وزیر امور خارجه ایران گفت: در گفت‌وگویی که با یوکیا آمانو ـ مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ـ داشته، خواسته است نظر طرف‌های مختلف گروه وین را در مورد تبادل سوخت به ایران منتقل کند و تاکید کرد اگر اراده سیاسی طرف‌های مختلف برای این پیشنهاد یک جا جمع شود، مکانیزم‌هایی برای تسهیل اجرایی شدن این پیشنهاد می‌توان ارائه کرد.

به گزارش پایگاه تحلیلی - خبری ایران بالکان (ایربا) به نقل از ایسنا، منوچهر متکی ـ وزیر امور خارجه ـ دوشنبه شب در مصاحبه مطبوعاتی و در جمع خبرنگاران بوسنیایی و بین‌المللی خاطرنشان کرد: موضوع تبادل سوخت که از اکتبر گذشته توسط البرادعی مطرح شد برای مدتی در دستور کار بود و بعد به دلیل تبلیغات نادرستی که در مورد این پیشنهاد از سوی غربی‌ها شده بود، چند ماهی عملا این موضوع از دستور کار خارج شده بود. از فوریه گذشته گفت‌وگوهایی میان طرف‌های مختلف مطرح شد و ما اعلام کردیم که چنان‌چه اراده سیاسی برای انجام این تبادل وجود داشته باشد می‌توان عملیاتی کردن این پیشنهاد را تسهیل کرد.

او ادامه داد: آمانو قرار است با دیگر طرف‌ها گفت‌وگو کند و ما مشورت‌های‌مان با یکدیگر ادامه دارد اگر در کلیت موضوع تفاهم حاصل شد، جزییات بیش‌تر را به اطلاع و آگاهی همگان می‌رسانیم.

متکی با بیان این که از تمامیت ارضی و وحدت ملی بوسنی و حرکت مردم این کشور در مسیر توسعه و پیشرفت حمایت می‌کنیم در تشریح همکاری‌های دو کشور خاطرنشان کرد: در نظر داریم همکاری‌های اقتصادی با بوسنی را گسترش دهیم، این روزها هیات اقتصادی ایران برای برگزاری کمیسیون مشترک اقتصادی با حضور وزیر امور اقتصادی و دارایی کشورمان در بوسنی به سر می‌برند و در سه زمینه تجارت، اجرای پروژه‌ها و هم‌چنین سرمایه‌گذاری، علاقمند همکاری شرکت‌های دو کشور با هم هستیم.

وی با بیان این که ایران سالانه 150 تا 180 میلیارد دلار حجم تجارت خارجی دارد، ابراز امیدواری کرد که در این بخشی از روابط اقتصادی، بوسنی نیز شرکت داشته باشد.

رییس دستگاه دیپلماسی کشورمان با اشاره به مذاکراتش با مقامات بوسنی افزود: فرصتی شد تا با دوستان بوسنیایی در مورد تحولات بالکان و آخرین وضعیت جاری در منطقه و تحولات آسیای غربی و خاورمیانه تبادل نظر کنیم. از بازگشت ثبات و آرامش در بالکان براساس تفاهم و گفت‌وگو استقبال می‌کنیم و معتقدیم این ثبات و آرامش لازمه پیشرفت و توسعه در این منطقه مهم از اروپا است.

وی ادامه داد: ایران به عنوان عضو گروه تماس کنفرانس اسلامی تلاش کرده است در این زمینه همواره در کنار مردم و دولت بوسنی همکاری داشته باشد و از برگزاری اجلاس بعدی وزیران امور خارجه این گروه چه در ساریوو و چه در تهران حمایت می‌کنیم.

وزیر خارجه کشورمان گفت: با وزیر امور خارجه بوسنی و هرزگوین شرایط منطقه‌مان به ویژه در افغانستان، عراق و خاورمیانه را مرور کردیم و برخی نگرانی‌ها و شرایط جاری را که در این منطقه وجود دارد برای دوستان بوسنیایی خودم تشریح کردم. بوسنی و هرزگوین عضو غیردایم شورای امنیت از قاره اروپا است و این نکته مهمی است که در مورد مسایل و تحولاتی که امروز در صحنه‌های منطقه‌یی و بین‌المللی جاری است از اشراف کامل برخوردار باشد. این اشراف بر تحولات می‌تواند کمک کند که به عنوان یک عضو فعال شورای امنیت در تصمیم‌گیری‌های این شورا نقش سازنده، مبتنی بر حق و عدالت اتخاذ کند.

وی با تاکید بر این که 10 عضو غیر دایم شورای امنیت باید نقش جدی خود را در شورا ایفا کنند و در یک محیط کاملا دموکراتیک در مورد موضوعات مختلف مطرح شده در این شورا تصمیم‌گیری کنند، تصریح کرد: در این صورت از تحمیل نظرات عضو یا اعضای خاص در شورای امنیت و حاکمیت نوعی دیکتاتوری بر این شورا جلوگیری خواهند کرد.

متکی ادامه داد: در این زمینه ما با دوستان بوسنیایی در مورد فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌یی ایران هم گفت‌وگو کردیم و آن‌ها را در جریان همکاری‌های گسترده‌ای که ایران براساس تعهدات خود به عنوان یک عضو ان. پی. تی و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با این آژانس داشته است قرار دادیم. در مقایسه با دیگر اعضای عضو ان. پی. تی و آژانس، جمهوری اسلامی ایران بیش‌ترین همکاری ها را با این آژانس داشته است.

وزیر امور خارجه کشورمان خاطرنشان کرد: انرژی هسته‌یی در مقایسه با انرژی حاصل از سوخت فسیلی، انرژی مقرون به صرفه و پاکی است. برای تولید سالانه هزار مگاوات برق از طریق سوخت فسیلی، نیازمند 7 میلیون بشکه نفت با قیمت 560 میلیون دلار براساس بشکه‌ای 80 دلار هستیم، اما همین میزان برق را می‌توانید در یک دوره یک‌ساله از طریق نیروگاه هسته‌یی با60 میلیون دلار تامین کنید. براساس مقررات ان. پی. تی و آژانس استفاده از انرژی هسته‌یی حق همه کشورهاست و در مقابل هیچ کشوری نباید از سلاح هسته‌یی برخوردار باشد. براساس ماده 6 معاهده ان. پی. تی به این موضوع تاکید شده است. براین مبنا معتقدیم بهترین شعار برای جامعه بین‌المللی امروز آن است که بگوییم "انرژی هسته‌یی برای همه و بمب هسته‌یی برای هیچ‌کس".

وی افزود: با دوستان بوسنیایی در مورد پیشنهادی که در گروه وین، شامل آمریکا، روسیه، فرانسه، آژانس و ایران مطرح است یعنی مبادله سوخت گفت‌وگو کردیم. تحقق مبادله سوخت را رویکردی متضمن ایجاد اعتماد برای همه طرف‌ها ارزیابی می‌کنیم. به کسانی که به دنبال اعتمادسازی در روابط‌شان با جمهوری اسلامی ایران هستند توصیه اکیدمان این است که در جهت عملیاتی کردن این پیشنهاد به طور جدی کوشش کنند.

وی توضیح داد: در سه ماه گذشته گفت‌وگوهای گسترده‌یی را با کشورهای مختلف داشتیم، دیروز با آقای آمانو چگونگی تسهیل اجرای فرمول مبادله سوخت را مرور کردیم و با مقامات اتریش و بوسنی نیز در این زمینه گفت‌وگو داشتیم. اتریش و بوسنی و هرزگوین گزینه مبتنی بر گفت‌وگو را برای رسیدن به تفاهم به عنوان ترجیح جدی مطرح کردند و معتقدم اگر اراده جدی سیاسی از سوی طرف‌های ذی‌ربط مطرح شود، می‌توانیم در آینده نزدیک فرمول اعتمادسازی برای همه طرف‌ها را اجرایی و عملیاتی کنیم.

متکی گفت: خوشحالم که تهران و سارایوو روند رو به جلویی را در مناسبات‌شان دارند و افق‌های روشن توسعه این همکاری‌ها را می‌توانیم مشاهده کنیم.

متکی در ادامه در پاسخ به پرسش خبرنگار تلویزیون سارایوو در مورد این که آیا از سفر و گفت‌وگوهای‌تان برای ایجاد لابی با مقامات بوسنیایی جهت ممانعت از تحریم ایران در شورای امنیت استفاده کردید؟ گفت: سفر من برای رایزنی و تبادل نظر و توجیه مقامات بوسنیایی در موضوعات مختلف و در ضمن در پاسخ به سفر وزیر امور خارجه بوسنی که دو سال پیش به تهران آمد انجام شد.

وی افزود: تحریم سیاست‌های دهه 60 و 70 است و این اهرم در زمان کنونی دیگر کاربری ندارد؛ در 5 سال گذشته هم از رویکرد تحریم در برخورد با ایران استفاده شد که یک تجربه شکست خورده بود. ما فکر نمی‌کنیم تجربه‌های شکست خورده را علاقمند باشند مجددا تجربه کنند. ما خواستیم دوستان بوسنیایی را در جریان آخرین تحولات در رویکرد مثبت و سازنده قرار دهیم.

رییس دستگاه دیپلماسی کشورمان در ادامه در پاسخ به پرسشی از شبکه تلویزیونی کشوری بوسنی در مورد این که اشاره کردید در 5 سال گذشته تحریم با شکست مواجه شده در چنین شرایطی حتی توانستید ماهواره بسازید و به فضا بفرستید این چه پیامی است که به غرب می‌دهید و می‌گویید تحریم‌ها هیچ فایده‌ای ندارد؟ خاطرنشان کرد: پیام ما برای غرب کاملا روشن است؛ دنیا ، دنیای همکاری‌هاست. همکاری‌ها باید براساس رعایت حقوق همه طرف‌ها باشد. معتقدیم دنیای مبتنی بر یک‌جانبه‌گرایی و زورمداری به سر رسیده است. باید عدالت بر مناسبات جهان حاکم باشد، ما نباید در موضوعات مختلف جهانی برخوردهای دوگانه و تبعیض‌آمیز داشته باشیم، اگر انرژی ‌هسته‌یی خوب است همه باید استفاده کند و اگر خوب نیست هیچ کس نباید استفاده کند. ما فکر می‌کنیم این منطق کاملا روشن است. ما باید در روابط با کشورها یکسان، شفاف و عادلانه برخورد کنیم.

او ادامه داد: ما معتقدیم در رویکردی مبتنی بر همکاری همه بهره‌مند می‌شوند و در رویکردی مبتنی بر تقابل همه ضرر می‌کنند. این‌ها پیام‌های بسیار روشنی است ما غرب را به منطق مبتنی بر برخورد عادلانه و تعامل سازنده دعوت می‌کنیم. منظور ما از غرب آمریکا و برخی از کشورهای مشخص اروپایی است. ما فکر می‌کنیم دوران این که یک یا چند کشور خاص فقط بگویند و دیگران فقط باید بشنوند به سر رسیده است. کسانی که تا دیروز خود را قدرت حساب می‌کردند باید غرور را از خودشان جدا کنند، ما به آن‌ها توصیه می‌کنیم از امروز باید شنیدن را هم یاد بگیرند زیرا دیگران هم حرف‌های خوبی برای گفتن دارند. ما به دنبال دنیای انسانی و مبتنی بر تعلیمات انبیا و خداوند بزرگ هستیم و همگان را دعوت می‌کنیم. در چنان دنیایی همگان احساس راحتی، ثبات و آرامش می‌کنند، کسی به فکر زورگویی به دیگران نمی‌افتد.

متکی خاطرنشان کرد: ملت ایران به حق خود رسیده است و فن‌آوری را به دست آورده است. ما حتما این حق را برای ملت ایران محفوظ نگه می‌داریم. براساس همان تعلیمات دینی ما استفاده از بمب اتمی را حرام می‌دانیم. ما نه به بمب اتمی اعتقاد داریم و نه به آن نیاز داریم. در 30 سال گذشته از حقوق ملت و انقلاب اسلامی حفاظت کردیم در حالی که هیچ بمب و سلاح کشتار جمعی نداشتیم.

او تاکید کرد: دوران بمب اتمی به سر رسیده است، بمب اتمی هیچ کمکی نمی‌تواند به دارندگانش بکند. اگر بمب اتمی می‌توانست کمک کند شوروی تجزیه نمی‌شد. یا رژیم صهیونیستی در لبنان و غزه پیروز می‌شد؛ بنابراین سلاح هسته‌یی باید در دنیا جمع شود و این شعاری است که ایران با برگزاری کنفرانس خلع سلاح هفته گذشته برای دنیا مطرح کرده است.

متکی اضافه کرد: می‌توان کنوانسیون جامعی در این زمینه تدوین کرد بنابراین حرف‌های گفتنی در دنیا بسیار زیاد است. کسانی که به این حرف‌ها و شعارها موافقند در دنیا باید دور هم جمع شوند. جنبش بزرگی رخ خواهد داد و هیچ کس نمی‌تواند مانع این جنبش شود.

وی یادآور شد: برخی کشورها تقابل با دیگران را در طول موجودیت‌شان تجربه کرده‌اند. ما آن‌ها را دعوت می‌کنیم که برای مدتی هم تعامل و همکاری را تجربه کنند.

در ادامه این کنفرانس مطبوعاتی خبرنگاری از تلویزیون آلفا سارایوو پرسید: نظرتان در مورد اعزام نیروهای نظامی بوسنی به افغانستان و عراق چیست؟ که متکی پاسخ داد: در عراق که نیروهای خارجی در حال بازگشت هستند به نظرم برای اعزام نیرو به عراق خیلی دیر شده است. به هر حال در هر دو مورد آن چه که مردم و دولت بوسنی تصمیم می‌گیرند به آن‌ها احترام می‌گذاریم؛ افغانستان در 2010 سال سختی در پیش دارد، ما به عنوان کشور همسایه افغانستان از نزدیک شرایط این کشور را رصد می‌کنیم. این تصمیمی است که به دولت و مردم بوسنی و هرزگوین مربوط می‌شود.

وی در ادامه در پاسخ به پرسش دیگری در مورد این که مقامات بوسنیایی اعلام کردند کمک ایران را به این کشور در دوران جنگ و بحران فراموش نمی‌کنند، از دیدگاه شما با توجه به بحرانی که در این رابطه رخ داده بود اقدام برخی کشورها برای تهدید کشورهای دیگر را چگونه ارزیابی می‌کنید گفت: آن چه مردم و دولت ایران در کمک به مردم بوسنی انجام دادند تکلیف اعتقادی و انسانی بود و از این که در نقطه نظر مردم خوب بوسنی این موضوع وجود دارد خوشحالیم بیان این نکته به معنای این است که در مسایل انسانی، جهانی و بین‌المللی دیدگاه‌های نزدیکی به هم داریم.

متکی گفت: معتقدیم زمان تهدید کشورها با سلاح هسته‌یی به سر رسیده است و امروز دیگران با سلاح هسته‌یی، تهدید کردن بچه‌گانه است. البته آمریکایی‌ها گفته‌اند ما این گونه نگفته بودیم. حرف ما به گونه دیگری تفسیر شده است. ما هم گفتیم آن گونه که گفتید را دوباره بیان کنید و مواضع را تسهیل کنید.

وزیر امور خارجه کشورمان گفت: این سخن آن‌ها نشان می‌دهد که بازتاب این حرف بازتاب خوبی در دنیا نبوده است. چنین تهدیداتی را دنیا امن‌تر نمی‌کند. ما تاکید می‌کنیم مسابقه تسلیحاتی، ایجاد توازن وحشت است و نیاز امروز جامعه بشری خلع سلاح و زدودن این کابوس‌ها از سر جامعه بشری است.

او در پایان گفت: جلسه خوبی با هم داشتیم، امیدواریم همین جلسه را در تهران داشته باشیم. دوستان را برای سفر به تهران دعوت می‌کنم و از این که در این کنفرانس شرکت کردید تشکر می‌کنم.