ایربا - گروه گفتگو: عبدالله رجبی متولد پرشووا در کوزوو در حال حاضر مشغول تحصیل در مقطع دکتری در تهران است. کتاب های متعددی را به زبان آلبانیایی ترجمه کرده که"تاریخ ادبیات ایران" تالیف تمیم داری یکی از آن هاست.

به گزارش پایگاه تحلیلی - خبری ایران بالکان (ایربا) آنچه در پی می آید، گفتگوی اختصاصی ایربا با رجبی پیرامون اوضاع کلی کوزوو به عنوان یکی از مهم ترین مسائل کنونی منطقه بالکان است.

 آقای عبدالله رجبی لطفا در ابتدا کمی از خودتان بگویید.

- من در سال 1980 در شهر « پرشووا » در جنوب صربستان به دنیا آمدم. مقطع کارشناسی خود را در رشته « شرق شناسی » در دانشگاه « پریشتینا » در کوزوو دریافت کردم و کارشناسی ارشد را در دانشگاه شهید بهشتی تهران در رشته « زبان و ادبیات فارسی » به پایان رساندم و هم اکنون نیز مشغول تحصیل در مقطع دکترا در دانشگاه تربیت مدرس هستم. تا به حال کتب مختلفی را از زبان ترکی و فارسی به زبان آلبانیایی ترجمه کرده ام و همچنین مؤلف مقالات متعدد علمی ، فرهنگی و ژورنالیستی هم هستم.

جایگاه سیاسی کوزوو در حال حاضر چگونه است؟ آیا واقعا این منطقه کشور مستقلی شده است؟

-  اکنون کوزوو به مدت 2 سال است که اعلام استقلال نموده و کشوری مستقل است و تاکنون 65 کشور جهان آن را به رسمیت شناخته اند و واقعیت این است که امروز کوزوو کشوری مستقل همانند دیگر کشورهای دنیاست؛  در واقع ، کوزوو از دیدگاه حقوق بین الملل به عنوان یک کشور مستقل محسوب شده و اگر چند کشور دیگر جهان نیز آن را به رسمیت بشناسند، جزو یکی از اعضای رسمی سازمان ملل متحد خواهد شد.

درباره جامعه اسلامی کوزوو و گروه های اسلامی فعال در آن بگوئید.

 - براساس آمار غیررسمی ، کوزوو دارای «2 میلیون و 500 هزار نفر جمعیت است که 94 درصد آنها مسلمان هستند. جمعیت کوزوو از اقوام آلبانیایی ( 92 درصد) ، صربی ( 5 درصد ) ، ترکی ( 2 درصد ) و اقلیت های کوچک دیگر تشکیل شده است. 97 درصد جمعیت آلبانی تبار کوزوو مسلمان هستند و با این جمعیت، کوزوو بزرگترین کشور قاره اروپا است که مسلمانان در آن زندگی می کنند.

به این ترتیب اکثریت قاطع جمعیت کوزوو را مسلمانان تشکیل می دهند، آیا آن ها در پیشبرد اهداف سیاسی و فرهنگی جامعه هم نقشی دارند؟

- آلبانی تباران کوزوو را می توانیم به دو دسته تقسیم کنیم :

1- آلبانی های لائیک که مسلمان هستند ولی تفکرات کمونیستی و غربی دارند.

2- آلبانی های مسلمان که سطح معلومات سیاسی آن ها رضایت بخش نیست.

در حال حاضر کوزوو توسط آلبانی های لائیک اداره می شود ، زیرا آنها از حمایت کشورهای غربی برخوردارند و رسانه های قوی نیز در اختیار آنهاست. متأسفانه مردم مسلمان کوزوو از یکسو تحت تهاجم فرهنگی نهادهای صهیونیستی که زیر چتر سازمان هایی مانند « سوروس » فعالیت می کنند هستند و از سوی دیگر گسترش تشکل ها و سازمان های « واتیکان » که درصدد تغییر دین آلبانیایی تبارها می باشند آن ها را تحت تاثیر قرار می دهند. در واقع ، بزرگترین رسانه ها و جراید در اختیار این سازمان ها قرار دارند و هر روز تبلیغات علیه مسلمانان و کشورهای اسلامی در کوزوو تشدید شده و ادامه دارد.

با مرور آخرین مواضع سیاسی بلگراد و پریشتینا می توان چنین نتیجه گرفت که اختلافات کوزوو و صربستان هنوز حل نشده، با توجه به این فضا، آینده روابط  صربستان و کوزوو را چگونه می بینید؟

- بله، اختلافات کوزوو و صربستان هنوز حل نشده و به نظر نمی آید این اختلافات در آینده نزدیک هم از بین برود، زیرا در صربستان جریان هایی از جمله « کلیسای ارتدوکس » و « ناسیونالیست های افراطی » وجود دارند که کوزوو را «مهد تمدن  صربی ـ ارتدوکسی » می دانند و به هیچ وجه خواهان پذیرفتن « استقلال کوزوو » نیستند. با وجود غرب گرا بودن دولت فعلی صربستان اما فشار مضاعف کلیسا و افراطیون صربی مانع آن شده که این دولت  استقلال کوزوو را بپذیرد و این امر تا کنون میسر نشده است.

به هر حال ، من فکر می کنم روابط بلگراد - پریشتینا در آینده، در مسیر پیوستن به اتحادیه اروپا تعمیق خواهد یافت  و « پریشتینا ـ بلگراد » به عنوان دو عضو این اتحادیه با یکدیگر تعامل خواهند داشت.

کمی درباره اوضاع اقتصادی و فرهنگی کوزوو بگویید.

- اوضاع اقتصادی کوزوو در حال حاضر وخیم است و مردم کوزوو زیر خط فقر بسر  می برند. اهالی کوزوو معتقد بودند که با استقلال کشورشان به وضعیت بهتری دست می یابند ولی متاسفانه اوضاع آن ها روز به روز بحرانی تر و نابسامان تر می شود. اکثر جوانان کوزوو بیکار بوده و تنها هدفشان مهاجرت به کشورهای غربی برای کسب درآمد است. البته وضع بد اقتصادی در بالکان تنها به کوزوو محدود نمی شود و تقریبا اغلب کشورهای همجوار کوزوو نیز دارای وضعیت مشابه هستند، در این میان آلبانی تباران کشورهایی چون آلبانی، مقدونیه، مونته نگرو  و جنوب صربستان به مراتب وضعیت بدتری دارند.

البته وضعیت فرهنگی آن ها تا حدی قابل قبول است.  با اینکه رونق فرهنگی به وضعیت اقتصادی وابسته است اما  مردم کوزوو و خصوصا جوانان مسلمان این کشور اغلب به دنبال کسب علم و ادامه تحصیل هستند.

 وضعیت کتاب و کتاب خوانی در کوزوو رضایت بخش است؟

-  وضع کتاب و کتابخوانی در کوزوو از نظر من اصلاً رضایت بخش نیست و این امر همواره موجبات نگرانی فرهنگیان را فراهم کرده، یکی از عوامل بروز چنین امری، اینترنت و رسانه هایی هستند که فضای فرهنگی خاصی را ترویج می کنند. برخی از جوانان کوزوو با تأثیرپذیری از فرهنگ منفی غرب بیشتر به خوش گذرانی و تفریح می پردازند.

 برخی مخالفان استقلال کوزوو معتقدند اهالی این کشور جدید در نهایت خواهان پیوستگی با آلبانی و تشکیل کشور واحد بزرگی هستند. آیا این ادعا درست است؟

-  ادعایی که برخی از مخالفان استقلال کوزوو دارند این است که کوزوویی ها هدف شان پیوستن به کشور آلبانی است اما این امر به هیچ عنوان  صحت ندارد. البته برخی از جریان های کوچک افراطی ممکن است چنین نظراتی داشته باشند ولی تفکر اکثر گروه های سیاسی و غالب مردم کوزوو عضویت در اتحادیه اروپا است که البته بیشتر از پیوستن به کشوری چون آلبانی در مرکز توجهات قرار دارد.

در کل ولی من شخصا معتقدم کوزوو باید در سال 1912 م.  به آلبانی می پیوست و با وقوع این امر ما در اروپا کشوری بزرگ و مسلمان تحت عنوان «آلبانی» می داشتیم چرا که کشورها هرچه کوچکتر باشند قهرا  مجبور می شوند به کشورهای بزرگتر باج دهند و طبعا در این روند بخش عظیمی از دارائی ها و سرمایه های شان را از دست خواهند داد.

در سال 1912 این کشورهای اروپایی بودند که آلبانیایی های مسلمان را پراکنده کردند؛ در حال حاضر آلبانی تباران غیر از کشور آلبانی، در مقدونیه، کوزوو، مونته نگرو، جنوب صربستان و حتی یونان زندگی می کنند، به نظرم نمی توان منکر این واقعیت شد که دلیل عمده پراکندگی آلبانیایی تبارها «مسلمان بودن شان» است چرا که کشورهای مسیحی ـ غربی و همچنین کشورهای مسیحی بالکان نمی خواستند یک کشور بزرگ مسلمان در بالکان وجود داشته باشد.

در حال حاضر یکی از مهره های تاثیر گذار بر تحولات کوزوو نیروهای چند ملیتی هستند، بازتاب حضور این نیروهای خارجی در میان مسلمان کوزوو چگونه بوده است؟

- بعد از جنگ سال 1999م ، مردم کوزوو نیروهای چند ملیتی در سرزمین خود را  به عنوان « منجی » می پنداشتند ، چرا که مدت ها شاهد جنایات متعدد ارتش صربستان بودند و با حضور نیروهای چند ملیتی ارتش صربستان از کوزوو بیرون رانده شد و  بعد از گذشت  یک دهه در این کشور آرامش و امنیت برقرار شد. البته ، هنوز هم مردم کوزوو از ارتش صربستان هراس دارند و امیدشان  به  نیروهای چند ملیتی است اما من معتقدم رسانه های وابسته به نهادهای غربی این هراس را در بین مردم کوزوو رواج می دهند و هدف شان تنها تبیین چهره ای خوب و ناجی ماب از ناتو در بین مسلمانان این منطقه است.

این در حالی است که هم اکنون این نیروها نه تنها سازمان های اسلامی کوزوو را دائما تحت نظر دارند، بلکه تعداد زیادی از مسلمانان را هم بازداشت و در زندان ها محبوس کرده اند.

در حال حاضر ارتباط ایران و کوزوو در چه سطحی است؟

- درحال حاضر هیچ نوع روابط دیپلماتیک بین ایران و کوزوو برقرار نیست، زیرا تاکنون ایران کشور کوزوو را به رسمیت نشناخته است. در مکاتباتی که چندی پیش با مشاور وزیر خارجه کوزوو داشتم، او گفت که رئیس جمهور کوزوو دو نامه رسمی به مقامات عالیرتبه جمهوری اسلامی ایران ارسال کرده و در این نامه ها از ایران درخواست شده تا کوزوو را به رسمیت بشناسد.

به همین ترتیب وزیر خارجه کوزوو نیز چند بار از نمایندگی دائم ایران در سازمان ملل درخواست کرده کوزوو را به رسمیت بشناسند.

خود من در جریان دیدار و گفتگوی کوتاهی که در روز 29 فروردین با آقای احمدی نژاد داشتم از ایشان تقاضای به رسمیت شناختن کوزوو را کردم، که او در این باره گفت در حال انجام کارهای مقدماتی این موضوع هستیم و انشاء ا... بزودی کوزوو را به رسمیت خواهیم شناخت.

مردم مسلمان کوزوو همچنان منتظرند تا جمهوری اسلامی ایران با توجه به اصل 11 قانون اساسی ایران که می گوید:« ... همه‏ مسلمانان‏ یک‏ امت‏ اند و دولت‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ موظف‏ است‏ سیاست‏ کلی‏ خود را بر پایه‏ ائتلاف‏ و اتحاد ملل‏ اسلامی‏ قرار دهد و کوشش‏ پیگیر به‏ عمل‏ آورد تا وحدت‏ سیاسی ‏، اقتصادی‏ و فرهنگی‏ جهان‏ اسلام‏ را تحقق‏ بخشد.» ،  کشورشان را به رسمیت بشناسد و امیدوارند این امر هر چه زودتر تحقق یابد.

فعلا در کوزوو تنها یک موسسه ایرانی به نام « موسسه قرآن» فعالیت می کند و  با آن که شروع بسیارخوبی داشت و توانسته بود همکاری روشنفکران مسلمان کوزوو را جلب کند ولی با تغییر مدیریت این موسسه، عملکرد آن نیز تغییر پیدا کرد.  من معتقدم مسولان این قبیل موسسات نباید در کوتاه مدت تغییر کنند زیرا فردی که طی 2 ـ 3 سال تلاش و مدیریت، به تازگی با کار و محیط آشنا می شود، نباید جای خود را به نفر ناآشنا و تازه کار دیگری بدهند. افراد جدید با زبان و فرهنگ آن دیار آشنا نیستند و برای این کار باید مدتی سپری شود و این امر به خودی خود مشکلات فراوانی را به بار می آورد و از شکوفایی و توان موسسه و مجموعه آن می کاهد.

اما در مجموع به نظرم در میان نهادهای ایرانی، بزرگترین تأثیر را بر مردم کوزوو، رادیو آلبانیایی صدا و سیمای جمهوری اسلامی و سایت اینترنتی آن دارد.

در پایان اگر پیامی برای مخاطبان ایرانی پایگاه تحلیلی - خبری ایران بالکان (ایربا) دارید بفرمایید.

من فقط یک پیام برای مسئولان جمهوری اسلامی ایران دارم و از آنها تقاضامندم با ملاحظه دقیق شرایط بالکان، کشور کوزوو را به رسمیت بشناسند و با اتخاذ چنین تصمیمی مردم مسلمان کوزوو را خوشحال کنند. همچنین به مخاطبان ایرانی سایت شما می گویم که «شما در یک کشور سر شار از عرفان، ادبیات و فلسفه زندگی می کنید، قدر کشورتان را بدانید.»

از فرصتی که در اختیار ما گذاشتید متشکرم.

- من هم تشکر می کنم . موفق باشید.

گفتگو: نیلوفر میناوند ترجمه: مصطفی وفایی