گروه اجتماعی ایربا: شبه جزیره بالکان یکی از سه شبه جزیره معروف جنوب اروپا و شرقی ترین آن است که به کوهستان کارپات در مرکز اروپا منتهی میشود. دریاهای آدریاتیک و یونین در غرب ، دریای مدیترانه در جنوب و دریای آرشیپل و مرمره و دریای سیاه در شرق آنرا احاطه کرده اند. (ظاهراً این نام از کلمه بالکان [ بلخان ] ترکی به معنی کوه گرفته شده است ).

این شبه جزیره سرزمینی کوهستانی است ، کشورهای سمت شمالی آن اتریش و مجارستان است و از طرف شمال شرقی به روسیه محدود میشود، این شبه جزیره بین 30/36 درجه و 30/47 درجه عرض شمالی و 20/15 درجه و 40/29 درجه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است و در حدود پانصدهزار کیلومترمربع وسعت دارد. جلگه های معروف سالونیک و تسالی در این شبه جزیره قرار گرفته است .

بزرگترین رودی که از شبه جزیره بالکان میگذرد دانوب است . آب و هوای قسمت شمالی این شبه جزیره متغیر و در تابستان بسیار گرم و در زمستان بسیار سرد است ، اغلب کوهستانهای آن از برف پوشیده میشود، اما سواحل جنوبی و غربی دارای هوای معتدل و تا حدی مدیترانه ای است .

محصول عمده دشتهای رومانی و بلغارستان و سالونیک غلات و حبوبات است ، و در سواحل جنوبی مرکبات و لیمو و زیتون و بادام و انجیر به دست می آید. جنگلها و مراتع آن برای پرورش حیوانات و گوسفند و خصوصاً اسب بسیار مساعد است .

ساکنان این شبه جزیره مرکب از بلغاری و ترک و رومانی و صربی و یونانی و اسپانیولی و ارمنی و عده ای از کولی ها میباشند و از نظر مذهب بیشتر ارتودوکس و کاتولیک و پروتستان و یهودی وارمنی و مسلمان هستند.

سابقاً رومانی و صربستان و یونان معروفترین کشورهای این شبه جزیره بودند، قسمت شرقی و شمال شرقی آن متعلق به دولت ترکیه است و شهر معروف استانبول در آن قرار دارد و در حال حاضر، این شبه جزیره ، یونان و آلبانی و یوگسلاوی و بلغار و ترکیه اروپا را تشکیل میدهد.

ناحیه اپیر و ایلبری امروز به بسنی و قره طاغ معروف است ، میسیه نیز به یوگسلاوی وبلغارستان تبدیل شده و رومانی نیز نام قسمتی از آن است . قسمت شمال غربی آن ترانسیلوانیا و مجارستان است . تراکیه و مقدونیه و تسالی امروز جزء یونان است .

گویا نخستین قومی که در این نواحی سکونت یافتند پلاسک هابوده اند و سپس اسکیت ها در آنجا سکونت کرده اند پس ازآن اقوام هلن در سرزمین یونان مستقر شدند و با ساکنان محلی درآمیختند. در قرون وسطی ، هون ها به این سرزمین روی آوردند و بر اکثر نقاط آن تسلط یافتند.

مدتهاقسمت عمده این سرزمین در تسلط دولت عثمانی بود، درزمان سلطان اورخان غازی ، عثمانیان (بسال 759 ه' . ق.) به بالکان پانهادند و در عرض 30 سال این سرزمین به تسخیر آنان درآمد و ایلدرم بایزید بر قسمت عمده آن خاک تسلط یافت . در 857 ه' . ق. سلطان محمد ثانی استانبول را فتح کرد و امپراطوری روم را در این سرزمین از میان برد. در زمان سلطان سلیمان قانونی ترانسیلوانیا و مجارستان بتصرف عثمانی درآمد و تا وینه پیشرفت کردند و قریب پانصد سال این استیلا ادامه داشت .

در 1245 ه' . ق. صربستان مستقل شد و سال بعد یونان استقلال یافت و سرانجام جنگ 1294 ه' . ق. عثمانی با روسیه روی داد و به قرارداد برلین منجر شد، رومانی و صربستان و قره طاغ رسماً استقلال یافتند و بلغارستان و بسنی در اختیار اتریش قرار گرفت و تسالی را هم به یونان دادند و فقط نواحی استانبول در اختیار عثمانی باقی ماند.

آنگاه پس از جنگ بین الملل اول به ممالک یوگسلاوی و آلبانی و بلغار و یونان و قسمت ترکیه اروپا تفکیک شد. نیز رجوع به قاموس الاعلام ترکی ج 2 تحت عنوان بالقان و ایران باستان پیرنیا ص 691 و 1190 و 1192 و 1708 و 2067 و 2079 و 2478 شود.