پايگاه تحليلي - خبري ايران بالكان : تركيه و انتخابات آمريكا
پنجشنبه، 29 آبان 1399 - 15:25 کد خبر:34226
محمود فاضلي


انتخابات آمريكا تا كنون در هيچ دوره‌اي به اين اندازه در تركيه از نزديك دنبال نشده بود. اردوغان با تاخير پيروزي بايدن را تبريك گفت و در پيام كوتاهش اظهار اميدواري كرد «نتايج انتخابات براي ملت دوست و هم‌پيمان آمريكا مفيد باشد. روابط تركيه و آمريكا استراتژيك است و امروز چالش‌هايي كه ما در سطح جهاني و منطقه‌اي مقابل آن‌ها هستيم از ما مي‌طلبد اين روابط را براساس منافع و ارزش‌هاي مشترك توسعه داده و تقويت كنيم.»

به گزارش پايگاه تحليلي – خبري ايران بالكان (ايربا) به نقل از اعتماد، روابط دوجانبه تركيه و آمريكا در برخي از موضوعات سياسي و نظامي به خوبي پيش نمي‌رود. تركيه و آمريكا اگرچه هم پيمان هستند اما سياست خارجي و رويكرد آمريكا در دوران دولت ترامپ نسبت به تركيه چندان راضي كننده نبود. در دوره ترامپ روابط تركيه با آمريكا، هيچ يك از مسائل دو جانبه و منطقه‌اي به شكل مورد نظر تركيه به نتيجه نرسيد و تركيه در رابطه با سوريه از آمريكا حمايت مورد نظر خود را دريافت نكرد.

همزمان گروهي ار مقامات آمريكا معتقدند بايدن به خوبي بر اهميت تركيه واقف است و بايدن هم پيمانانمان آمريكا را در اسرع وقت گردهم خواهد آورد. تركيه براي آمريكا بسيار مهم است و كشوري نيست كه با آن روابط مستحكم برقرار نشود. بايدن نيز اين را خوب مي‌داند. او براي روابط با تركيه اهميت بسياري قائل است و براي ارتقاي آن به شكلي كه براي هر دو كشور منافع بيشتري داشته باشد، تلاش خواهد كرد. اما گروهي ديگر معتقدند با انتخاب بايدن او در مقابل تركيه موضع قوي‌تري اتخاذ خواهد كرد. برخي انتخاب بايدن را «پايان دوره اردوغان» ارزيابي مي‌كنند و در اين چارچوب پرونده‌هايي را مطرح مي‌كنند كه هريك مي‌تواند اردوغان را با مشكل مواجه كند، آمريكا مي‌تواند از اين پرونده استفاده ابزاري كرده و تركيه را به مسيري كه مي‌خواهد، هدايت كند.

رويكرد دولت جديد آمريكا در موضوعاتي همچون سوريه، شرق مديترانه، عراق، آذربايجان، قبرس، مناسبات آنكارا –آتن بر تركيه اثرگذار خواهد بود. تركيه از موضع آمريكا در چارچوب تنش شرق مديترانه ناراحت است. بايدن در مسائل بين تركيه و يونان و در مسئله قبرس همواره از مواضع يونان حمايت كرده و در تحولات شرق مديترانه رويكرد ضد تركيه اتخاذ كرد. سفر اخير پمپئو به تركيه و ديدار با اسقف اعظم كليساي ارتدوكس مستقر در استانبول با ناخشنودي آنكارا روبه‌رو شد. اين رفتار پمپئو مي‌تواند به مناسبات تركيه - آمريكا آسيب وارد كند. پمپئو حتي قبل از اينكه وزير خارجه شود اظهارات توهين‌آميزي عليه اردوغان داشت و حمايت پمپئو از قبرس (يوناني‌نشين) ادامه داشت. به اعتقاد تركيه، چون دوره ماموريت پمپئو به پايان مي‌رسد شئونات وزارت خارجه آمريكا را بجاي نياورده و عدم ديدارش با مقامات تركيه به منافع آمريكا صدمه مي‌زند. گروهي واكنش آمريكا به تبديل كاربري اياصوفيه به مسجد و مخالفت با سياست‌هاي تركيه در رابطه با آذربايجان را تنها منجر به تقويت اردوغان و تشديد مخالفت افكار عمومي ‌با آمريكا مي‌دانند. بايدن همواره از ادعاي نسل‌كشي ارامنه حمايت كرده است.

اردوغان به رغم مخالفت‌هاي آمريكا، از روسيه سامانه‌هاي دفاع موشكي اس-400 خريداري كرد. خلوصي آكار وزير دفاع ملي تركيه اخيرا پيشنهاد تركيه براي تشكيل يك كارگروه مشترك جهت بررسي و رفع نگراني‌هاي آمريكا در خصوص سازگاري جنگنده‌هاي اف-35 و سامانه‌هاي دفاع موشكي اس-400 را مطرح كرد.به گفته او اين سامانه‌ دفاع موشكي، به همان شكلي كه در برخي از كشورهاي عضو پيمان ناتو بكار برده مي‌شود، در تركيه مورد بهره‌برداري قرار خواهد گرفت.ترك‌ها بارها تكرار كرده‌اند كنترل و آمادگي‌هاي مربوط به سامانه‌هاي دفاع موشكي اس-400 كه از روسيه خريداري كرده طبق برنامه ادامه دارد. با خريد سامانه‌هاي دفاع موشكي، بسياري از دموكرات‌ها خواستار اعمال تحريم عليه تركيه شدند.

با پيروزي بايدن در انتخابات آمريكا، تركيه به فعاليت‌هاي خود در موضوع اعاده فتح‌الله گولن و ساير اعضاي اين گروه ادامه مي‌دهد. وزارت دادگستري تركيه تا كنون 7 پرونده جداگانه در مورد اعاده گولن به آمريكا فرستاده است.تركيه بعد از هر انتخابات در امريكا، درخواست خود براي اعاده گولن و اعضاي گروهش از امريكا را تكرار مي‌كند و انتظار مي‌رود در اولين ديدار دوجانبه اردوغان- بايدن اين موضوع مجدداً مطرح شود.اما با توجه به سياست‌هاي حمايتي بايدن از گروه گولن مشخص نيست وي چه پاسخي به درخواست اردوغان دهد. احتمال مي‌رود او نيز مانند روساي جمهوري قبلي به تاكتيك سرگرم كردن تركيه ادامه دهد.پس از پيروزي بايدن در انتخابات، بعضي از اعضاي گروه گولن در شبكه‌هاي اجتماعي پيام‌هايي در حمايت از بايدن منتشر كردند.

مسئله كردها نيز مي‌تواند يكي از مسائل مهم در مناسبات دوجانبه ‌باشد. حساسيت‌هاي بايدن با ترامپ تفاوت دارد. بايدن خروج از سوريه و عراق در شرايطي كه هنوز تهديد داعش ادامه دارد را صحيح ارزيابي نمي‌كند. اين نيز به معناي ادامه مشاركت با كردها در سوريه است. در موضوع پ.ك.ك احتمال بروز تغييراتي در سياست‌هاي بايدن وجود دارد. حمايت آمريكا از پ.ك.ك/پ.ي.د و ارسال هزاران كاميون حاوي سلاح به سوريه نيز هميشه موجب گلايه تركيه بوده است. بايدن درمورد درگيري‌ها در عراق، سوريه و ليبي، بر اين باور است كه آمريكا بايد نقش رهبري خود را ايفا نمايد و با اجراي اين سياست، تضادها و اختلاف نظرها با تركيه اجتناب ناپذير خواهد بود. احتمالاً بايدن هم تمايل استفاده از ادلب با حفاظت تركيه، به عنوان يك برگ برنده در برابر دمشق و شركاي آن را حفظ خواهد كرد. بايدن برخلاف ترامپ، ممكن است نظر مساعدي به مكانيزم راه‌حل مشترك ترك - روس در عرصه‌هاي درگيري نداشته باشد. بايدن مانورهاي تركيه درشرق مديترانه را با سياست اين كشور درمورد ليبي مرتبط دانسته و خواستار توقف آن است. مسئله قره‌باغ هم به عنوان يك موضوع روز مهم است. بايدن روابط بسيار حسنه‌اي با ارمني‌ها دارد.