کوزوو با جمعیتی معادل دو میلیون و پانصد هزار نفر و 98 درصد مسلمان و 25 درصد علوی و شیعه به عنوان تنها کشور منطقه بالکان شناخته ‌می‌شود که قریب به اتفاق جمعیتش را مسلمانان تشکیل می‌دهند، یادداشت زیر نگاهی است به گرامیداشت ماه مبارک رمضان و فرهنگ اسلامی در کوزوو.

به گزارش پایگاه تحلیلی – خبری ایران بالکان (ایربا) به نقل از ایکنا، کشور کوزوو در اروپای شرقی و در شبه جزیره بالکان واقع است.

این کشور در گذشته به عنوان یکی از ایالت‌های یوگسلاوی سابق بوده است (یوگسلاوی سابق با 25 میلیون تن جمعیت دارای 8 ایالت بوده که عبارتند از 1- صربستان {به عنوان ایالت مرکزی } 2- بوسنی و هرزگوین 3- کرواسی 4- اسلوونی 5- مونته‌نگرو 6- مقدونیه 7- کوزوو 8- وی ودینا(هم اکنون به صورت خود مختار اداره می‌شود)

کوزوو با جمعیتی معادل دو میلیون و پانصد هزار نفر و 98 درصد مسلمان و 25 درصد علوی و شیعه به عنوان تنها کشور منطقه بالکان است که قریب به اتفاق جمعیت این جمهوری را مسلمانان تشکیل می‌دهند.

جمهوری کوزوو از سال 1912 میلادی به صورت خود مختار اداره می‌شده است و در سال 2008 میلادی از صربستان اعلام استقلال کرد و تا کنون 70 کشور استقلال این جمهوری را به رسمیت شناخته‌اند و اخیرا با حکم دادگاه بین‌المللی لاهه، راه برای به رسمیت شناخته شدن کوزوو در مجامع بین‌المللی هموار شد.

در مدارس اسلامی کوزوو، اهتمام زیادی به قرآن و زبان عربی داده می‌شود؛ به نحوی که بعد از پایان چهار ساله تحصیلات در این مدارس، برخی به عنوان حافظ قرآن شناخته می‌شوند و عنوان حافظ نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است به نحوی که حافظ در پیشوند اسم ایشان آورده می‌شود؛ به عنوان مثال حافظ یعقوب.
در کوزوو ملیت‌های آلبانی، ترک، ‌بوشناک و صرب در کنار هم زندگی مسالمت‌آمیزی دارند؛ سه گروه اول مسلمان و صرب‌ها از مسیحیان کاتولیک هستند. در کوزوو هفتصد و پنجاه مسجد وجود دارد که پنج وعده به اقامه نماز می‌پردازند و در هنگام نماز با صدای دلنشنین اذان آرامش ویژه‌ای به انسان می‌بخشند.

در کوزوو 2200 طلبه و روحانی که همگی حنفی مذهب هستند، وظیفه تبلیغ دینی را عهده‌دار بوده و در شهر‌های پریشتینا، گیلان و پریزرن مدارس اسلامی دایر است. این مدارس در شهر پریزرن و پریشتینا علاوه بر برادران به‌صورت مستقل میزبان خواهران طلبه نیز هست.

مدارس اسلامی، طلاب خویش را از میان واجدان شرایط بعد از اتمام پایه هشتم (سیکل) جذب می‌کنند.

در این مدارس اهتمام زیادی به قرآن و زبان عربی داده می‌شود؛ به نحوی که بعد از پایان چهار ساله تحصیلات در این مدارس، برخی به عنوان حافظ قرآن شناخته می‌شوند.

عنوان حافظ در کوزوو از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است به نحوی که حافظ در پیشوند اسم ایشان آورده می‌شود؛ به عنوان مثال حافظ یعقوب، حافظ صفت، حافظ فتون و... کسانی هستند که حافظ قرآن محسوب می‌شوند.

نکته قابل توجه اینکه طلاب مدارس اسلامی از شبکه قرآن جمهوری اسلامی ایران، استفاده زیادی می‌برند. بیش از 95 درصد طلاب بعد از پایان چهار ساله آموزش در مدارس اسلامی جذب دانشگاه‌های اسلامی پریشتینا، ترکیه، اردن، سودان، عربستان سعودی، الازهر مصر، سوریه، المستنصریه، بغداد و....می‌شوند.

هم اکنون 77 نفر از ایشان در دانشگاه اسلامی ترکیه و بیش از یکصد نفر در دانشگاه‌های مکه و مدینه مشغول تحصیل هستند. مدارس اسلامی و دانشگاه «دراسات الاسلامیه» تسهیلات ویژه‌ای برای جذب فرزندان رؤسای طریقت‌ها و دراویش به منظور بدست گرفتن آینده تکایا در نظر گرفته‌اند.

لازم به ذکر است طریقت‌ها در کوزوو از نظر مذهبی حنفی و از نظر اعتقادی شیعه هستند و در مراسم ویژه‌ای با نام مولودی‌(مولودی نام مراسمی است که در جشن و عزا روحانیون با خواندن سوره‌های یس و چهار قل به خواندن اشعاری در مدح حضرت رسول و اهل بیت (علیهم السلام) می‌پردازند) با اسم بردن از چهارده معصوم (ع) هر کدام را به بزرگی یاد می‌کنند.

مراسم مولودی یکی از برنامه‌های مورد علاقه مردم کوزوو به شمار می‌رود که همواره به همراه ولیمه می‌باشد. از موارد دیگر مولودی خوانی در مراسم استقبال از خویشاوندانی است که در اروپای غربی زندگی می‌کنند؛ نظر به اینکه 500 هزار نفر از مردم کوزوو؛ اکثرشان بعد از جنگی که سال 1999 صرب‌ها علیه مسلمانان کوزوو ترتیب دادند به کشورهای اروپای غربی مهاجرت کردند و مقیم این کشورها شدند، لذا در ایام تابستان به کشور خویش مراجعت می‌کنند، بستگان ایشان برای تکریم از آن‌ها جشن مولودی خوانی برگزار می‌کنند.

در حسینیه شیعیان شهر پریزرن نیز بعد از افطار ضمن اقامه نماز، هر شب روحانی به بیان معارف نورانی اسلامی و نیز تفسیر قرآن می‌پردازد و بخش پایانی برنامه با قرائت قرآن همراه است .
همچنین در جشن ازدواج، وفات اقربا در هفتم، چهلم و شش ماه و سالگرد، مراسم مولودی‌خوانی برگزار می‌کنند. در تکایا نیز در برخی از مراسم از جمله مراسم میلاد حضرت علی علیه السلام که به اعتقاد ایشان 22 مارس(دوم فروردین) است، هر ساله طی مراسم خاصی برنامه مولودی‌خوانی برگزار می‌‌شود.

فرهنگ رمضان در کوزوو

در ماه مبارک رمضان مساجد مملو از جمعیت می‌شود به نحوی که در برخی از مساجد به علت کمبود جا در خارج از شبستان می‌نشینند. بعد از نماز عصر در همه مساجد محفل انس با قرآن وجود دارد و هر روز یک جز قرآن خوانده می‌شود. به این شکل که روحانی قرائت کرده و دیگران گوش می‌دهند.

از دیگر عادت‌ها در ماه رمضان کمک به نیازمندان و به عبارتی «گلریزان» برای نیازمندان است؛ سجاده در مسجد انداخته می‌شود و هرکس به قدر وسع خود کمک می‌کند.

افطاری دادن از رسم‌ها و سنت‌های دیرینه در کوزوو است. در موقع افطار و سحر در شهر پریزرن به عنوان شهر مذهبی در کل بالکان اقدام به نواختن طبل به مدت 15 دقیقه می‌کنند. موقع افطار خیابان‌ها کاملاً خلوت و بعد از افطار بویژه بعد از ساعت 11 تا 2 نیمه شب خیابان‌ها مملو از جمعیت بویژه جوانان است و بعد از افطار در مساجد نماز تراویح (20 رکعت ویژه اهل تسنن) برگزار می‌شود. در طول سال مسلمانان کوزوو شش روز را به عنوان روز عرفه می‌شناسند که سه روز آن در ماه‌‌های رجب، شعبان و رمضان واقع است و مردم این ایام را به عبادت می‌پردازند.

در حسینیه شیعیان شهر پریزرن نیز بعد از افطار ضمن اقامه نماز، هر شب روحانی به بیان معارف نورانی اسلامی و نیز تفسیر قرآن می‌پردازد و بخش پایانی برنامه قرائت قرآن است؛ خانم‌ها در حسینیه هر روز یک جزء قرآن قرائت می‌کنند ولی در برنامه آقایان که به صورت مستقل اداره می‌شود ضمن سخنرانی و قرائت قرآن هر شب 45 دقیقه نیز به برنامه پرسش و پاسخ اعتقادی اختصاص دارد.

مردم در این منطقه شب 27 رمضان را شب قدر می‌دانند و احیاء می‌گیرند.

مسلمانان کوزوو در نمازهای صبح ماه مبارک رمضان نیز نسبت به سایر ماه‌ها حضور فعال‌تری دارند. دهه آخر ماه رمضان مردم برای اعتکاف در مساجد حضور پیدا می‌کنند و برخی نقل می‌کنند که 37 سال است که اعتکاف را ترک نکرده‌اند و در این مراسم نماز شب را به جماعت می‌خوانند. در ماه مبارک رمضان مردم از غذاها و نان‌های مخصوصی که در نانوایی‌ها و بعضاً در خانه‌ها تهیه می‌شود بسیار استقبال کرده و حتی برای تهیه این نان‌ها و غذاها مدت زمان زیادی را در صف‌های طولانی به سر می‌برند.