پايگاه تحليلي - خبري ايران بالكان : همه‌گيري كرونا و خردورزي
پنجشنبه، 29 آبان 1399 - 15:43 کد خبر:34227
رضا سعيدي‌فيروزآبادي


همه‌گيري كرونا ميليون‌ها انسان را در دنيا مبتلا كرده و خسارت‌هاي جاني و مالي فراواني از خود بر جاي گذاشته است. شواهد نشان مي‌دهد كه اين پديده به‌زودي فروكش نخواهد كرد. برخي ملل در اين زمينه بهتر از ملل ديگر عمل كرده‌اند. علت آن بسيار است، ولي نگاهي از دريچه «جدال خردورزي و خردستيزي» شايد بتواند گوياي اين تفاوت باشد. در تاريخ و فرهنگ ما نيز اين جدال سابقه طولاني دارد. در ادبيات ما از يك طرف ستايش خرد را داريم و از طرفي نهي آن را كه «پاي استدلاليان چوبين بود» يا «تكيه بر تقوي و دانش در طريقت كافري است».

به گزارش پايگاه تحليلي – خبري ايران بالكان (ايربا) به نقل از شرق، در دين اسلام بر خردورزي تأكيد شده است. در قرآن مي‌خوانيم قل هاتوا برهانكم ان كنتم صادقين (بقره، 111) و يا الذين يستمعون القول و فيتعبون الحسنه (الزمر، 18). پيامبر اسلام فرمود: كل ما حكم بالعقل حكم بالشرع و ما حكم بالعقل حكم بالشرع. پديده كرونا پديده جديدي است كه نياز به راه‌حلي خردورزانه دارد. فرزانگان اين حيطه براي كنترل اين همه‌گيري و پيشگيري از آن راه‌حل‌هايي ارائه كرده‌اند كه بر اساس شواهد علمي اثرات آن ثابت شده است، نظير استفاده از ماسك و فاصله‌گذاري اجتماعي و رعايت بهداشت و شست‌وشوي دست‌ها. البته بسياري از جوانب آن نيز همچنان ناشناخته است كه نياز دارد با خردورزي و تعقل بشر بر اين ناشناخته‌ها فائق يابد. جالب آن است مللي كه اين اصول را رعايت كرده‌اند در كنترل اين همه‌گيري موفق‌تر عمل كرده‌اند.

اگر هر راه‌حلي براي پيشگيري يا درمان اين بيماري ارائه مي‌شود بايد مبتني بر شواهد علمي و راستي‌آزمايي‌هاي باليني باشد. خواه اين راه‌حل‌ها بر اساس طب مدرن باشد يا طب شيميايي يا طب سنتي. متأسفانه در جامعه ما اين اصطلاحات به نادرستي مورد استفاده قرار گرفته است. واقعيت اين است كه تنها يك طب وجود دارد و آن طبي است كه بر اساس شواهد علمي باشد. بسياري از راه‌حل‌هاي ارائه‌شده در مطالعات علمي و مشاهدات باليني بي‌فايده بودند و از دستورالعمل‌ها خارج شده است. مشكلات جديد بشري راه‌حل‌هاي تازه مي‌طلبد. يافتن اين راه‌حل‌ها نياز به خردورزي و تعقل دارد. جوامعي كه با نگاه خردورزي با همه‌‌گيري كرونا برخورد كرده‌اند نسبت به جوامعي كه با خردستيزي از انجام توصيه‌هاي بهداشتي و درماني خودداري كرده‌اند، موفق‌تر بوده‌اند.

جدال اين دو نگرش با پديده كرونا تمام نخواهد شد، ولي آنچه براي اين پديده و مشكلات آينده بشري راه‌حل ارائه خواهد كرد، خردورزي است و نه خردستيزي. ولي چرا با وجود تمام اين شواهد همچنان خردستيزي در بشر بوده و هست و خواهد بود در اين مقاله نخواهد گنجيد و نياز به بحثي ديگر دارد. اين مطلب را با ستايش خرد در شاهنامه فردوسي به پايان مي‌برم: خرد بهتر از هرچه ايزد بداد/ستايش خرد را به از راه داد/خرد رهنماي و خرد دلكشان/خرد دست گيرد به هر دو سراي/كسي كه خرد را ندارد ز پيش/ دلش گردد از كرده خويش ريش.