صفحه اول     سیاسی     اقتصادی     اجتماعی     ورزشی     فرهنگی     تصویری     تماس با ما     تبلیغات     پیوندها     RSS  
چهارشنبه، 22 آذر 1396 - 18:42   
  تازه ترین اخبار:  
 
 آخرین مطالب
  هشدار بمب گذاری در یک مرکز خرید در بلگراد
  نگرانی اروپا نسبت به سن بازنشستگی در لهستان
  الهلال به دنبال هافبک سرشناس رومانی
  اختلاف بر سر نام جمهوری مقدونیه
  استانبول میزبان سران کشورهای اسلامی
  واکنش "ستاره استقلال" به پیشنهاد یونانى
  برنامه تشکیل اتحاد دفاعی اروپا کلید خورد
  رسوایی فروش سلاح‌های یونانی به عربستان
  عکس/ دو بانوی کروات با پوشش سنتی
  عکس/بزرگداشت داناایلوف بازیگر معروف بلغاری
  مالک آپارتمان ما/ طنزی از عزیز نسین
  عکس/بارش برف سنگین در کرواسی
  عکس/ ادی راما نخست وزیر آلبانی
  سفارت ایران در بلگراد بیانیه صادر کرد
  اعتصاب اطلاعاتی های اسلوونی در لوبلیانا
- اندازه متن: + -  کد خبر: 26162صفحه نخست » کتابخانه ایربایکشنبه، 11 تیر 1396 - 22:53
افلاطون؛ واسازی یک افسانه فلسفی
شروین وکیلی
  

افلاطون بی‌تردید مهم‌ترین چهره فلسفی در جهان یونانی است. تنها کسی که شاید بتوان گفت جایگاهی نزدیک به او را اشغال کرده، شاگردش ارسطوست و نامی که پیش از این درخششی دارد، استادش سقراط است و این هر دو به واسطه حضور وی اهمیت و اعتبار یافته‌اند. افلاطون برای هر کسی که دغدغه فلسفه داشته باشد، شخصیتی جذاب و معماگونه است. حجم عظیم آثاری که به قلم وی باقی مانده است، با توجه به زمان دیرینه زندگی‌اش، شگفت و نامنتظره است.

در بخشی از مقدمه کتاب به نقل از نویسنده آمده است: «نخستین متنی که من درباره افلاطون نوشتم، مقاله‌ای پانزده صفحه‌ای بود که در مهرماه سال 1378 در انجمن فلسفه‌ای که در دانشگاه تهران داشتیم، منتشر شد. قبل و بعد از آن افلاطون همچنان موضوع کنکاش و کنجکاوی بود، تا آن که طرح بازنویسی تاریخ خرد آغاز شد و بازخوانی و بانویسی مضمون منابع اصلی فلسفه در قلمرو میانی را آماج کرد. در این میان، رخدادی باعث شد اهمیت افلاطون و تاثیر زیانبار و ویرانگر ترجمه‌های نادقیق آثارش بیش از پیش برایم نمایان شود و ورود به اصل متون افلاطونی را در این نوشتار ضروری کند».

ماجرا از این قرار بود که در سال 1388 روزی برای سخنرانی به انجمن حکمت و فلسفه دعوت شده بودم و چون در آنجا درباره اخلاق طبیعی شده سخن گفتم، با مخالفت یکی از حاضران روبه‌رو شدم که گویا از پژوهشگران آن نهاد نیز بود و با زمینه‌ای دینی و اسلامی می‌کوشید ناممکن بودن یا ناروا بودن برداشت من از اخلاق طبیعت‌گرا را اعلام کند. وقتی تنور بحث میان ما گرم شد، دیدم که بارها و بارها به افلاطون ارجاع می‌دهد و وقتی برداشت خود از سخن افلاطون را گفتم، با این جمله پاسخم را داد که «گمان می‌کنم شما هیچ کتابی از افلاطون نخوانده‌اید.»

آن روز کوشیدم با فروتنی و طنزی سقراطی پاسخ دهم و از این سخن بگذرم. اما همچنان این خاطره در ذهنم باقی ماند که گویا به راستی افلاطونی که من خوانده بودم و آنچه آن مخاطب سخنرانی‌ام خوانده بود و بر مبنایش سخن می‌گفت، متفاوت بوده است. موضعی که وی داشت، تا جایی که من فهمیدم، بر ترجمه محمدحسن لطفی از افلاطون مبتنی برود. این ترجمه در زبان پارسی رساترین و شیواترین برگردان از متن افلاطون محسوب می‌شود، اما این ایراد را دارد که مرجعش ترجمه‌های آلمانی و انگلیسی از اصل یونانی افلاطون است. این شیوه از فهم افلاطون، چنان که در این کتاب نشان خواهم داد، آمیخته با اشتباه و آغشته با پیش‌داوری‌های فیلسوفان معاصر اروپایی است که دلیلی ندارد به زمینه اندیشه خردمندان ایرانی امروز نیز نشت کند.

واقعیت آن است که سویه‌ای از گزاره آن مخاطبِ سخنرانی درست و سویه‌ای دیگر نادرست بود. او در این مورد برخطا بود که نمی‌دانست متون مرجع مرود نظرش را خوانده‌ام و در این مورد راست می‌گفتم که افلاطونی را که «می‌خوانم»، آنی نیست که معمولاً خوانده می‌شود. به همین دلیل، گمان می‌کنم مهم‌ترین مشکلی که در بازسازی خرد ایرانی بر سر راه پویندگان این راه قرار دارد، همین سطحی خواندن و ترجمه‌مداری در برخورد با متون باستانی است؛ این ایرادی است که می‌تواند به اختلالی جدی منتهی شود. شبیه به آنچه که در آن نشست سخنرانی با آن مواجه شدم. یعنی خوانشِ ناهمسان و ناهمتراز از متنی یگانه و منسوب کردنِ دو برداشت به کلی متفاوت به اندیشمندی یکتا، در شرایطی که تفاوت راهبردها قالب‌های متفاوت تفسیر، ناگفته باقی بماند.

حقیقت آن است که نه یک افلاطون که افلاطون‌های بسیاری وجود دارند که در ترجمه‌ها و شرح‌های گوناگون گنجانده شده‌اند و هر یک مدعی انعکاس تمامیت باورهای این اندیشمندند. آنچه من دریافتم آن است که اگر به اصل متن یونانی بنگریم، خواهیم دید که تمام این ترجمه‌ها به شکلی غریب غیرانتقادی است و نمونه‌هایی بسیار از خطای مشهور مترجمان، یعنی پرتاب مفاهیم جدیدتر بر متنی باستانی را می‌توان در آن بازجست.»

به گمان نویسنده کتاب، خطای اصلی و پایه‌ای مترجمان و شارحان افلاطون، این است که از زمینه تاریخی و اجتماعی آتنِ قرن چهارم پ.م غفلت ورزیده و پیوندهای استوار و تعیین‌کننده این شهر با سیاست و فرهنگ دولت هخامنشی را نادیده انگاشته‌اند. نویسنده در این کتاب 774 صفحه ای کوشیده ضمن پرهیز از این خطاها، با مرور اصل متون افلاطون و قرار دادنشان در بستر متونی که همزمان با او یا متقدم بر او بوده‌اند، پایه‌ای برای داوری درباره اندیشه فلسفی‌اش فراهم آورد.

افلاطون؛ واسازی یک افسانه فلسفی
شروین وکیلی
انتشارات: ثالث
نوبت اول: 1396
قیمت: 65 هزار تومان

محمود فاضلی

 

   
  

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
 
 پربیینده ترین مطالب
  یونان برخی جزایر خود را تخلیه می کند
  اظهارات روشنگرانه سفیر ایران در صربستان
  معرفی آثار داستانی مائده مرتضوی در آنکارا
  سفارت ایران در بلگراد بیانیه صادر کرد
  عکس/ ادی راما نخست وزیر آلبانی
  انقلاب اکتبر به نفع ما بود
  عکس/بارش برف سنگین در کرواسی
  روحانی به ترکیه می‌رود
  اجرای موسیقی ایرانی در مسکو
  پایان دوره آموزش زبان فارسی در استانبول
  اختلاف بر سر نام جمهوری مقدونیه
  پوتین و اردوغان دیدار کردند
  عکس/ دو بانوی کروات با پوشش سنتی
  ایران در نمایشگاه خیریه «رم اکسپو» رومانی
  استانبول میزبان سران کشورهای اسلامی
 
 
 
::  صفحه اصلی ::  تماس با ما ::  پیوندها ::  نسخه موبایل ::  RSS ::  نسخه تلکس
کلیه حقوق محفوظ است؛ استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است
info@iranbalkan.net
پشتیبانی توسط: خبرافزار