صفحه اول     سیاسی     اقتصادی     اجتماعی     ورزشی     فرهنگی     تصویری     تماس با ما     تبلیغات     پیوندها     RSS  
جمعه، 30 شهریور 1397 - 04:17   
  تازه ترین اخبار:  
 
 آخرین مطالب
  مجارستان: نمی‌گذاریم مهاجری وارد شود
  21 سپتامبر؛ به صدا درآمدن زنگ صلح جهانی
  ترکیه، سهولت کسب شهروندی برای خارجی‌ها
  برگزاری نمایشگاه "بلاروس و کتاب مقدس"
  عکس/ آکادمی علوم بلغارستان
  آثار شهر 2500 ساله ایرانی در ترکیه
  حمله به سفارت ایران؛برکناری افسر‌ پلیس یونان
  فارسی در اسلواکی
  سرنوشت مقدونیه
  نمایش آثار هنرمندان ایرانی در بلغارستان
  اقدامات تنبیهی ‌اتحادیه اروپا علیه مجارستان
  عزای حسینی تسلیت باد
  نسبت ما و عاشورا
  حمله به بسکتبالیست‌های آمریکایی در رومانی
  رییس جمهور کرواسی در مراسم نظامی
- اندازه متن: + -  کد خبر: 29367صفحه نخست » گزارشچهارشنبه، 21 شهریور 1397 - 18:57
ماه محرم در بالکان
سعید هاشمی
  

موقعیت شبه جزیره بالکان
شبه جزیره بالکان با مساحتی حدود ۷۲۸ هزار کیلومتر مربع و جمعیتی بیش از ۶۰ میلیون نفر در جنوب شرقی اروپا واقع است و از شرق به دریای سیاه و دریای اژه، از غرب به دریای یونان و دریای آدریاتیک، از جنوب به دریای مدیترانه و از شمال به کوه‌های آلپ دینار و آلپ ترانسیلوانی و جلگه مجارستان مرزبندی می‌شود.

به گزارش پایگاه تحلیلی – خبری ایران بالکان (ایربا) امروزه این شبه جزیره شامل کشورهای آلبانی، یونان، بلغارستان، بوسنی و هررزگوین، کرواسی، اسلوونی، مقدونیه، صربستان، مونته نگرو، کوزوو، رومانی و بخش اروپایی ترکیه است. کشورهای حوزه بالکان همان گونه که در زبان متنوع اند، در مذهب نیز متعدد هستند. در این منطقه مسیحیت ارتدکس بیشترین پیرو را دارد و همه وابسته به کلیسای ارتدکس هستند. مسلمانان، دومین گروه بزرگ دینی در بالکان هستند و گروه سوم دینی را مسیحیان کاتولیک تشکیل می دهند.

اسلام بیش از چهار قرن است که در این منطقه رواج دارد و سنت های اسلامی در نقطه به نقطه آن مشهود است. عزاداری ماه محرم و عاشورا، سنتی است که نزد مسلمانان، به شیعیان منسوب است و نزد اهل سنت به ندرت برگزار می‌شود، ولی برگزاری آن در مناطق بالکان که عموماً  سنی نشین و حنفی مذهب هستند، بسیار مرسوم است.

فرقه های تصوف در بالکان    

در گذشته دور فِرق دراویش و تکایایی، در کوزوو – مقدونیه  و مناطق مجاور دیگر وجود داشت. آن ها به طور عمده قبل از تسلط عثمانی ها ظاهر شدند و فعالیت های خود را با تحکیم حکومت عثمانی در این بخش از بالکان گسترش دادند. این امر یک روند دراز مدت بود که از قرون 15 و 16 تا گذشته نزدیک به طول انجامید. تصوف در برخی از مناطق به ویژه کوزوو و قسمتهایی از کشور آلبانی حامیان پرو پاقرصی دارد. دراویش در مناطق کوزوو، مقدونیه، سنجاک  و مناطق مجاور به عنوان نمایندگان فرهنگی مشهور هستند و آداب و رسوم آنها در طی قرون، نسل به نسل و سینه به سینه انتقال یافته است. امروزه هشت فرقه درویشی در بالکان فعالیت دارند. فرقه «نقشبندیه» در این منطقه طرفداران چندانی نداشته است، اما فرق ذیل در این منطقه رشد چشمگیری یافتند.

الف)فرقه رُفاعیه: پیروان فرقه رفاعیه از مشهورترین فرق اهل تصوف در بالکان هستند که مرکزیتشان در شهرهای پریزیرن و اوراخوواتس در ایالت کوزوو می باشد. هر ساله از اول تا دهم ماه محرم با نصب پارچه های سیاه رنگ در تکیه های ویژه خود مراسم سوگواری و عزاداری بر پا می کنند. پیروان فرقه مذکور در طول دهه اول ماه محرم علاوه بر روزه داری، شب ها نماز را به جماعت اقامه می کنند و سپس تا پاسی از شب رفته، به نوحه خوانی و ماتم سرایی و بیان روایت واقعه کربلا می پردازند. در روز عاشورا با قربانی کردن گوسفند، سوگواران با آداب خاصی اطعام می شوند و مراسم سوگواری برای سرور شهیدان حسین بن علی (ع) بدینسان پایان می یابد. اقامه مراسم سوگواری دهه اول ماه محرم که در نزد طریقت رفاعیه به مراسم "ماتَم" مشهور است، بر پیروان این طریقت واجب می باشد، گرچه مراسم ماتم چیزی جز نوحه خوانی و مرثیه سُرایی و سوگواری برای امام حسین (ع) نیست، اما گفته می شود اهمیت خاصی که پیروان این فرقه به برپایی مراسم ماتم و عزاداری می دهند از آن جهت است که شجره نامه احمد رفاعی مؤسس این فرقه که از حکیمان و عالمان قرن دوازدهم هجری قمری بوده است، به حضرت امام حسین (ع) می رسد. اعتقاد به مراسم «ماتم» و اقامه آن برای دراویش اهل طریقت رفاعیه که در سال 1281 هجری قمری به کوزوو آمده اند رکنی از ارکان دین به شمار می آید و از این رو هرساله این مراسم را با جدیتی خاص برگزار می کنند. در حال حاضر شیخ باقی شهو به عنوان چهارمین خلیفه فرقه رفاعیه در شهر اوراخوواتس که در سی کیلومتری شهر پریزرن واقع است رهبری و هدایت این فرقه را بر عهده دارد. وی بر این نکته تأکید دارد که رفاعیه ای ها جزء مذهب جعفری به شمار می آیند و ضمن اعتقاد به الله، رسول الله(ص) و قرآن به اهل بیت عصمت و طهارت (ع) و چهار ده معصوم و امامت دوازده ستاره پرفروغ خاندان پیامبر (ص) اعتقاد راسخ دارند.

شیخ باقی شهو - چهارمین خلیفه فرقه رفاعیه : فرقه رفاعیه در یوگسلاوی سابق از قرن دوازدهم تا کنون به شعب و شاخه های متعددی تقسیم شده است که شاخه «سعیدیه» (گروه فوق الذکر)یکی از این شعب می باشد و‌ بیشترین پیروان این فرقه در شهر پریزیرن و اوراخوواتس متمرکز هستند، و به عنوان یکی از مهم ترین شاخه های فرقه رفاعیه از طریقت های مختلف اهل تصوف به شمار می رود.

در روز ششم دسامبر سال 2015 میلادی، خبری مبنی بر گردن زدن یک شهروند سوری در حومه شهر حسکه سوریه  توسط گروه تروریستی داعش، انتشار یافت. دلیل اعدام این فرد که از دراویش فرقه رفاعیه در سوریه بود را تبلیغ و ترویج این فرقه در سوریه عنوان نمودند. وی که به عنوان رئیس فرقه رفاعیه در آن منطقه معرفی شده بود، در ملاء عام توسط نیروهای داعش اعدام شد.

ب)فرقه خَلوتیه: شیخ محمد در قرن 16 با قرار دادن مرکز تبلیغات خود در شهر اوژیتسا  شروع به تأسیس فرقه درویشی خلوتی نمود و با تلاش خود این تبلیغات را در تمام صربستان انتشار داد و شبکه ای از مریدان خود را بنیاد گذاشت.آقای اولیا چلبیا در سال 1664 در اوژیتسا تکیه را دیده بود، در بین این خانقاه ها مهم تر از همه خانقاه حسن افندی در نزدیکی قلعه بالای شهر بود. شیخ محمد اوژچانین که در بین درویش های «خلوتی» به شیخ معروف بوده است در آن زمان حدود 40000 مرید داشته است.

توضیح: فرقه درویشی خلوتی، اسم خود را از لغت عربی خلوت که در تصوف به معنای در خود فرو رفتن است و یا به گفته بهتر در جایی تنها یا سلول زاویه که معنای پرورش روح می دهد گرفته است. تنهایی و خلوت یکی از اصول اصلی زهد است. خط و مشی و نوشته ها و کتابهای صوفی ها در باره انسانهای پاک بر اساس عشق و علاقه زاهدان اولیه اسلام به تنها زندگی کردن است. ابوبکر شبلی که وفات او در سال 945 بود درباره خلوت می نویسد دل به تنهایی ببند و اسم خود را فراموش کن و خط بزن و رو به قبله باش تا مرگ فرا رسد. فرقه درویشی خلوتی ها نشانه ترکی دارد و از صوفی عمر خلوتیان اسم خود را گرفته است، او در سال  (1397-1398ق) در تبریز در گذشت، این فرقه اصل تصوف خود را به مانند فرقه زنوبی که پایه گزارش سعید یحیی شیروانی(وفات در باکو) بوده، بر چهل روز ریاضت قرار داده است. در فرقه خلوتیان مهم است که هر سال چهل روز در تنهایی به سر برده شود و فقط نماز جماعت است که این خلوت را می شکند، چنین استنباط می شود که خلوت جهاد مهمی است و پایه زهد و تمرکز حواس عملاً بر اساس ذکر است. فرقه خلوتیها نه تنها در منطقه سنجاک، بلکه در ایالت بوسنی و دیگر جاهایی که بوشنیاکها زندگی می کردند و خصوصاً مابین آلبانی ها طرفداران فراوانی داشته است؛ با یک تحلیل ساده پی می بریم که اکنون اوضاع سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و محیطی که در گذشته شیخ محمد و امثالهم در آن زندگی و کار می کرده اند، خیلی فرق کرده است و اجتماعی زندگی کردن انسانها (حد اقل برای گذراندن زندگی) اجتناب ناپذیر شده است.

آمار تکایای فِرَق مذهبی

بکتاشیه (قبلاً چهار تکیه و امروزه یک تکیه دارند) – خلوتیه (پانزده تکیه) – قادریه (پانزده تکیه) – رفاعیه (پنج تکیه) – سعیدیه (ده تکیه) – ملامیه (چهار تکیه) – نقشبندیه (دو تکیه) – شاه زلی (دو تکیه). این فرق همچنین در سنجاک و خود صربستان  هم عمومیت دارند. علاوه بر این فرقه ها، تأثیر طریقتهای مولویه و قلندریه نیز احساس می شود. تا آنجا که می دانیم فرقه درویشی (EDHEMI) که به احتمال زیاد تعدادشان هم کم است قدیمی ترین فرقه در جمهوری مقدونیه است.

شیوه عزاداری ماه محرم در مناطق مختلف بالکان

در منطقه بالکان، دهه اول ماه محرم در میان مسلمانان اهل سنت به دلیل حلول سال جدید قمری و نجات کشتی نوح و نزد فرقه های علوی منطقه، به جهت عزاداری برای امام حسین(ع) شهرت و اعتبار یافته است و تقریباً عموم مسلمانان منطقه برای این 10 روز، اهمیت بالایی قائل هستند.

بنا بر روایت در این 10 روز، توبه‌ی انسان (حضرت آدم) پذیرفته شد، کشتی نوح از طوفان نجات یافت، یونس از شکم ماهی رهایی پیدا کرد، حضرت محمد (ص) در این روزها از مکه به مدینه مهاجرت کردند (آغاز تقویم اسلامی هجری قمری) و در این 10 روز امام حسین(ع) نوه ی رسول خدا شهید شد. در میان مردم بالکان این باور وجود دارد که در دهه نخست ماه محرم، سیلاب ها فروکش کرد و حضرت نوح و خاندانش پا بر زمین نهادند.

الف)آلبانی
در میان مسلمانان آلبانی طریقت هایی وجود دارند که دارای تمایلات واقعی به اهل بیت(ع) می باشند که در ایران اصطلاحاً از ایشان به علویون نیز نام برده می شود. بکتاشیه، قادریه، رفاعیه و خلوتیه از این گروه ها هستند و در میان ایشان بکتاشیان که بزرگترین فرقه محسوب می شوند، احترام ویژه ای برای ائمه و خصوصاً امام حسین قائل هستند. ایشان هرساله دهه محرم را گرامی می دارند و در روز عاشورا رهبر دینی ایشان در تکیه خود میزبان پیروانی است که برای عرض تسلیت می آیند. در مرکز جهانی بکتاشیه در تیرانا این دیدارها بیشتر رسمی است و شخصیت های دولتی، سیاسی، فرهنگی و نمایندگان دیپلماتیک خارجی در تکیه اصلی بکتاشیه در تیرانا حاضر می گردند و با "بابا ادموند موندی"، رهبر جهانی بکتاشیه دیدار می کنند و مردم عادی نیز که بیرون تکیه منتظرند هر از چندگاهی به صف وارد اتاق بابا موندی می شوند و نسبت به او ابراز ارادت و احترام می کنند. در تمام این مراسم و در جریان این دیدارها با آشوره  از میهمانان پذیرایی می شود.

ب) کوزوو
 در کوزوو مرکز عزاداری پیروان و دوستداران اهل بیت شهرهای پریزرن ، جاکووا و راهوتس است. پیروان فرقه رفاعیه، از مشهورترین طوایف اهل عرفان در کوزوو هستند که همه ساله از آغاز تا دهم محرم با نصب پارچه های سیاه رنگ در تکیه های خود، مراسم عزاداری برپا می کنند و در طول دهه نخست محرم علاوه بر امساک و روزه داری، شب ها بعد از اقامه نماز جماعت تا پاسی از شب به نوحه خوانی و ماتم سرایی و بیان حوادث کربلا می پردازند و در روز عاشورا در تکیه های رفاعیه کوزوو، سوگواران طبق آدابی ویژه، اطعام می شوند. بر اساس سنت رفاعیه در دهه نخست محرم جهت حفظ حرمت، پیروان از خوردن غذاهای خوشمزه و لذیذ و شیرینی خودداری می کنند و در تکیه طبق سنت اسلامی برای صرف افطار به گرد میزهای غذا می نشینند؛ آنگاه از طرف بزرگترها سه بار با آب و نمک افطار می کنند و شب هنگام با حلوا و فولیا (نوعی غذایی سنتی کوزوو) پذیرایی به عمل می آید. در کوزوو نیز آش آشوره مانند آلبانی و بوسنی و البته با ترکیبی متفاوت تهیه و بین مردم توزیع می گردد.

ج) یونان
 در جنوب بالکان و در کشور یونان که به نوعی تافته جدا بافته ای از منطقه بالکان است نیز اگرچه تا به حال دولت بصورت رسمی اجازه تأسیس مراکز مذهبی و فرهنگی برای مسلمانان، بخصوص شیعیان را نداده است ولی مراسم عزاداری محرم هر ساله توسط جمعی از شیعیان پاکستانی و افغانی با شکوه زیادی در خانه های شخصی و برخی تکیه های غیر رسمی برگزار می‌شود و در این مراسم شیعیان ایرانی و عرب نیز دعوت می‌شوند. عزدارای پاکستانی ها و افغانی ها بسیار سنگین و حزن انگیز است و این گروه ها تلاش می کنند تا با تشکیل دسته های عزاداری در خیابان های آتن نیز راهپیمای های حسینی داشته باشند.

د) بوسنی و هرزگوین
 با مساحت ۵۱۱۲۹ کیلومتر مربع، در مرکز شبه جزیره بالکان و غرب صربستان واقع است. این کشور از شمال و غرب باکرواسی  و از جنوب شرقی با مونته نگرو  مرز مشترک دارد. ۴۵ درصد از مردم بوسنی و هرزگوین مسلمان، ۳۶ درصد ارتدوکس، ۱۵ درصد کاتولیک، 1 درصد پروتستان و ۳ درصد از ادیان دیگر هستند.

اسلام از طریق جاده ابریشم و توسط بازرگانان ایرانی به این منطقه راه یافته است، اسلام در قرن سوم و چهارم قمری ( ده میلادی) در جزیره بالکان وجود داشت و با حمله عثمانی‌ها به این منطقه، گسترش یافت. هنگام ورود عثمانی‌ها به بوسنی، اسماعیلیان در قلعه سیاه ساکن بودند و در دوره عثمانی، ساداتی از نسل حَسَنین (ع) در بوسنی حضور داشتند. شماری از جمعیت مسلمانان این کشور را شیعیان تشکیل می‌دهند و متاسفانه آمار دقیقی از جمعیت آنان در دسترس نیست. شیعیان بوسنی در گراداچات، حسینیه‌ای دارند و موسسات  ابن سینا و ملاصدرا در سارایوو  (پایتخت بوسنی ) متعلق به آنان است.

در کشور بوسنی و هرزگوین از ابتدای ماه محرم مراسم عزاداری در تکیه ها برگزار می شود. عزاداران همچون ماه رمضان از خوردن و آشامیدن امساک می کنند و در روز آخر یا روز ماتم، روضه و نوحه غمگین در مورد شیوه شهادت امام حسین خوانده می‌شود، عزاداران بوسنیایی روزه خود را به شیوه‌ی سنتی و عجیب و متفاوت با روزه های ماه رمضان افطار می کنند؛ یعنی با خرما و یا جرعه ای آب افطار نمی‌کنند،‌ بلکه افطار را با کمی نمک شروع می‌کنند و این نیز نماد غمی است که باید انگیزه روزه داری همراه با اندوه در این روز را یادآوری کند. علاوه بر شیعیان بوسنی، صوفیان این کشور نیز به اهل بیت(ع) ارادات دارند و مراسم عاشورا را در تکیه حاجی سینان و تکیه علیفاکواتس سارایوو برگزار می‌کنند.

آداب و رسوم دراویش اهل‌سنت بوسنی در ماه محرم
ماه محرم همان گونه که برای شیعیان سراسر عالم ایام حزن و مصیبت است در میان شیوخ دراویش و پیروان طریقت های صوفیانه در کشور بوسنی و هرزگوین نیز به عنوان ماه ماتم شناخته می‌شود. اهل تصوف این کشور که اکثرا از نظر فقهی، حنفی مذهب هستند در طول دهه اول محرم هم نوا با سایر محبان اهل‌بیت(ع)، واقعه کربلا را بزرگ می‌دارند و طی آداب و رسومی خاص به اقامه مراسم این ایام می‌پردازند. اگر چه در بین برخی اهل سنت تبریک گویی اول محرم به عنوان روز آغاز سال جدید قمری مرسوم است اما دراویش در این ایام بجای تهنیت به یکدیگر ابراز تسلیت و غم می‌کنند.

دراویش اهل سنت بوسنی دهه اول محرم را روزه مستحبی می‌گیرند و هر شب در تکیه بعد از دعا و ماتم خوانی افطار می‌نمایند. در این ایام راحتی و آسایش خود را کم می کنند. به عنوان نمونه مصرف آب را به حداقل می‌رسانند و به جای آن چای تلخ می‌نوشند. در غذاهایشان کمتر از گوشت استفاده می‌نمایند. رختخواب سفت و ناملایمی را برمی‌گزینند و از آنها کسانی که تقیدات مذهبی بیشتری دارند  سیاه پوش می‌شوند و حالت حزن به خود می‌گیرند. آن‌ها معتقدند که با این کارها تا حدودی خود را با مصیبت کربلا همگون می‌سازند. برای دراویش بوسنی روز عاشورا خصوصا از اهمیت خاصی برخوردار است. در اکثر تکایا ماتم خوانی برگزار می‌شود و شیوخ برخی طریقت‌ها از جمله نقشبندیه در این روز عمامه یا کلاهی قرمز رنگ به سر می‌کنند و آن را  به خون شهدای کربلا ارتباط می‌دهند.

 وجه تمایز روز دهم با سایر روزهای محرم در تهیه غذایی به نام "آشوره" می باشد. به صورتی که این غذا در بین عموم مردم بوسنی اعم از مسلمان و غیرمسلمان هم معروف و شناخته شده است. در طبخ این غذا که نوعی کمپوت است از انواع حبوبات، میوه های خشک، ادویه و عرقیجات معطر استفاده می‌شود  و در حین آماده سازی آن آداب ویژه ای باید رعایت گردد که از آن جمله دعاخوانی و ترتیب اضافه کردن و هم زدن مواد است. همه اهالی تکیه در تهیه غذای آشوره شریک می شوند و بعد از پایان مراسم، در بسته بندی هایی  به عنوان تبرک به فامیل، همسایه و دوستان هدیه داده می‌شود.

تعزیه در بوسنی
همه ساله در ایام ماه محرم برای آشنایی بیشتر اقشار مختلف مردم با معارف کربلا، ویژه برنامه هایی از قبیل سخنرانی مذهبی، تعزیه، ماتم خوانی و مسابقه کتابخوانی از سوی مراکز آموزشی"کالج فارسی بوسنیایی" - "مجتمع آموزشی گلستان" برای دانش آموزان و خانواده هایشان در شهر "ایلیاش" از توابع استان سارایوو، اجرا می گردد.
انجام همین آداب و رسوم خاص در بوسنی و سایر کشورهای صوفی نشین حوزه بالکان باعث شده است، شیوخ دراویش و پیروانشان در حد بضاعت و فهم خود از معارف دینی که میراث گذشتگان آنهاست، سهم و نقشی به سزا در زنده نگه داشته شدن یاد و نام کربلا در  این منطقه داشته باشند.

آشوره درعاشورای مسلمانان بالکان

پیش تر گفتیم که آشوره در بعضی مناطق بالکان به مناسبت یادبود رسیدن کشتی نوح (ع) به خشکی تهیه می‌شود. بنابر اعتقادات مسلمانان بالکان، حضرت نوح نبی در کشتی خود و در میان سایر وسایل، دانه‌های گوناگون میوه ها و حبوبات را نیز جای داده بوده و بعد از آنکه کشتی به ساحل نشست با این دانه ها غذایی برای نجات یافتگان تهیه نمود، از این رو آشوره به این مناسبت هر سال در روزهای نخست ماه محرم در کشورهای مختلف منطقه بالکان تهیه و توزیع می‌شود.

اما روایت دیگر نشان از ارتباط عمیق غذای آشوره با سنت نذری و نذورات در روز عاشورا دارد. اجرای این مراسم نمادین و تهیه غذای آشوره، نزد مسلمانان بالکان تنها یک بار در سال تهیه می‌شود و آن هم در روز عاشورا است. آشوره تهیه شده را در روز دهم محرم آماده و میان دوستان و همسایگان توزیع می کنند. از آنجا که آشوره غذایی نمادین است، به همین دلیل تعداد مواد و یا اجزای آن هم باید نمادین باشد. تعداد مواد می‌تواند به نیت تعداد شهدای کربلا (امام حسین و یارانش ) ۷۳ نوع، به تعداد زخم‌های امام حسین(ع) در زمان شهادت 77 نوع و یا ۶۱ نوع که اشاره به سال قمری که واقعه کربلا در آن اتفاق افتاد،12 نوع به نیت دوازده امام از نسل پیامبر خاتم(ص) یا 10 نوع خوراکی، که نماد ده روزه واقعه کربلا است. این سنت بارها مورد حمله و انکار دشمنان اهل بیت(ع) قرار گرفته ولی در میان مسلمانان بالکان به شیوه‌های گوناگون حفظ شده است. پخت آشوره همچنان در بوسنی، کوزوو، آلبانی، مقدونیه و ترکیه  در ماه محرم مرسوم است.

آشوره و یا همان پودینگ حضرت نوح که بعضا از آن به عنوان شعله زرد ترکی نیز یاد می‌شود، غذایی است شیرین و مورد علاقه همه مردم ترکیه. این غذا که با دین و فرهنگ مردم ترکیه آمیخته شده است، در روزهایی مصادف با روزهای نهم و دهم ماه محرم (روز عاشورا) در فضایی مملو از دعای خیر و برکت پخته و بین خویشان، نزدیکان و همسایگان پخش می‌شود. این غذا در میان مردمان ترکیه نمادی از خیر و برکت و فراوانیست.

کوه حضرت عباس در بالکان(آلبانی)
یکی از سمبل های احترام به عاشورا و امام حسین در منطقه بالکان در کوه تومور قرار گرفته است. برفراز کوه تومور در شرق آلبانی مرقدی وجود دارد که اهالی اعتقاد دارند منسوب به حضرت عباس و در بین مسلمانان این سامان از حرمت کم نظیری برخوردار است و همه ساله در ایام مشخصی در این مکان مراسمی مذهبی اجرا می شود. کوه تومور به آرامگاه مبارک حضرت عباس علی(ع) یا قدم گاه وی شهرت دارد و در تمام فصول و به ویژه در روزهای 22 لغایت 25 آگوست پذیرای هزاران عاشق و علاقمند به خاندان عصمت و طهارت از اطراف و اکناف آلبانی است که برای برگزاری مراسم‌ زیارت مخصوص، خود را به این محل می‌رسانند. مراسم اصلی هر ساله در 22 آگوست بصورت رسمی با ذکر یاد و بزرگداشت حضرت ابوالفضل عباس (ع) که در آلبانی به نام عباس علی معروف است، برگزار می شود.

در شهر اسکراپا و در نزدیکی کوه تومور مکانی وجود دارد که در آن نشانه ای شبیه جای پای انسان بر روی قطعه سنگی بزرگ نقش بسته و مردم آلبانی و بکتاشیان بر این باورند که این جای پا متعلق به حضرت ابوالفضل است که با اسب خود که پرواز می کرده به اینجا آمده؛ صرف نظر از واقعیت یا افسانه بودن، این مطلب نشان از ارادتی است که در بکتاشیان نسبت به شخص حضرت ابوالفضل (عباس علی) پدید آمده و از این رو امروزه عباس بن علی یکی از شخصیت های محبوب مسلمانان در آلبانی است که با نام او واقعه دشت کربلا را می شناسند.

در اهمیت عباس علی و قدم گاه او در کوه تومور شعرها سروده شده که خصوصاً قطعه شعر معروفی از نعیم فراشری، شاعر مسلمان آلبانیایی بسیار در خور توجه است؛ مضمون شعر آن است که آمدن حضرت ابوالفضل یا همان عباس علی به کوه تومور باعث زنده ماندن و حفظ کشور آلبانی و نگهبانی از آن شده است. کمی پایین تر از آن مکان در حدود 7 کیلومتر دورتر نیز   تکیه ای قرار دارد که در سال 2004 توسط بابا رشاد باردی رهبر فقید بکتاشیان جهان ساخته شد و مراسم رسمی کوه تومور هر ساله در حیاط این تکیه انجام می گیرد.

شاعران کربلا در بالکان
در میان شعرایی که در منطقه بالکان در خصوص محرم و واقعه کربلا اشعاری دارند نقش شاعران آلبانیایی زبان بی‌بدیل است. یکی‌ از این شعرا که‌ علاقه‌ زیادی‌ نیز به‌ امام‌ حسین‌ داشت،‌ بابا کمال‌الدین‌ شمیمی است‌؛ وی‌ که در اواخر قرن‌ هجدهم‌ میلادی‌ می‌زیست در یکی‌ از روزهای حیاتش در حال خواندن‌ مصائب امام حسین با گلوله شهید شده و خونش‌ دو نقطه‌ از صفحة‌ کتابی که در دست داشته را رنگین‌ می‌کند و این‌ کتاب‌ تا همین‌ اواخر، درتکیه‌ بابا عاصم‌ در شهر جیروکاسترای آلبانی نگه‌ داری‌ ‌شده‌ است‌. از دیگر شعرای‌ آلبانیایی‌ که‌ به‌ اهل‌ بیت‌ عشق‌ می‌ورزید و در خصوص محرم و عزدارای امام حسین شعر سروده اند می توان به بابا سرسم‌ علی، بابا احمد تورانی‌، بابا ملچ‌ و بابا علی‌ توموری‌ اشاره کرد. اما مشهور ترین شاعر آلبانی که به سرودن اشعاری در خصوص کربلا و عاشورا شهرت دارد؛ نعیم فراشری است؛ او که‌ از بزرگان و افتخارات ملی آلبانی محسوب می شود. نعیم دیوان شعری بنام "کربلا" سروده که داستان خلقت و واقعه کربلا در آن به زیبایی ترسیم و عمق فجایع کربلا به تصویر کشیده است.

جمع بندی
به جرات می توان گفت که رسوم و سنت های ویژه مردم بالکان در برپایی مراسم ایام محرم و مخصوصا در روز عاشورا، ضمن پاسداشت ارزش های گران سنگ حماسه حسینی و زنده نگه داشتن آرمان های راستین کربلا، در ترویج و گسترش مبانی فکری و اندیشه های اسلام اهل بیتی در این منطقه غیرقابل انکار و بسیار تاثیرگذار بوده است. به گواهِ صفحات تاریخ، با ورود اسلام به شبه جزیره بالکان و گسترش آن توسط سلاطین عثمانی (به خصوص از قرن شانزدهم میلادی به بعد)، برگزاری مراسم آئینی و برپایی سنت های ویژه مسلمانان مانند عزاداری در ایام عزای حسینی متاثر از فعالیت های جریان های مختلف علوی بوده و در منطقه بالکان توسعه پیدا کرده است.

با توجه به نقش مهم نخبگان و اندیشمندان در جوامع و تاثیرات به سزای فعالیت های ارزشمند فرهنگی و هنری ایشان بر اقشار و گروه های مختلف مردم، آفرینش آثار ادبی و اشعار افرادی چون نعیم فراشری در رثای امام حسین(ع) و شهدای کربلا موجب بسط و گسترش جریان عاشورایی در باور مسلمانان این منطقه شده است. از سوی دیگر وجود عناصر و نشانه های خاص عزاداری در ایام ماتَم همچون تهیه و توزیع نذوراتی چون غذای آشوره و سبک عزاداری فرقه های طریقت و تصوف، باعث انتقال سینه به سینه این فرهنگ از پیشینیان به نسل امروز و همچنین مانایی این سنت ها گشته است. از این رو اگرچه در جهان اسلام سنت عزاداری ماه محرم به تشیع نسبت داده می شود ولی امروزه این سنت در منطقه بالکان به یک سنت اسلامی فراگیر و زبان گویای تمدن اسلامی در جنوب شرقی اروپا مبدل شده است و اهل سنت بالکان نیز نه تنها از این سنت رویگردان نیستند بلکه با علاقه در آن مشارکت می جویند و آن را پاس می دارند.

با اینکه همواره مساجد و تکایای شیعیان به عنوان مامن و محافل اصلی عزاداری در ماه محرم، مطرح بوده است، لیکن این سنت در سراسر منطقه بالکان کم و بیش شناخته شده و محفل اصلی آن تکیه‌ها و خانقاه های دراویش هستند.

امروزه تکیه های بسیاری در بوسنی و هرزگوین، سنجاک، کوزوو، مقدونیه و آلبانی در دهه اول ماه محرم فعال هستند و به عزاداری و اجرای مراسم خاص خود می پردازند.

   
  

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
 
 پربیینده ترین مطالب
  ترکیه، سهولت کسب شهروندی برای خارجی‌ها
  21 سپتامبر؛ به صدا درآمدن زنگ صلح جهانی
  حمله به سفارت ایران؛برکناری افسر‌ پلیس یونان
  آثار شهر 2500 ساله ایرانی در ترکیه
  عکس/ آکادمی علوم بلغارستان
  برگزاری نمایشگاه "بلاروس و کتاب مقدس"
  مجارستان: نمی‌گذاریم مهاجری وارد شود
 
 
 
::  صفحه اصلی ::  تماس با ما ::  پیوندها ::  نسخه موبایل ::  RSS ::  نسخه تلکس
کلیه حقوق محفوظ است؛ استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است
info@iranbalkan.net
پشتیبانی توسط: خبرافزار