تلکس پايگاه تحليلي - خبري ايران بالكان: اردوغان؛ بهانه‌گيري واشنگتن و دلبري مسكو
سه شنبه، 21 خرداد 1398 - 12:26     کد خبر: 31091

محمدعلي دستمالي

در ميان تحليل گران و كارشناسان سياسي تركيه كسي فكرش را نمي كرد كه خريد موشك اس ۴۰۰ از روسيه كار دست اردوغان بدهد و موجب ژرف تر شدن اختلافات آمريكا و تركيه شود؛ چرا كه بر اساس يك رويكرد سنتي تركيه به عنوان عضو ناتو و متفق آمريكا در موقعيتي تصور مي شد كه بايد همواره مورد توجه آمريكا قرار بگيرد. غافل از اينكه در آمريكاي ترامپ بسياري از معادلات كلاسيك و سنتي در هم شكسته شده اند و نه تنها توجه به منافع اقتصادي امريكا و رفقاي ثروتمندي همچون عربستان و امارات اهميت بيشتري يافته بلكه اساسا موجوديت ناتو و اعتبار همپيماني در اين گروه براي امريكا همچون سابق مهم و حياتي نيست.

به گزارش پايگاه تحليلي – خبري ايران بالكان (ايربا) به نقل از سازندگي، در چنين شرايطي بسيار طبيعي است كه آمريكا در مسائل مختلف سياسي دفاعي و اقتصادي تركيه را نيز مشمول كم لطفي قرار دهد و در مسير اقتدار اردوغان و آكپارتي سنگ اندازي كند. اما آيا مسئله فقط اين است كه تركيه خريدسامانه موشكي اس ۴۰۰ از روسيه را در دستور كار قرار داده و از پذيرفتن شرايط دشوار خريد پاتريوت آمريكايي سر باز زده است؟ خير. البته كه چنين نيست و نقطه ي كانوني اختلافات فعلي واشنگتن و آنكارا عبارت از خريد يك سامانه ي دفاعي و هانه ي عدم انطباق آن با سپهر تجهيزات دفاعي ناتو نيست.

اگر بخواهيم تنها چند نمونه از اصلي ترين گلايه ها و اختلافات را برشماريم، مي توانيم به اين موارد اشاره كنيم:

۱. در شرايطي كه هنوز هم بسياري از مقامات تركيه بخشي از دستگاه اطلاعاتي آمريكا را در ماجراي كودتاي نافرجام ۲۰۱۶ ميلادي دخيل و سهيم مي دانند، امريكا نه تنها فتح الله گولن را به تركيه تحويل نداده بلكه مانع خاصي براي فعاليت كادرها و مدارس گولن ايجاد نكرده است.

۲. آمريكا از سويي براي دستگيري ۳ مقام پ.ك.ك جمعا ۱۲ ميليون دلار تعيين مي كند و از ديگر سو از نهادهاي اقماري پ.ك.ك در منطق كردنشين شمال سوريه حمايت كرده و آنان را مسلح مي كند و ترامپ به بي محاباترين شكل ممكن اعلام مي كند: اگر تركيه در شرق فرات به كردها حمله كند، اقتصاد اين كشور را نابود مي كنم.

۳. تركيه برخلاف خواست آمريكا نه تنها از ايران فاصله نگرفته بلكه در برخي مسيرهاي اقتصادي و سياسي (صد البته در راستاي منافع خود) تا حدودي با ايران همراهي كرده است.

۴. تركيه در ماجراي پروژه سنگين ترك استريم و انتقال گاز روسيه به اروپا احداث نيروگاه هسته اي و همچنين حوزه هاي اطلاعاتي و امنيتي منطقه به شكل بي سابقه اي به روسيه نزديك شده است.

۵. اگر چه تركيه در مسائل منطقه اي و به ويژه در مسائلي همچون فلسطين و سوريه با احتياط پيش مي رود اما در مقايسه با عربستان، امارات، مصر و برخي كشورهاي ديگر مواضع مستقلي دارد كه مورد پسند آمريكا نيست.

آيا شكاف موجود بازتر مي شود؟

در سال هاي اخير تفكر ضدآمريكايي و ضدناتويي در بسياري از رسانه هايي كه حكم ارگان تبليغاتي و اتاق فكر آكپارتي را دارند، نمايان تر شده است اما واقعيت اين است كه تركيه بنا به مجموعه اي از دلايل سياسي، تاريخي، اقتصادي و امنيتي نمي تواند به تمامي از آمريكا و ناتو دل بكنَد و در مشي عملگرايانه آكپارتي تداوم رابطه به شكل كج دار و مريز و تلاش براي منعطف كردن ترامپ در دستور كار است و بسيار بعيد است كه گزينه اي همچون دلسردشدن از تحويل گرفتن جنگنده هاي اف ۳۵ و خريد جنگنده هاي روسي در دستور كار باشد.

اگر چه بسياري از مسائل منطقه اي و جهاني بر ايجاد تنش بين آمريكا و تركيه اثرگذار بوده اند اما سهم خطاي اردوغان نيز قابل توجه است كه در نهايي كردن قرار داد خريد اس ۴۰۰ از روسيه بسيار عجولانه اقدام كرد و از آنجايي كه مولود چاوش اوغلو در مقام وزير امور خارجه فاقد ويژگي هاي يك وزير قدرتمند و باتجربه است و مشاورين اردوغان نيز در ارائه ي پيشنهادهاي خود جانب احتياط را رعايت مي كنند و محافظه كاري افراطي را رها نمي كنند، شرايط به گونه اي پيش رفت كه دولت تركيه درباره خريد اس ۴۰۰ در آچمز قرار گرفت و پافشاري هاي اردوغان هزينه ي انصراف از خريد موشك هاي پوتين را به شدت بالا برده است و احتمالا تركيه ناچار خواهد شد كه براي چانه زني و مذاكره ي بيشتر ازكارت هاي خود در سوريه استفاده كند و براي تحويل گرفتن اف ۳۵ در آنجا امتياز بدهد.


برگشت به تلکس خبرها