صفحه اول     سیاسی     اقتصادی     اجتماعی     ورزشی     فرهنگی     تصویری     تماس با ما     تبلیغات     پیوندها     RSS  
یکشنبه، 29 مهر 1397 - 22:13   
  تازه ترین اخبار:  
 
 آخرین مطالب
  معبد زئوس
  استقبال نخست وزیر یونان از رای مجلس مقدونیه
  سازمان ملل از کوزوو خارج می شود؟
  فیلم کوتاهی از ایران به جشنواره تیرانا راه یافت
  ادبیات بلاروس در لهستان، اوکراین و لتونی
  Bakan Çavuşoğlu Kosova'da
  افتتاح مرکز اسلامی بوسنی در همیلتون کانادا
  انتخاب سفیر جدید ایران در آنکارا
  ایران بر گسترش روابط با اوکراین تاکید کرد
  آغاز مسابقات جهانی کشتی آزاد در بوداپست
  از هر ۴ اروپایی یک نفر در معرض فقر است
  مجلس مقدونیه با تغییر نام کشور موافقت کرد
  عربستان به قتل جمال خاشقجی اعتراف کرد
  عکس/قلعه ایوان مقدس در دوبرونیک کرواسی
  عکس/ دیدارمقامات ترکیه و آلبانی
- اندازه متن: + -  کد خبر: 28191صفحه نخست » گزارشپنجشنبه، 24 اسفند 1396 - 11:27
شریعتی متفکر سیاسی یا فیلسوف سیاسی؟
عباس منوچهری
  

پایان‌نامه دکترای من به روش تطبیقی بود، یعنی شریعتی را با ژرژ سورل و گئورگ لوکاچ مشخصا درباب مفهوم پراکسیس مقایسه کرده بودم. آن زمان هنوز لااقل در امریکا اندیشه سیاسی تطبیقی نداشتیم. این اندیشه حدود ٢٠ سال است که از سوی پروفسور دالمایر مطرح شده و امروز اندیشه تطبیقی هم در مباحث میان‌فرهنگی و هم در دانشگاه‌ها مطرح است و در کتاب‌های درسی نیز رایج شده است. در سال‌های بعد نیز به تدریج کار تطبیقی بیشتر و جدی‌تر شده است. اما در کتاب «علی شریعتی؛ ملاقاتی این‌بار متفاوت» روش تطبیقی نداشته‌ام. این کتاب مجموعه مقالاتی است که طی سالیان به زبان انگلیسی نوشته بودم. من در دهه ١٩٨٠ میلادی پایان نامه‌ام را نوشتم و نگارش آن چندین سال به طول انجامید. علت نیز آن بود که منابع به زبان فارسی بود و در آن زمان کارهایی که به زبان انگلیسی درباره شریعتی بود یا ترجمه‌های او، محدود به آثاری چون کار حامد الگار بود. اما بعد از آن به تدریج علاقه به شریعتی نیز افزایش یافت، مثلا جریان‌های مربوط به الهیات رهایی‌بخش در امریکای لاتین اگرچه شریعتیست نیستند، اما با اندیشه‌های شریعتی قرابت‌هایی داشتند و در نتیجه به آن علاقه‌مند شدند. زیرا این جریان متوجه شد که از دید شریعتی دین رهایی بخش بدون نیاز به مفاهیم مارکسیستی قابل ارایه است. به همین خاطر معتقدند که شریعتی از دید ایشان به الهیات بخش نزدیک‌تر است، زیرا تفکری دینی است.

به گزارش پایگاه تحلیلی – خبری ایران بالکان (ایربا) به نقل از اعتماد، من سال ١٣٥٣ وارد دانشگاه شیراز شدم. تا قبل از آن دانشگاه شیراز خصوصی بود و اقشار معینی می‌توانستند در آن درس بخوانند. زبان آموزشی در این دانشگاه انگلیسی بود. این شیوه آموزش بعد از سال ١٣٥٢ حفظ شد، اما همه اقشار می‌توانستند در این دانشگاه درس بخوانند. من با مرحوم سیف‌الله داد، کارگردان فقید هم اتاق بودم. او راجع به شریعتی سخنرانی کرد و من به این واسطه با شریعتی آشنا شدم. البته کار او به زندان کشید زیرا در آن زمان کتاب‌های شریعتی ممنوع بود. بعدا البته بیشتر به شریعتی پرداختم و در سال‌های بعد موضوع پایان‌نامه دکترایم را چنان که اشاره کردم، به شریعتی اختصاص دادم. آنچه برای من نزد شریعتی اهمیت داشت، جنبه پراکسیسی او بود. پراکسیس تعبیری اساسی و چندسویه در حوزه اندیشه سیاسی است. بعد از پایان‌نامه و مقاله «تفکر انتقادی مذهبی»، با دکتر قادری که امروز از منتقدان خاص و در ضمن علاقه‌مند به شریعتی است، گفت‌وگوهایی راجع به شریعتی داشتیم. پرسش عمده در این گفت‌وگوها این است که آیا می‌توان شریعتی را یک متفکر سیاسی تلقی کرد یا خیر؟ البته شریعتی یک فیلسوف سیاسی به معنای آکادمیک آن است اما باید در نظر داشت که اندیشه سیاسی فقط به فلسفه سیاسی محدود نمی‌شود و شاخه‌های گوناگونی چون ادب سیاسی، کلام سیاسی، ایدئولوژی‌های سیاسی را نیز دربرمی‌گیرد. وجه ممیزه فلسفه سیاسی از سایر انواع تفکر سیاسی، تفکر عقلانی است. تفکر سیاسی نوعی از اندیشیدن یا تفکری است که منشا آن در شرایطی بحرانی در جامعه است. متفکر سیاسی متوجه بحران‌های موجود یا بحران‌های در راه جامعه است و ریشه‌یابی می‌کند. از این حیث کار اندیشه سیاسی ارایه هنجار است. موضوع اندیشه سیاسی، ارایه چندو چون و امکان زندگی خوب است. البته تعریف خوب متفاوت است. مثلا افلاطون خوب را عدالت می‌داند و ارسطو در اعتدال و هابرماس در همبستگی اجتماعی می‌داندبا این تعریف از تفکر سیاسی این پرسش را مطرح کردیم که آیا شریعتی یک متفکر سیاسی است و اگر هست، نوع تفکر او چیست؟ در این زمینه مفهوم مدنی مطرح می‌شود که کمتر بدان پرداخته شده است. خود فارابی به جای علم سیاست، از علم مدنی سخن می‌گوید.

در دنیای جدید و عصر تجدد موضوع سیاست قدرت است، در حالی که برای پیشینیان و یونانیان علم سیاست به این معنا نبود. برای آنها سیاست در ترجمه پلیتیکه بوده که با پولیس یونانی هم ریشه است و به معنای مدنیه است. شهروند نیز پولیتس است. در این معنا برای یونانیان قدرت مطرح نبود، بلکه مساله برای‌شان به تعبیر هابرماس زندگی خوب و سیاست به معنای دانش مدنی بود. در این چارچوب مفهومی به نظر من در بحث از اندیشه شریعتی نیز باید از مفهوم مدنی به جای مفهوم سیاسی سخن بگوییم و به جای علم سیاست از حکمت مدنی استفاده کنیم. یعنی شریعتی هم به صراحت بر این مفهوم مدنی تاکید دارد و می‌گوید منظور از سیاست همین مدنی بود؛ به عبارت دیگر امر سیاسی برای شریعتی مفهوم مدنی است و از زندگی خوب مدنی سخن می‌گوید. او در همین چارچوب بحث عرفان و برابری و آزادی را مطرح می‌کند. در کنار این بحث، موضوع دوستی برای شریعتی مطرح می‌شود. این منظومه فکری که در آثار شریعتی مطرح می‌شود، در سطح جهانی نیز مطرح است. مثلا ارسطو خیر عالی را دوستی مدنی می‌داند و معتقد است که هر شهروندی خیر دیگری را به خاطر خود او بخواهد. وقتی همه خیر دیگران را بخواهند، خیر همگانی نیز حاصل می‌شود. هابرماس نیز همبستگی را راه عبور از سلطه ثروت و قدرت و سرمایه‌داری می‌داند. عرفان مدنی شریعتی و به خصوص بحث دوستی، مفهومی است که تحت تاثیر شریعتی مطرح کرده‌ام. به طور کلی در کتاب حاضر آرای ابن خلدون، سهروردی، هایدگر، دالمایر، سعید و داسل با شریعتی گفت‌وگو می‌کنند. داسل، ورژن امریکای لاتین شریعتی است. اتفاقا این دو همزمان در پاریس فرانسه دانشجو بودند. انریکو داسل شاگرد پل ریکور بود. آرای این شش متفکر در این کتاب به کار رفته است، اما کل کار برآمده از آموخته‌های من از شریعتی است.

   
  

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
 
 پربیینده ترین مطالب
  افتتاح مرکز اسلامی بوسنی در همیلتون کانادا
  انتخاب سفیر جدید ایران در آنکارا
  مجلس مقدونیه با تغییر نام کشور موافقت کرد
  عربستان به قتل جمال خاشقجی اعتراف کرد
  معبد زئوس
  عکس/قلعه ایوان مقدس در دوبرونیک کرواسی
  آغاز مسابقات جهانی کشتی آزاد در بوداپست
  ایران بر گسترش روابط با اوکراین تاکید کرد
  از هر ۴ اروپایی یک نفر در معرض فقر است
  Bakan Çavuşoğlu Kosova'da
  سازمان ملل از کوزوو خارج می شود؟
  ادبیات بلاروس در لهستان، اوکراین و لتونی
  فیلم کوتاهی از ایران به جشنواره تیرانا راه یافت
  استقبال نخست وزیر یونان از رای مجلس مقدونیه
 
 
 
::  صفحه اصلی ::  تماس با ما ::  پیوندها ::  نسخه موبایل ::  RSS ::  نسخه تلکس
کلیه حقوق محفوظ است؛ استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است
info@iranbalkan.net
پشتیبانی توسط: خبرافزار