دبیر انجمن دوستی ایران و بوسنی در گفتگویی که با خبرگزاری مهر و در حضور سفیر بوسنی و هرزگوین در تهران داشت، اعلام کرد که سارایوو به صورت لفظی به خاطر موضع این کشور در قبال مسئله هسته ای ایران عذرخواهی کرده است!

به گزارش پایگاه تحلیلی - خبری ایران بالکان (ایربا) عباس حیدری در این گفتگو همچنین یادآور شده است: زمانی که آقای متکی دیدارهایی را با مقامهای اروپایی در این مورد داشت، دفتر ریاست جمهوری بوسنی بیانیه ای را مبنی بر حمایت این کشور از مواضع اتحادیه اروپا در قبال ایران منتشر کرد که خوب این اقدام با اعتراضات فراوان ایرانیها و از جمله ما روبرو شد، هر چند آنها بصورت لفظی از ما عذرخواهی کردند، اما این اقدام رسما صورت نگرفت، در حالی که اگر سطح روابط ما نزدیکتر بود و ما جایگاه پیشینمان را در این کشور داشتیم، اینگونه اتفاقات روی نمی داد ...

آنچه در پی می آید گزارش خبرگزاری مهر از سخنان حیدری در نشستی با حضور آسایش و سفیر بوسنی در تهران است.

"عباس حیدری" دبیرانجمن دوستی ایران و بوسنی در نشست بررسی روابط ایران و بوسنی در خبرگزاری مهر به بررسی روند عضویت بوسنی در اتحادیه اروپا پرداخته و گفت: پس از امضای قرارداد دیتون، اداره بوسنی بعهده یک شورای سه نفره گذاشته شد و ناظری که در این شورا وجود دارد، ناظری آمریکایی است. این کشور تنها کشوری است که توسط سه نفر اداره می شود و هر مقام خارجی که به دیدار مقامهای بوسنی می رود، باید با این سه نفر دیدار کند، البته یک نفر بعنوان رئیس این شورا انتخاب می شود، با این حال همگی آنها در این دیدارها حضور دارند. در حال حاضر نیز تصمیمهای این کشور را همین شورای سه نفر اتخاذ می کنند. در اصل دولت بوسنی نماینده مردم مسلمان، صرب و کروات این کشور است، به همین ترتیب سایر مقامهای دولتی و سفرای این کشور در دیگر نقاط جهان نیز نماینده تمامی اقوام این کشور هستند. به همین دلیل نمی توان از آنها انتظار داشت که تنها از یک قوم خاص حمایت کنند و منافع دیگر اقوام را نادیده بگیرند.

وی در ادامه افزود: روسای جمهوری سه گانه بوسنی رئیس مردم مناطق مختلف این کشور هستند، یعنی مردم صرب رئیس جمهوری صرب، مردم کروات رئیس جمهوری کروات و مسلمانان نیز رئیس جمهوری مسلمان دارند، مرحوم "علی عزت بگویچ" نیز اولین رئیس جمهوری بوسنی بود که از بین مسلمانان انتخاب شد و بدلیل آوردن بالاترین میزان رای در بین شورای سه نفره، به ریاست این شورا برگزیده شد. در زمانی که ما در بوسنی بودیم، مدت ریاست جمهوری دو ساله بود و ریاست شورا نیز به مدت 8 ماه به این سمت انتخاب می شد، این موضوع نشان می دهد که تصمیم گیرنده اصلی در نظام اجرایی این کشور تنها نماینده یک قوم نیست و هر تصمیمی که گرفته می شود با اجماع همه آنها و در راستای منافع کلی صورت می گیرد.

چالشهای پیش روی ترکیه و بوسنی در پیوستن به اتحادیه اروپا
 
حیدر در رابطه با چالشهای پیش روی بوسنی برای پیوستن به اتحادیه اروپا و تفاوت موضوع این کشور با موضوع ترکیه گفت: این دو کشور تفاوتهای اساسی با یکدیگر دارند، ترکیه بجز تفاوتهای اساسی که در میزان جمعیت، قدرت سیاسی و میزان تاثیرگذاری در اروپا می تواند داشته باشد، از سوی مرزهای شرقی خود با ایران همسایه است. ما با این کشور مناسبات خوبی داریم و شهروندان ایرانی بدون روادید قادر به تردد به آن هستند، من فکر نمی کنم که حتی پس از پیوستن ترکیه به اروپا نیز دولت این کشور مقررات روادید را با ایران تغییر دهد. این مسئله حتی در توصیه های آتاتورک نیز به خوبی قابل مشاهده است، او به دولتمردان پس از خود توصیه کرده که در هر حالتی روابط خود را با ایران حفظ کنند و ایران آخرین کشوری باشد که مقررات آزادی روادید را با آن لغو می کنند. این نزدیکی در بین ایرانیها و ترکها هم قابل مشاهده است، حتی بسیاری از مقامهای پیشین ترکیه نیز در اولین فرصتهایی که بدست می آورند، به ایران می آیند.
 
وی در ادامه یادآور شد: مسئله ای که در مورد ترکیه وجود دارد و نمی توان آن را کتمان کرد این است که دانشجویان محجبه از ورود به دانشگاهها و مراکز آموزشی این کشور منع شده اند، با این حال ارتباط ترکیه و بوسنی در این میان بسیار جالب توجه است. پس از اخراج شماری از دانشجویان محجبه ترکیه، "عبدالله گل" نخست وزیر این کشور در سفری که به بوسنی داشت، توافقاتی با دولت بوسنی انجام داد که نتیجه آن پذیرش دانشجویان محجبه ترکیه ای در دانشگاههای این کشور بود. با در کنار هم گذاشتن این مسائل به پیچیدگیهای موجود در مورد مناسبات این دو کشور و حساسیتهای اروپاییها در مورد هر یک از آنها پی می بریم. این در حالی است که با توجه به چراغ سبزی که بوسنیایی ها به اروپا نشان داده اند، این کشور باید مدتها پیش از این به عضویت این اتحادیه در می آمد، اما کارشکنیها و تعلل اروپاییها نشان می دهد که هنوز اما و اگرهایی در این مورد وجود دارد.
 
 نقش سازمانهای غیردولتی در گسترش روابط ایران و بوسنی
 
دبیر انجمن دوستی ایران و بوسنی افزود: با این وجود در حال حاضر قوانین روادید اروپا، برای کشور بوسنی همانند دیگر کشورهای اتحادیه اروپا به اجرا گذاشته شده است، کسانی که در زمینه توریسم کار کرده اند می دانند اخذ روادید این کشور به مراتب سخت تر از اخذ روادید برای کشورهایی مانند بلغارستان است، ما در انجمن دوستی ایران و بوسنی در بسیاری از زمینه ها کار کرده ایم و اساسا هدف از تاسیس این انجمن گسترش روابط دو کشور در تمامی زمینه ها اعم از فرهنگی و اقتصادی است و در کل حفظ و تقویت رابطه دو کشور است که از سالیان دراز وجود داشته و در زمان جنگ پر رنگ تر شده است.
 
وی با اشاره به نقش موثر سازمانهای غیردولتی بویژه سازمانهای مردم نهاد در حفظ و گسترش روابط بین کشورها تاکید کرد: این سازمانها پتانسیلهای خوبی برای کار دارند و توجه و حمایت از آنها می تواند برکات بسیار زیادی برای کشور داشته باشد. بعنوان مثال انجمنی که ما با کمک بسیاری از اساتید و دست اندرکاران و دوستداران روابط ایران و بوسنی ایجاد کرده ایم، یکی از نمونه های خوب این سازمانها است و حضور افراد بسیار کاردان و آشنا به مسائل در آن که بدون هیچ چشمداشت مادی و با دلسوزی مشارکت می کنند، فرصت مغتنمی را برای کار و فعالیت بوجود آورده است، اما متاسفانه توجه کافی به این مسائل وجود ندارد و از این منابع استفاده نمی شود.
 
 آسیب شناسی روابط ایران و بوسنی

وی در تشریح علل کمرنگ شدن نقش ایران در بوسنی و آسیب شناسی روابط دو کشور تاکید کرد: نداشتن مقررات آزادی روادید بین ایران و بوسنی مشکلاتی را بوجود آورده است، این مسئله حتی در صنعت توریسم هم به یک مشکل بزرگ تبدیل شده، بعنوان مثال ما برای اعزام توریست به بوسنی ناچار به رایزنیهای فراوان با طرفهای بوسنیایی و یافتن شرکایی هستیم که حاضر به همکاری با ما و تهیه امکانات مختلف از بلیط هواپیما گرفته تا مسائل مربوط به اسکان و موارد دیگر باشند. مسئله این است که لغو آزادی روادید بین دو کشور آسیبهایی را به بخشهای دیگر روابط ما زده است، زمانیکه ما لغو آزادی روادید کردیم، پروازهای مستقیم ما به بوسنی با کمبود مسافر مواجه شد و این تصمیم در حوزه های دیگر نیز آسیبهایی به ما زد.
 
حیدر خاطرنشان کرد: از طرفی هم لغو آزادی روادید ابتدا از سوی ایران و با توجه به شرایط پیش آمده صورت گرفت. یعنی کشته شدن شماری از مسافران ایرانی موجب اتخاذ تصمیمی شد که شاید در آن زمان منطقی به نظر می رسید، اما اکنون و با گذشت سالیان دراز زیانهایی را متوجه روابط ما کرده است. در حال حاضر یکی از کشورهایی که روابط ما با آن دارای تراز منفی است، بوسنی است و این مسئله با توجه به جمعیت 4 میلیونی این کشور تعجب برانگیز است. فرصتهای همکاری ما با بوسنی نیز در طول این سالها با بی توجهی از دست رفته است، یعنی ما فرصتهایی داشتیم که بتوانیم در زمینه های صنعتی و تجاری با بوسنیایی ها همکاری کنیم اما تعلل ما موجب شده که دیگران بیایند و از این فرصتها استفاده کنند.
 
دبیر انجمن دوستی ایران و بوسنی با اشاره به تجربه های ایران در کشورهای آسیای میانه گفت: ما می توانستیم با استفاده از این تجربیات، موقعیتهای خوبی برای همکاری در بوسنی ایجاد کنیم و روابطمان را گسترش دهیم اما اتفاقاتی که افتاد و مسائل بعد از آن موجب شد روابط ما با بوسنی تحت الشعاع قرار گیرد و فرصتهای ما از دست برود. ما در انجمن بعنوان یک بازوی کمکی برای نظام، در راستای سیاستهای آن گام بر می داریم و منافع ملی خودمان را به دیگر مسائل ترجیح می دهیم. با این حال امید می رود که شناخت آسیبهای موجود در این روابط بتواند به بهبود آن کمک کند.
 
  بوسنی و موضوع هسته ای ایران
 
وی مواضع دولت بوسنی در مورد موضوع هسته ای ایران را نیز تحت تاثیر این گونه روابط دانسته و اظهار داشت: چنین مسائلی موجب شده است که دولت بوسنی موضع غیرقابل قبولی در برابر موضع هسته ای ما بگیرد، زمانیکه آقای متکی دیدارهایی را با مقامهای اروپایی در این مورد داشت، دفتر ریاست جمهوری بوسنی بیانیه ای را مبنی بر حمایت این کشور از مواضع اتحادیه اروپا در قبال ایران منتشر کرد که خوب این اقدام با اعتراضات فراوان ایرانیها و از جمله ما روبرو شد، هر چند آنها بصورت لفظی از ما عذرخواهی کردند، اما این اقدام رسما صورت نگرفت، در حالی که اگر سطح روابط ما نزدیکتر بود و ما جایگاه پیشینمان را در این کشور داشتیم، اینگونه اتفاقات روی نمی داد. این در حالی است که بسیاری از شخصیتهای ما در میان بوسنیایی ها شناخته شده و صاحب نفوذ هستند و از وجود آنان می توان در بسیاری از رایزنیهای دو جانبه بین ایران و بوسنی بهره گرفت. اینگونه مسائل را می توان با استفاده از انجمنهای دوستی انجام داد، این سازمانها اگر چه کارشان غیرسیاسی است، اما با فعالیت در زمینه های مختلف مانند مسائل فرهنگی، اقتصادی، تجاری و غیره حتی می توانند مسائل سیاسی را تحت تاثیر قرار دهند.
 
حیدر برگزاری نشست بررسی روابط ایران و بوسنی در نمایشگاه بین المللی کتاب تهران را از جمله فعالیتهای انجمن دوستی ایران و بوسنی در راستای بهبود روابط دو جانبه عنوان کرده و یادآور شد: در این نشست بحثهای خوبی مطرح شد و نتایج خوبی داشت از جمله اینکه در آن افراد علاقمندی حضور داشتند و ما امیدواریم بتوانیم در آینده از کمکهای آنان استفاده کنیم. همچنین برگزاری این نشست در خبرگزاری مهر نیز از برکات آن نشست بود. من در اینجا جا دارد که از این خبرگزاری تشکر کنم.