صفحه اول     سیاسی     اقتصادی     اجتماعی     ورزشی     فرهنگی     تصویری     تماس با ما     تبلیغات     پیوندها     RSS  
پنجشنبه، 3 خرداد 1397 - 00:03   
  تازه ترین اخبار:  
 
 آخرین مطالب
  سقوط بی‌سابقه ارزش لیر ترکیه در برابر دلار
  رئیس جمهور یونان زیر تیغ جراحی
  آرزوی شرحِ مثنوی
  رقابت دو فیلم ایرانی در جشنواره رومانی
  نگاهی به نمایشنامه «پیرزن کرچ» تادئوش روژه‌ویچ
  جایزه بوکر بین‌الملل به نویسنده لهستانی رسید
  باقرعزت بگوویچ: بوسنی از برجام حمایت می کند
  درخواست بلغارستان از روسیه برای خط گازی
  بورسیه برای برگزیده تئاتر دانشگاهی در یونان
  عکس/ رجب طیب اردوغان و باقر عزت بگوویچ
  ۱۰۴ نفر در ترکیه به حبس ابد محکوم شدند
  اجرای موفق نمایشی از دوشان کواچویچ نویسنده صرب
  بحران فکری در دنیای اسلامی
  همکاری های تجاری استان فارس و لهستان
  پیام تبریک جهانگیری به نخست وزیر مجارستان
- اندازه متن: + -  کد خبر: 27820صفحه نخست » گفتگوسه شنبه، 10 بهمن 1396 - 09:42
زیر وبم‌های ترجمه ادبیات ترکی
ارسلان فصیحی
  

ارسلان فصیحی را می‌توان پرکارترین مترجم ادبیات ترکی در ایران معرفی کرد. فصیحی که ده‌ها اثر از نویسندگان کشور ترکیه را به فارسی ترجمه کرده، در این گفت‌وگو ضمن اشاره به تاریخ ترجمه آثار ترکی به فارسی؛ نگاهی هم دارد به چگونگی وضعیت کارهای ضعیف در این زمینه که نه‌تنها کمکی به شناخت نویسندگان ترک نمی‌کنند بلکه ساختار ادبیات فارسی را هم مورد تهدید قرار می‌دهند.

به گزارش پایگاه تحلیلی – خبری ایران بالکان (ایربا) به نقل از اعتماد،  ازمیان آثار ترجمه فصیحی می‌توان به کارهایی چون «معرفت‌تلخ» نوشته انیس باتور، «مگه تو مملکت شما خر نیس؟» اثری از عزیز نسین، «ملت عشق» نوشته الیف شافاک، «نام من قرمز»، کتابی از اورهان پاموک نام برد.

دایره دانش خوانندگان ایرانی از ادبیات کشور ترکیه منحصر است به نویسندگانی چون «یاشارکمال»، «عزیزنسین» و این اواخر هم «اورهان پاموک». در حالی که با مراجعه به کتاب‌هایی که شما ترجمه کرده‌اید، به این درک و دریافت می‌رسیم که باید وسیع‌تر به این حوزه نگاه کنیم. از افت و خیزهای ترجمه آثار نویسندگان ترک بگویید و اینکه چرا هنوز فقط چند چهره در ایران به عنوان سقف ادبیات این کشور مطرحند.

ترجمه از ترکی به فارسی از اواخر دوران قاجار در ایران شروع شد. در آن دوران بعضی مترجمان ایرانی که ترکی می‌دانستند آثار نویسنده‌های انگلیسی و فرانسوی را از این زبان به فارسی ترجمه می‌کردند. شاید مهم‌ترین اثری که در آن دوره از ترکی به فارسی ترجمه شده «بینوایان» اثر ویکتور هوگو باشد. در دهه ۱۳۲۰ و ۱۳۳۰ هم بعضی مترجمان، از جمله رضا سیدحسینی، رمان‌هایی از ترکی به فارسی ترجمه کردند. در آن دوره وزارت فرهنگ ترکیه، مجموعه‌ای منتشر می‌کرد با عنوان «هزار اثر اساسی» که برگزیده و ترجمه آثار مهم ادبیات جهان به ترکی بود. در ایران هم مترجمان ترکی، برخی از این آثار را انتخاب و به فارسی ترجمه می‌کردند. ترجمه آثار نویسندگان ترکیه‌ای به فارسی هم کمی پس از آن در دهه ٤٠ با ترجمه داستان‌های کوتاه عزیز نسین شروع شد. عزیز نسین، طنزنویس محبوب و شناخته‌شده‌ای در سطح جهان بود و آثارش جوایز بین‌المللی برده بود و در ایران هم از صمد بهرنگی و ثمین باغچه‌بان بگیرید تا حتی احمد شاملو به ترجمه آثارش پرداختند. دهه‌های ٦٠ و ٧٠ میلادی به نوعی سال‌های هژمونی اندیشه چپ بر ادبیات جهان به طور کلی است. ترکیه هم از این قاعده مستثنی نیست و نویسندگان و شاعران مانند ناظم حکمت و یاشار کمال در آن دوره در سطح جهان مطرح شدند و آثارشان به بسیاری زبان‌ها ترجمه شد. در ایران هم رمان‌های یاشار کمال در دهه‌های ٥٠ و ٦٠ پرطرفدار بود و یادم هست ترجمه فارسی رمان «اینجه ممد» به چاپ‌های متعدد رسید. البته ترجمه شعرها و رمان‌های ناظم حکمت هم همیشه پرطرفدار بوده و خواهد بود.

دوره بعدی ترجمه کتاب‌های نویسنده‌های ترکیه از دهه ٧٠ با ترجمه آثار اورهان پاموک و لطیفه تکین شروع شد و در دهه‌های هشتاد و نود به نوعی به اوج رسید. الان آثار نویسنده‌های بسیاری از ترکی به فارسی ترجمه شده. مثلا احمدحمدی تانپینار، الیف شافاک، انیس باتور، اورهان کمال، اوغوز آتای، برهان سونمز، مصطفی کوتلو، احمد آلتان، اردال اوز، زولفو لیوانلی و دیگران. پس این گونه نیست که دایره آگاهی خوانندگان ایرانی محدود به یکی دو نویسنده باشد و می‌بینیم کتاب‌های زیادی از نویسندگان مختلف ترکیه به فارسی ترجمه شده.

با نگاهی گذرا به ادبیات ترکیه هم می‌توان دریافت که نوعی نگاه به حوزه سیاست، بر ذهنیت اغلب نویسندگان این کشور سنگینی می‌کند. این سیاست‌نگری یا سیاست ستیزی یا هر اسم دیگری که بخواهیم رویش بگذاریم؛ چرا بخش عمده‌ای از ذهن و قلم اهالی ادب را به خود مشغول کرده و می‌کند؟

از دوره پرتلاطم دهه‌های شصت و هفتاد میلادی که بگذریم اتفاقا تاثیر سیاست بر آثار نویسندگان ترکیه بسیار کمرنگ شده. مثلا اورهان پاموک که الان مطرح‌ترین نویسنده ترکیه در سطح جهان است و جایزه نوبل ادبی را هم برده فقط یک رمان سیاسی دارد با عنوان «برف». الیف شافاک فقط در یکی از رمان‌هایش کمی به سیاست ترکیه در قبال اقلیت‌ها می‌پردازد. اما به هر حال نویسنده در آثارش درباره انسان‌ها و مسائل انسانی و مشکلات اجتماعی می‌نویسد و شاید بتوان این نوع نگرش را نگرشی تحت تاثیر سیاست دانست.

خوب شد از الیف شافاک نام بردید. نویسنده‌ای که این‌روزها زیاد در محافل ادبی از او نام برده می‌شود همین نویسنده است. خانم شافاک در کتابی مثل «ملت عشق» چه وجهی از وجوه مختلف کشورترکیه را به نمایش گذاشته که محبوب ایرانی‌ها هم هست؟ ظاهرا خود شما هم، جهان این نویسنده را می‌پسندید چون به غیر از این کتاب، کارهای دیگری هم از او ترجمه کرده‌اید.

یکی از رمان‌های الیف شافاک در ترکیه بسیار پرطرفدار است و تاکنون دو سه میلیون نسخه از آن به فروش رسیده. این رمان در ترکیه با عنوان«عشق» چاپ و منتشر شده و در ترجمه فارسی من عنوانش را به «ملت عشق» تغییر دادم. دیگر رمان‌های این نویسنده بعضی بسیار دشوارخوان هستند و بعضی بسیار قصه‌گو. اما هیچ کدام موفقیت «ملت عشق» یا همان «عشق» را به دست نیاورده. این رمان چون به زندگی و اندیشه‌های مولوی و شمس تبریزی می‌پردازد و قواعد عرفان و تصوف را در قالب رمان و از زبان راوی‌های مختلف بیان می‌کند؛ بسیار پرطرفدار شده چون به هرحال، هم ایرانی‌ها هم ترکیه‌ای‌ها به مولوی و شمس تبریزی علاقه دارند، به افکار عرفانی احساس نزدیکی می‌کنند و نوعی تسلای خاطر و آرامش و مهرورزی و محبت و مدارا در این رمان می‌یابند. به نظرم راز موفقیت«ملت عشق» این‌هاست. رمان دیگری هم از الیف شافاک ترجمه کرده‌ام که در فارسی عنوانش را گذاشته‌ام «بعد از عشق». این رمان هم بسیار جسورانه است و موضوعش کشف هویت زنانه و مسائل و مشکلاتی است که زنان بطور کلی و زنان هنرمند و نویسنده به طور خاص با آن درگیرند. فکر می‌کنم خواندن این رمان به شناخت زنان و هویت زنانه بسیار کمک می‌کند.

من فکر می‌کنم منتشر نشدن یک کتاب؛ بهتر از انتشار یک ترجمه بد است. ترجمه‌های بد از ادبیات خیلی کشورها باعث شده که خواننده ایرانی عطای مطالعه آثار نویسندگان آن کشورها را به لقایش ببخشد. ظاهرا ترجمه‌های بد از ادبیات ترکیه، خصوصا آثار نویسندگانی که به دوره ما نزدیک‌ترند هم توانسته ضربه‌هایی از این دست را درافت مخاطب بزند. به نظر شما چه چیزی در ادبیات ترکیه‌ باعث می‌شود که مترجمانی با دانش اندک از این زبان، به سراغ ترجمه بروند؟

این مشکل منحصر به ترجمه ادبیات ترکیه نیست. اکثر کتاب‌ها از انگلیسی و فرانسه ترجمه می‌شود و ترجمه اکثر این کتاب‌ها بد است. مشکل اصلی در حال حاضر این است که بیشتر کسانی که کار ترجمه می‌کنند فارسی را خوب بلد نیستند و نتیجه کارشان به‌شدت تحت تاثیر زبان مبدأ است. این ترجمه‌ها به‌تدریج دارند به ساختار نحوی زبان فارسی هم آسیب می‌زنند. معتقدم اهالی ادبیات، نویسنده‌ها و مترجم‌ها باید در این باره جدی فکر بکنند و راه چاره‌ای پیدا کنند تا فارسی بیشتر از این آسیب نبیند.

حال و روز ادبیات معاصر ایران در ترکیه چگونه است؟ آیا این حجم از ترجمه آثار نویسندگان ترک در ایران به شکل برعکس در ترکیه هم رواج دارد؟

آثار کلاسیک ادبیات فارسی از قدیم و از دوره عثمانی به ترکی ترجمه می‌شده. آثار سعدی و حافظ و مولوی و دیگر ادیبان فارسی‌زبان صدها سال است که در میان ترک‌زبان‌ها طرفداران زیادی دارد و آنها شرح و تفسیرهای زیادی بر آثار این بزرگان نوشته‌اند. اما از میان نویسندگان و شاعران و متفکران معاصر ایران، چند نفر هستند که آثارشان در ترکیه شناخته شده است و خواننده‌های زیادی دارد. از جمله صادق هدایت، فروغ فرخزاد، صمد بهرنگی، علی شریعتی و سیدحسن نصر. البته در سال‌های اخیر به‌تدریج کتاب‌های دیگر نویسنده‌های ایرانی هم در ترکیه ترجمه و منتشر می‌شود، مثلا ترجمه ترکی «بامداد خمار» را دیده‌ام، همین‌طور یکی، دو کتاب از مصطفی مستور. خودم هم به مترجمی در ترکیه پیشنهاد دادم رمان «تهرانی‌ها» نوشته امیرحسین خورشیدفر را به ترکی ترجمه کند و ناشری معتبر چاپش کند. خلاصه اینکه ادبیات معاصر ایران هم به سرعت دارد به ترکی ترجمه می‌شود و مشتاقانی هم در ترکیه دارد.

   یکی از رمان‌های الیف شافاک در ترکیه بسیار پرطرفدار است و تاکنون دو، سه میلیون نسخه از آن به فروش رسیده. این رمان در ترکیه با عنوان«عشق» چاپ و منتشر شده و در ترجمه فارسی من عنوانش را به «ملت عشق» تغییر دادم. دیگر رمان‌های این نویسنده بعضی بسیار دشوارخوان هستند و بعضی بسیار قصه‌گو اما هیچ کدام موفقیت «ملت عشق» یا همان «عشق» را به دست نیاورده .

   رمان دیگری هم از الیف شافاک ترجمه کرده‌ام که در فارسی عنوانش را گذاشته‌ام «بعد از عشق». این رمان هم بسیار جسورانه است و موضوعش کشف هویت زنانه و مسائل و مشکلاتی است که زنان به‌طور کلی و زنان هنرمند و نویسنده به طور خاص با آن درگیرند.

رسول آبادیان

   
  

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
 
 پربیینده ترین مطالب
  عکس/ رجب طیب اردوغان و باقر عزت بگوویچ
  بحران فکری در دنیای اسلامی
  سقوط بی‌سابقه ارزش لیر ترکیه در برابر دلار
  درخواست بلغارستان از روسیه برای خط گازی
  ۱۰۴ نفر در ترکیه به حبس ابد محکوم شدند
  اجرای موفق نمایشی از دوشان کواچویچ نویسنده صرب
  بورسیه برای برگزیده تئاتر دانشگاهی در یونان
  باقرعزت بگوویچ: بوسنی از برجام حمایت می کند
  نگاهی به نمایشنامه «پیرزن کرچ» تادئوش روژه‌ویچ
  جایزه بوکر بین‌الملل به نویسنده لهستانی رسید
  رقابت دو فیلم ایرانی در جشنواره رومانی
  آرزوی شرحِ مثنوی
  رئیس جمهور یونان زیر تیغ جراحی
 
 
 
::  صفحه اصلی ::  تماس با ما ::  پیوندها ::  نسخه موبایل ::  RSS ::  نسخه تلکس
کلیه حقوق محفوظ است؛ استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است
info@iranbalkan.net
پشتیبانی توسط: خبرافزار