پايگاه تحليلي - خبري ايران بالكان : نفت و گاز اهرم‌هاي رقابت‌ غرب و روسيه در بالكان
یکشنبه، 13 مهر 1399 - 14:26 کد خبر:33981
كرواسي در سال ۲۰۱۹ حدود ۵۰ درصد از انرژي مصرفي خود را از خارج به اين ترتيب وارد كرده است؛ ذغال ۱۰۰ درصد، نفت ۸۰ درصد، گاز طبيعي ۵۰ درصد، برق ۴۰ درصد. كرواسي چهل درصد از نفت مورد نياز خود را از روسيه، جمهوري آذربايجان، عراق، ليبي و نيجريه وارد مي كند.


شبه جزيره بالكان منطقه‌اي با منابع انرژي كم اما از موقعيت جغرافيايي بالقوه براي ايجاد يك كريدور انتقال انرژي از شرق به غرب و شمال به جنوب برخوردار است. بنابراين  شبكه هاي حمل و نقل نفت خام و گاز در بالكان اهرم‌هاي كليدي راهبردي در رقابت جاري انرژي بين غرب و روسيه محسوب مي شوند.

به گزارش پايگاه تحليلي – خبري ايران بالكان (ايربا) به نقل از سفارت ايران در زاگرب، در كرواسي هم مانند ديگر كشورهاي بالكان كم و بيش همين با چنين وضعيت در بخش انرژي مواجه است. كرواسي از جهت نفت و گاز داراي منابع بسيار كمي است. اين كشور در سال ۲۰۱۹ميلادي اكتشافات جديدي در يك حوزه به وسعت شش هزار و ۶۰۴ كيلومتر مربع با سه بلوك جديد انجام داد كه در نتيجه ذخيره نفت كرواسي را به ۷۰ ميليارد بشكه رساند و اين كشور را از اين نظر در رتبه هفتاد و دوم در جهان قرار داد.  

كرواسي از جهت ذخائر گازداراي ۸۸ تريليون متر مكعب منابع گازي است كه در سال ۲۰۱۷ تثبيت شد و از اين نظر رتبه هفتادم در جهان را به خود اختصاص داد.

مصرف سالانه گاز در كرواسي حدود ۲ ميليارد متر مكعب است. كه حدود ۱.۲ ميليارد متر مكعب از آن را در داخل توليد و حدود ۸۰۰ ميليون متر مكعب از مصرف گاز خود را نيز از خارج وارد مي كند.

مصرف سالانه نفت در كرواسي بر اساس آخرين آمار حدود ۳۰ ميليون بشكه و روزانه حدود ۸۰ هزار بشكه است. البته در سال هاي اخير مقدار مصرف روزانه نفت در كرواسي افزايش يافته است. در سال ۲۰۱۶ ميلادي مصرف روزانه نفت در كرواسي حدود ۷۰ هزار بشكه در روز بود. از همان سال كرواسي روزانه ۱۸ هزار و ۵۰۰ بشكه از نفت مصرفي اش را در داخل توليد و مابقي نفت مصرفي خود يعني بيش از ۵۰ هزار بشكه در روز را از خارج وارد مي كرده است.  

مجموعا توليدات داخلي نفت و گاز حدود نيمي از مصرف در كرواسي را پوشش مي دهد و مابقي از طريق واردات تامين مي شود. شركت ملي نفت «اينا» (INA) بزرگترين توليد كننده و تأمين كننده انرژي اوليه (سوخت هاي مايع و گاز طبيعي) با بيش از ۴۰درصد سهم در كرواسي است.

گاز طبيعي، يك چهارم كل مصرف انرژي در كرواسي و سوخت هاي مايع (نفت)، يك سوم مصرف را در اين كشور تشكيل مي دهد. شركت نفت «اينا» كرواسي  با ۵۵ درصد در عرضه گاز طبيعي در بازار مشاركت مي كند و با بيش از ۷۰ درصد در عرضه سوخت هاي مايع مشاركت دارد.

شركت اينا براي توليد و عرضه بنزين و نفت خام از سيستم مدرن و كارآمد طراحي شده،  برخوردار است. سيستم توليد شركت نفت اينا  از ۲۷ ميدان گازي و ۳۵ ميدان نفتي در خشكي و درياي كرواسي تشكيل شده است. تقريبا ۹۹ درصد  از كل مقادير گاز طبيعي تنها در ۳ نقطه ورودي (UMS) به سيستم حمل و نقل كرواسي تحويل مي شود. اين در حالي كه نفت در پالايشگاه اين كشور ذخيره و فرآوري مي شود.

نفت خام به غير از مجموعه تاسيسات نفتي در سيساك (ارسال نفت از طريق راه آهن) نيز از بازارهاي بين المللي به پالايشگاه «ري يكا» كرواسي مي رسد. نفت با كشتي به پايانه هاي مخازن نفت «ياناف» در «اوميشيل» در جزيره كرك و با خط لوله نفتي به پالايشگاه رسانده مي شود.

پالايشگاه «ري يكا» كرواسي توانايي فرآوري طيف گسترده اي از نفت هاي مختلف را دارد و در حال حاضر اكثرا نفت كم گوگرد، سبك، شيرين را پردازش مي كند كه در مقايسه با نفت داخلي محصول بهتري (گازوئيل بيشتر) مي دهد و حاوي جيوه نيست. محصولات نهايي از طريق  جاده، خط آهن و دريا از پالايشگاه براي  مصرف كنندگان ارسال مي شوند. بيشتر محصولات در بيش از ۵۰۰ فروشگاه خرده فروشي اينا در كرواسي و منطقه فروخته مي شوند، در حالي كه مابقي  صادر مي شود.                                                                                                              

جمهوري كرواسي تا سال ۲۰۱۳، حدود نيمي از نياز گاز خود را از توليدات داخلي تامين مي كرد، اما در چند سال گذشته توليد به سرعت در حال كاهش و مصرف در حال افزايش است. كرواسي در سال ۲۰۱۶ حدود ۱.۶ ميليارد متر مكعب در سال توليد گاز داشت، بنابراين مي توان گفت كه توليد در طول حدود سه سال در اين كشور بيش از ۳۰ درصد كاهش يافته است.        

به همين دليل كرواسي  بيشتر از هميشه به واردات گاز نيازمند است. ارقام دفتر مركزي آمار كرواسي نشان مي دهد كه يك ميليون و ۶۲۰ هزار متر مكعب گاز در طي ۱۰ ماه در سال ۲۰۱۷ به اين كشور وارد شده است كه اين يك جهش ۲۷ درصد در مقايسه با مدت مشابه در سال قبل  است. يعني كرواسي كه تا سال ۲۰۱۳ حدود نيمي از نيازهاي خود را تامين مي كرد، در چند سال گذشته به سرعت در حال كاهش توليد است.

براساس آخرين آمار در ۱۰ ماهه اول سال (۲۰۱۹ ميلادي)، ۹۰۷ ميليون متر مكعب گاز طبيعي در كرواسي توليد شده، در حالي كه در مدت مشابه در سال قبل از آن حدود يك هزار و ۷۵ ميليون متر مكعب گاز خانگي توليد شده است. افت ۱۵ درصدي توليد در يك سال نشان مي دهد كه به رغم برخورداري از ذخاير تثبت شده گاز در كرواسي، اين كشور به طور فزاينده اي به واردات گاز وابسته شده است.

در مورد توليد نفت هم تقريبا اتفاق مشابه در جريان است. در سال هاي ۲۰۱۳ به بعد تقريبا ۴ ميليون تن نفت در سال از توليدات داخلي در دو پالايشگاه مهم كرواسي فرآوري مي شد. از اين مقدار حدود ۲ ميليون تن مشتقات توليد شده  در سال در بازار داخلي مصرف و حدود ۲ ميليون تن محصولات مازاد به بازار بين المللي صادر مي گرديد.                    

كرواسي داراي دو پالايشگاه نفتي در «ري يكا» و «سيساك» است. پالايشگاه سيساك از خط پالايش نفت خارج شده و فقط به انبار و توزيع كننده نفت تبديل شده است و اكنون تنها پالايشگاه در اين كشور در «ري يكا» فعال است.

شركت گازپروم روسيه و اولين شركت گاز كرواسي در سپتامبر سال ۲۰۱۷ توافق نامه اي را براي صادرات گاز به كرواسي تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۷ امضا كردند. براساس اين قرارداد گازپروم روسيه متعهد شده است يك ميليارد متر مكعب گاز در سال به كرواسي تحويل دهد. تحليل گران بر اين باورند كه اين امر نقش اصلي روسيه در تأمين گاز كرواسي را بازيابي كرده است.

برخي متخصصان انرژي معتقدند؛ كرواسي در حالي حدود نيمي از انرژي مصرفي اش را وارد مي كند كه با وجود منابع طبيعي مثل خورشيد، باد، آب، گاز و نفت بايد صادر كننده انرژي و نه واردكننده آن  باشد. به هر حال كرواسي اكنون نيازمند واردات نيمي از انرژي مصرفي اش است.

انرژي توليد شده از منابع قابل تجديد در سال هاي اخير رو به رشد داشته و نيروگاه هاي بادي بيشر شده اند، اما در عين حال از مصرف انرژي فسيلي، رقم قابل ملاحظه اي كم نشده است.

تصوير كلي مصرف انرژي در كرواسي به اين ترتيب است؛ ذغال سنگ ۱۰۰درصد،  نفت ۸۰ درصد، گاز ۵۶ درصد، برق ۳۹ درصد.

تركيب مصرف انرژي در كرواسي از آمار سال ۲۰۱۹ به اين شرح است؛ نفت۳۳ درصد، گاز طبيعي۲۴ درصد، منابع آبي ۱۶ درصد، چوب ۱۳ درصد، ذغال سنگ ۵ درصد، برق شامل انرژي هسته اي ۴.۷ درصد و ۴.۲ درصد از انرژي تجديد پذير استفاده مي شود.

تركيب توليد انرژي در كرواسي                                                                                                     

كرواسي در سال ۲۰۱۹ از منابع نيروي آب، چوب، گاز طبيعي، نفت خام و انرژي تجديد پذير ۱۳ هزار گيگا وات ساعت نيروي برق توليد كرده است، يعني  از نيروي آب ۳۰ درصد، نيروي چوب ۲۹ درصد، گاز طبيعي ۲۰ درصد، نفت خام ۱۴ درصد و ۷ درصد از انرژي تجديد پذير.

تركيب واردات انرژي به كرواسي در سال ۲۰۱۹

كرواسي در سال ۲۰۱۹ حدود ۵۰ درصد از انرژي مصرفي خود را از خارج به اين ترتيب وارد كرده است؛ ذغال ۱۰۰ درصد، نفت ۸۰ درصد، گاز طبيعي ۵۰ درصد، برق ۴۰ درصد. كرواسي چهل درصد از نفت مورد نياز خود را از روسيه، جمهوري آذربايجان، عراق، ليبي و نيجريه وارد مي كند.

اين كشور صد درصد از مشتقات نفت خود را از روسيه، جمهوري آذربايجان، عراق، ليبي و نيجريه و هفده درصد از گاز طبيعي را از روسيه و هشت درصد از برق مصرفي را از مجارستان و بوسني هرزگوين و شش درصد از ذغال و ذغال سنگ مورد نياز خود را از كلمبيا  وارد مي كرده است.

در كرواسي ۳۸ حوزه نفتي وجود دارد كه نفت خام را فرآوري و توليد مي كنند                                           

ميعانات گازي هم از ۹ حوزه گازي توليد مي شوند. حدود ۸۶۰ پمپ بنزين در سراسر كرواسي محصولات نفتي را توزيع مي كنند كه اكثر آنان متعلق به شركت نفتي «اينا» اين كشور هستند.

كرواسي همچنين ۱۸ حوزه استخراج گاز دارد كه عمدتا بين اين كشور و اسلووني مشترك است. اين كشور نيز سه حوزه مهم گازي در درياي آدرياتيك دارد كه ۳۷ درصد آن متعلق به كرواسي و مابقي متعلق به ايتاليا است.

اين كشور در بخش توليد برق هفده نيروگاه آبي، ۷ نيروگاه حرارتي، نيروگاه بادي و صنعتي و نيروگاه هاي منابع انرژي تجديد پذير دارد. نيمي از ظرفيت نيروگاه هسته اي «كرشكو» در اسلووني هم در كرواسي مصرف مي شود.

شركت دولتي برق «اچ اي پي» (HEP) عمده ترين مالك برق توليدي در كرواسي است و شركت هاي خصوصي توليد كننده برق عمدتا در بخش توليد از منابع انرژي هاي تجديد پذير مانند؛ خورشيد و باد استفاده مي كنند.

كرواسي به عنوان عضو اتحاديه اروپا تا پايان ۲۰۲۰ بايد بتواند ۲۰ درصد از انرژي مصرفي خود را از منابع تجديدپذير تامين كند. اين كشور در سال ۲۰۱۹ توانست ۱۶ درصد از انرژي خود را تاميت كند.

كرواسي در نظر دارد تا پايان سال ۲۰۲۰ استفاده از برق براي مقاصد گرمايشي را كم كرده و به جاي آن از منابع تجديدپذير مانند آب و خورشيد به اين منظور بيشتر استفاده كند.  

كرواسي يكي از ۶ جمهوري فدرال يوگسلاوي سابق بود كه به دنبال تحولات بلوك شرق در ۲۵ ژوئن ۱۹۹۱ از آن جدا و اعلام استقلال كرد.