صفحه اول     سیاسی     اقتصادی     اجتماعی     ورزشی     فرهنگی     تصویری     تماس با ما     تبلیغات     پیوندها     RSS  
دوشنبه، 4 بهمن 1395 - 22:19   
  تازه ترین اخبار:  
 
 آخرین مطالب
  بلغاری ها نگران آتش‌نشان‌های ایرانی هستند
  نشست معارفه بورس تحصیلی مجارستان
  بازدید گردشگران از قبرستان لهستانی ها
  تاکید مفتی شمال یونان بر وحدت جهان اسلام
  پیشنهاد جدید گازی ایران به روسیه
  دستگیری ۱۳۲ نفر از یاران گولن در ترکیه‌
  حضور برندهای مشهور در گردشگری ایران امیدبخش است
  خون حرف نمی زند
  عکس/ رییس جمهور جدید بلغارستان
  فرود اضطراری هواپیمای ترکیه در کرمانشاه
  Balkanlar'da neler oluyor
  هارادینای نخست وزیر سابق کوزوو را آزاد کنید
  قانون اساسی ترکیه برای چه اصلاح می‌شود؟
  انصاری‌فرد سومین بازیکن برتر سوپر لیگ یونان
  یک گام تا اقتدار کامل اردوغان
- اندازه متن: + -  کد خبر: 24755صفحه نخست » گفتگوجمعه، 3 دی 1395 - 17:19
تغییر رفتار ترکیه تغییردهنده معادلات است
علیرضا میریوسفی
  

روز سه‌شنبه مسکو میزبان نشستی مهم درباره سوریه بود. وزرای امور خارجه و البته دفاع ایران، روسیه و ترکیه سه بازیگر عمده فعال در بحران سوریه در کنار یکدیکر نشستند تا با همفکری با یکدیگر روند صلح در سوریه را تسریع ببخشند.

به گزارش پایگاه تحلیلی – خبری ایران بالکان (ایربا) به نقل از اعتماد، درباره این نشست، نتایج و دستاوردهای آن گفت‌وگویی با علیرضا میریوسفی، رییس گروه مطالعات خاورمیانه وزارت امور خارجه داشته‌ایم که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.

روز سه‌شنبه نشست وزرای امور خارجه و دفاع ایران، روسیه و ترکیه در مسکو برگزار شد و بیانیه‌ای هشت‌بندی نیز در این راستا منتشر شد. سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا و استفان دی‌میستورا، نماینده ویژه سازمان ملل در امور سوریه هم از این نشست استقبال کرده‌اند. چقدر این نشست در فضای پس از آزادی حلب را تاثیرگذار و تسهیل‌کننده در برگزاری مذاکرات بین‌المللی صلح می‌دانید؟

نشست سه‌جانبه مسکو بسیار مهم بود و عدم لغو این نشست با وجود ترور سفیر روسیه در آنکارا نشان داد که تا چه اندازه این نشست برای تشکیل‌دهندگان آن مهم است و می‌تواند بیانگر عزم کشورهای منطقه و روسیه برای حل و فصل بحران سوریه که به جنگی فرسایشی و طولانی برای تمام طرف‌ها تبدیل شده است، باشد. کسانی که مسائل سوریه را در سال‌های گذشته پیگیری کرده‌اند، بر این نکته اتفاق نظر داشته‌اند که ترکیه در سال‌های گذشته در بحران سوریه، نقشی سازنده‌ و متناسب با منافع ملی بلندمدت خود ایفا نکرده و در واقع، شکافی میان امنیت و منافع ملی بلندمدت ترکیه و بازیگری این کشور در سوریه وجود داشته است. با این حال، به تدریج آثار سوء‌ناامنی در سوریه در ترکیه هم نمایان شد و آنکارا نیز با توجه به احساس و درک این مساله، نشانه‌هایی را برای برداشتن گام‌هایی متفاوت در سوریه نشان داد. در عملیات بازپس‌گیری حلب نیز شاهد میانجیگری ترکیه در خارج ساختن معارضین مسلح و عناصر تکفیری‌ها از حلب بودیم. به هر حال، ترکیه می‌تواند یک تغییردهنده عمده معادلات بازی
(Game Changer) در سوریه و منطقه باشد. از دیگر سو، قطعنامه ٢٢٥٤ در دسامبر ٢٠١٥ نیز چارچوب مناسبی برای حل و فصل سیاسی بحران سوریه ایجاد کرده است که تحولات اخیر می‌تواند آن را احیا کند. در زمان تصویب این قطعنامه که بسیار نزدیک به طرح چهار ماده‌ای ایران در سال ٢٠١٣ است، اکثریت بازیگران درگیر در بحران سوریه به‌ویژه روسیه و امریکا با آن موافق بودند و به آن رای داده بودند؛ ولی در عمل، با کارشکنی‌هایی که توسط برخی بازیگران منطقه‌ای صورت گرفت، روند اجرای قطعنامه متوقف شد. با این حال، با آزادسازی حلب و به‌ویژه بعد از برگزاری نشست‌هایی نظیر نشست مسکو و توافقات وزرای امور خارجه سه کشور، امیدها زنده شده‌اند تا رویکرد و روند سیاسی پیش‌بینی شده در قطعنامه ٢٢٥٤ مجددا احیا شود. در بیانیه پایانی این نشست نیز هر سه کشور بر پیگیری و اجرای قطعنامه ٢٢٥٤ تاکید کرده‌اند که موضع مثبتی است.

یکی از توافقات این نشست، گسترش آتش‌بس صورت گرفته در حلب به تمامی مناطق در سوریه و اجرای قطعنامه ٢٢٥٤ عنوان شده است. در فضای موجود که اختلافات میان حامیان و مخالفان بشار‌اسد افزایش یافته است، چقدر دستیابی به یک آتش‌بس سراسری و از سرگیری فرآیند سیاسی بر طبق قطعنامه ٢٢٥٤ ممکن است؟

موضوع آتش‌بس هم در قطعنامه ٢٢٥٤ و هم در طرح چهار ماده‌ای ایران در سال ٢٠١٣، از نکات اساسی است. در واقع، آتش‌بس از گا‌م‌های اساسی و اولیه برای خروج از بحران است زیرا بدون آتش‌بس اجرای دیگر مراحل قطعنامه امکانپذیر نیست؛ به شرطی که به عنوان یک تاکتیک نظامی برای تجدید قوا مورد سوءاستفاده قرار نگیرد. موضوعی که در ماه‌های پس از صدور قطعنامه ٢٢٥٤ در چندین مقطع، سعی شد تا از آن برای تجدیدقوای گروه‌های تکفیری سوءاستفاده شود. در واقع، از آتش‌بس به عنوان یک تاکتیک جنگی استفاده شد تا یک گام برای پیشبرد پروسه سیاسی. در اینکه اختلاف بین ‌معارضین مسلح یا حامیان آنها می‌تواند مانعی جدی برای آتش‌بس و گسترش آن ‌شود، نباید تردید داشت. این موضوعی است که در مورد تخلیه فوعه و کفریا نیز خود را نشان داد و موضوع قابل توجهی است، ولی با توجه به اینکه آزادسازی حلب یکی از مهم‌ترین مسیرهای تامین تسلیحاتی، مالی و انسانی مخالفان دولت سوریه بود، بسته شدن این راه‌ها می‌تواند امکان فشار بیشتری به گروه‌های مخالف برای پیگیری راه‌حل سیاسی به وجود آورد.

به نظر می‌رسد در این نشست توافقی مشخص درباره تفکیک گروه‌های معارضه از گروه‌های تروریستی صورت نگرفته است. از ابتدای تلاش‌های سیاسی برای حل بحران سوریه، این مساله از گره‌های موجود در مذاکرات سیاسی بود. چرا تا به امروز هنوز بازیگران حاضر در سوریه نتوانسته‌اند به این مهم دست یابند؟

در بند هشت بیانیه وزرای امور خارجه، ایران، روسیه و ترکیه بر عزم خود برای مبارزه مشترک با داعش و النصره و تفکیک میان آنها و گروه‌های معارضه مسلح تاکید می‌کنند. در قطعنامه ٢٢٥٤ نیز بر مبارزه با گروه‌های تروریستی و مساله تفکیک آنها از گروه‌های معارضه تاکید شده بود ولی در عمل، طرف مقابل دولت سوریه کارشکنی‌هایی را در این موضوع انجام دادند که تبدیل به مهم‌ترین مانع بر سر اجرای قطعنامه ٢٢٥٤ شد. این مساله به ویژه درخصوص جبهه النصره رخ داد زیرا داعش تا حدود زیادی از کنترل خارج شده بود و آنها سعی می‌کردند تا جبهه النصره را با داعش جایگزین کنند و با تغییر نام و انشعاب‌سازی، به جبهه النصره مشروعیت ببخشند و این گروه را دوباره به عنوان یک بازیگر اصلی وارد معادلات مذاکرات سیاسی بکنند. این موضوع بسیار مهمی است در حالی که در بیانیه اخیر، از داعش و جبهه النصره نام برده شده است. جبهه النصره و گروه‌های وابسته به آن از مهم‌ترین اختلافات در مذاکرات قبلی در اجرا و پیگیری قطعنامه ٢٢٥٤ بود که امیدواریم با توجه به تحولات اخیر، این مانع برداشته شود و پیگیری قطعنامه ٢٢٥٤ با سرعت بیشتری صورت بگیرد.

قرار است تا چندی دیگر نشستی هم در قزاقستان با حضور معارضان بشار اسد برگزار شود. نشست‌های متعددی نیز در ژنو با معارضان صورت گرفته ولی هیچ کدام به موفقیتی نرسیده‌اند. تا چه اندازه امکان رسیدن به یک نتیجه مشخص در نشست آستانه امکانپذیر است؟

برخلاف تبلیغاتی که درباره ائتلاف چهارگانه ایران، روسیه، سوریه و عراق صورت گرفته است، این ائتلاف از ابتدای شکل‌گیری یک سیاست سه وجهی را دنبال کرده و همکاری‌هایش صرفا نظامی نبوده است. به موازات همکاری‌های نظامی، همکاری‌هایی هم در ابعاد سیاسی و بین‌المللی مورد پیگیری قرار گرفته است. در بعد سیاسی، پیگیری مذاکرات سیاسی سوری – سوری و در عرصه بین‌المللی، تلاش‌ها در راستای ارتقای همکاری‌ها در جهت قطع حمایت‌ها از تروریست‌ها بوده است. با وجود پیشروی ارتش سوریه برای بازپس‌گیری خاک این کشور از دست مخالفان و تروریست‌ها، بدون دستیابی به راه‌حل سیاسی و ایجاد اجماع و مصالحه در داخل سوریه، امکان بازیابی بلندمدت صلح و امنیت در سوریه، اگر ممکن نباشد، بسیار دشوار است. تا زمانی که گروه‌های مخالف دولت سوریه این تصور را داشته باشند که از راهکارهای نظامی یا تجزیه سوریه می‌توانند کارشان را پیش ببرند، به راه‌حل‌های سیاسی اقبال نشان نمی‌دهند. با توجه به تحولات حلب و رخدادهای سوریه، به نظر می‌رسد راه‌حل سیاسی به راه‌حلی جدی تبدیل شده است. لازم به یادآوری است که بخش زیادی از معارضان مسلح و گروه‌های تکفیری به کمک‌های خارجی وابسته هستند و اگر کمک‌کنندگان و حامیان آنها راهبردشان را تغییر دهند، احتمال اینکه آن معارضان در میز مذاکره حاضر شوند و راه‌حل سیاسی سوری – سوری را دنبال کنند، بسیار زیاد است.

معارضان سوری هم میان خود دارای اختلافات جدی هستند. آیا روسیه قادر است این اختلافات میان معارضان را کاهش دهد و زمینه مذاکرات سازنده آنها با دولت سوریه را فراهم کند؟

در راهبرد کلان سیاست خارجی روسیه که در هفته‌های قبل منتشر شد، به این مساله تاکید شده است که مسکو عزم جامع خود را برای حل و فصل بحران سوریه از طریق راه‌حل‌های سیاسی دنبال کند. چاره‌ای هم به غیر از این مساله وجود ندارد. با توجه به تغییر جهت تحولات نظامی در سوریه به نفع دولت این کشور، ممکن است که این اراده و تمایل در مخالفان هم بیشتر شود و این احتمال قوی است که بتوان به راه‌حل جامعی با مشارکت حداکثری گروه‌های سوری رسید.

در حالی نشست مسکو روز سه‌شنبه برگزار شد که چاووش‌اوغلو نظرات بعضا متفاوتی را نسبت به ایران و روسیه بیان کرد که نمونه آن درباره حزب‌الله گفته شد. نقشی که ترک‌ها هم‌اینک در سوریه برای خود تعریف کرده‌اند، چه نقشی است؟

در عالم سیاست، همیشه اختلاف نظر وجود داشته است و توافق نیز به سهولت رخ نمی‌دهد. در داخل کشورها نیز گروه‌های مختلف وجود دارند و ممکن است هر کدام از آنها نظرات متفاوتی را داشته باشند. به نظر می‌رسد آنکارا پس از پنج سال و همچنین اتفاقات داخلی در ترکیه و تحولاتی که در سوریه و به ویژه شمال آن کشور رخ داده است، به این نتیجه رسیده باشد که باید رویکرد متفاوتی را ایفا کند. تغییر رفتار ترکیه می‌تواند تغییردهنده معادلات بازی باشد. نمونه‌ای از آن را در حلب شاهد بودیم. در این شرایط هم باید خوشبین بود. فراموش نکنیم بحران سوریه، به بحرانی طولانی و فرسایشی تبدیل شده و از پیچیده‌ترین بحران‌های یک قرن اخیر در خاورمیانه است و هر تحولی در رفتار می‌تواند مغتنم باشد.

بسیاری معتقدند که سرنوشت توافق بین‌المللی سوریه از مذاکرات روسیه و امریکا خارج خواهد شد. هم‌اینک دولت اوباما مواضع به‌شدت تندی را نسبت به مسکو دارد. فکر می‌کنید دولت آتی امریکا چه رویکردی را درخصوص سوریه اتخاذ خواهد کرد؟

وعده‌های انتخاباتی، وعده‌های انتخاباتی هستند و لزوما تبدیل به سیاست نمی‌شوند. در راهبرد کلان سیاست خارجی روسیه نیز به خوبی مشخص است که روس‌ها در قبال امریکا، جانب احتیاط را در پیش گرفته‌اند و محتاطانه درباره ترامپ اعلام موضع کرده‌اند. هنوز سیاست خارجی آتی امریکا شکل نگرفته است و در ابهام و اغراق قرار دارد. تا دولتی شکل نگرفته باشد و سیاستی اجرا نشود، حرف‌ها نزدیک به واقعیت نیست. ٦ تا ٩ ماه آینده سیاست خارجی امریکا شکل
خواهد گرفت.

در شرایط کنونی سیاست کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در خصوص بحران سوریه چگونه است؟ آیا روی کار آمدن ترامپ و همکاری احتمالی روسیه و امریکا می‌تواند منجر به تغییر رویکرد آنها شود؟

کشورهای حاشیه خلیج فارس عموما نگران کاهش یا ترک منطقه از سوی نیروهای امریکایی هستند چراکه آنها امنیت‌‌شان را برون‌سپاری کرده‌‌اند و هرگونه مساله‌ای که منجر به کاهش یا ترک نیروهای امریکایی از منطقه شود، موجب افزایش نگرانی‌های آنها می‌شود. اگر همکاری مسکو و واشنگتن درباره سوریه افزایش یابد و به راه‌حلی در این باره برسد یا آنها به توافقی درخصوص خاتمه جنگ در یمن دست یابند، این توافقات مورد استقبال این کشورها نخواهد بود چون این کشورها از جنگ یمن و بحران سوریه به عنوان نقطه فراری از فشارها و چالش‌های داخلی و خارجی خود استفاده می‌کنند و به همین خاطر نگران هرگونه تحول در رابطه امریکا و روسیه یا حل بحران‌های منطقه‌ای هستند.

محمدابراهیم ترقی‌نژاد

   
  

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
 
 پربیینده ترین مطالب
  تغییر موضع روسیه در برابر مخالفان سوری
  ایگور کولاکویچ ١٠ بهمن به ایران می‌آید
  قانون اساسی ترکیه برای چه اصلاح می‌شود؟
  مرکل اوایل فوریه به ترکیه می‌رود
  هارادینای نخست وزیر سابق کوزوو را آزاد کنید
  یک گام تا اقتدار کامل اردوغان
  بلغاری ها نگران آتش‌نشان‌های ایرانی هستند
  عکس/ رییس جمهور جدید بلغارستان
  فرود اضطراری هواپیمای ترکیه در کرمانشاه
  انصاری‌فرد سومین بازیکن برتر سوپر لیگ یونان
  Balkanlar'da neler oluyor
  پیشنهاد برانکو برای نکشیدن سیگار و قلیان
  خون حرف نمی زند
  بازدید گردشگران از قبرستان لهستانی ها
  پیشنهاد جدید گازی ایران به روسیه
 
 
 
::  صفحه اصلی ::  تماس با ما ::  پیوندها ::  نسخه موبایل ::  RSS ::  نسخه تلکس
کلیه حقوق محفوظ است؛ استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است
info@iranbalkan.net
پشتیبانی توسط: خبرافزار