمارگری است و امروز علیرغم اینکه دوره استعمار جهان اسلام توسط غرب به پایان رسیده اما دوباره غربیها مایلند شرایط دوران استعمارگری خود بر مسلمانان را تکرار کنند و توجیه آنها این است که می خواهند با تروریسم اسلامگرا و خشن مبارزه کنند. نمونه بارز بازگشت غرب به دوران استعمار را میتوان در اظهارات رئیس جمهور سابق آمریکا جورج بوش در بحرین بیان داشت. وی خطاب به امیر بحرین گفت : امروز بحرین خانه سربازان و تفنگداران نیروهای دریایی آمریکاست چرا که پایگاه دریایی آمریکا در بحرین ساخته شده است.

در عصری که به عصر جهانی سازی معروف شده است نیاز مبرم جوامع مختلف درک متقابل در سطح جهانی است. بنظر می رسد که در عصر حاضر این موضوع به یک چالش جدی تبدیل گردیده است.

امروز شاهد دوری بیش از حد بین غرب با سایر نقاط جهان هستیم چرا که پدیده "شرق نو" و "امپریالیسم نو" در دستور کار قرار گرفته است. دنیا به سمت وحشی گری پیش می رود و لذا استفاده از ابزارهایی همچون خشونت و جنگ و ترور بعنوان ابزارهای شروع تبدیل گردیده است. با ادامه این روند که غرب پیش گرفته و تداوم جنگ سرد بین غرب از یک سو و سایر نقاط جهان از سوی دیگر ، باید شاهد بی ثباتی دامنگیر در سطح جهانی باشیم. دنیا اگر می خواهد روی آرامش و صلح را ببیند باید دست از مسابقات تسلیحاتی بردارد و بجای اینکه بودجه های نظامی را افزایش دهند (که منجر به افزایش فقر در جوامع بشری شده) باید این بودجه را صرف گسترش فرهنگ و علوم و ورزش و ... شود. این موضوعی است که همه مذاهب و ادیان با آن موافق می باشند. همه روشنفکران جهان هم حامی چنین تفکر ضد امپریالیستی هستند.

مهدی علیدوستی

   
  

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
 
 پربیینده ترین مطالب
  تاکید رییس مجلس بوسنی بر همکاری با ایران
  نخستین رزمایش مشترک بلاروس و ازبکستان
  واکنش روسیه به «ادعای ارضی» استونی
  نشست کارگروه مشترک روسیه و ترکیه
  تنش‌ بین ترکیه و قبرس؛ و موضع‌گیری آمریکا
  ارزش لیر ترکیه در برابر دلار سقوط کرد
  کشف معبدی باستانی در یونان
  درخواست ترامپ از سوئیس برای میانجی‌گری
  ۱۸۰۰ کیلومتر پیاده تا قونیه
  تاکید ب ام‌و بر ساخت کارخانه درمجارستان
  کاهش ۲۰ درصدی سفر ایرانی‌ها به ترکیه
  تفاهمنامه همکاری صنعتی ایران و چک
  نرمش اروپا مقابل روسیه
 
 
 
::  صفحه اصلی ::  تماس با ما ::  پیوندها ::  نسخه موبایل ::  RSS ::  نسخه تلکس
کلیه حقوق محفوظ است؛ استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است
info@iranbalkan.net
پشتیبانی توسط: خبرافزار