پايگاه تحليلي - خبري ايران بالكان : افلاطون در چنگ شما
چهارشنبه، 12 شهریور 1399 - 03:46 کد خبر:33806
برايان پرافيت


كتاب «افلاطون در چنگ شما» از پنج فصل تشكيل شده است. نويسنده در فصل نخست اين كتاب به زندگي افلاطون از بدو تولد تا زمان مرگ او به صورت خلاصه پرداخته است. در همين فصل از تاثير خانواده، جنگ، ملاقات با سقراط و ... بر افلاطون اشاره شده است كه در جاي خود قابل تامل است. در همين فصل آمده است: «درواقع خانواده‌هايي مثل خانواده افلاطون با وجود داشتن ثروت و عقبه‌اي منسوب به اشراف زادگان حاكم تحت اصل حاكميت قانون دموكرات به شدت ناراحت بودند. ظاهرا به اندازه كافي خوشبخت نبودند و بسيار افسوس گذشته را مي‌خوردند، يعني دوراني كه بر همه امور تسلط داشتند و نه مثل مردمي كه از اصالت كمتري برخوردار بودند و فقط در امور دولت مشاركت كردند. اين وضعيت بر افلاطون جوان كه آموخته‌هاي سياسي‌اش همواره با مفهوم دموكراسي در تضاد بود، كاملا تاثير گذاشت.»

به گزارش پايگاه تحليلي – خبري ايران بالكان (ايربا) همچنين در قسمتي كه شاگردي سقراط را بيان مي‌كند آورده است:«وقتي افلاطون تحت تعليم سقراط قرار گفت، همچون معلمش به جستجوي جوهره و مفهوم فضليت پرداخت. هنگامي كه سقراط مشغول گفتگو با شاگردانش مي‌شد، تنها مضمون اصلي جستجوي يك شخصيت نجيب بود. افلاطون در بروز اولين نشانه خرد كه به خاطر آن بسيار شهرت داشت، توانست از پيشينه علمي‌اش براي به كار بستن مسئله فضليت در علم سياست و اخلاق بهره بگيرد.»

فصل دوم كتاب به فلسفه افلاطون اختصاص دارد. در اين فصل به شيوه‌هاي دسته بندي آثار افلاطون اشاره شده اما به منظور حفظ سادگي بر ساماندهي زماني تاليفات افلاطون توجه مي‌شود؛ چرا كه آنها نه تنها مشخص كننده دوره‌هاي مختلف زندگي وي هستند، بلكه انگيزه و  درك متفاوت اين فيلسوف را نيز نشان مي‌دهند.

مولف اين دوره‌ها را به سه دوره؛ دوران سقراطي، دوران بلوغ و دوران پاياني تقسيم كرده است. در هركدام از اين دوره‌ها به يك مضمون برجسته در انديشه افلاطون اشاره شده و در ادامه تاليفات اين دوره را برشمرده است. مثلا در دوران بلوغ اشاره شده است كه افلاطون بعد از بازگشت از اولين سفرش به سيسيل و تاسيس آكادمي‌اش در خارج از آتن، زندگي آرامي همراه با تعليم و تاليف را از سرگرفت كه سال‌هاي زيادي به طول انجاميد و در اين زمان هرگز از گفتگوي سقراطي به عنوان روش تفهيم منظورش دست نكشيده است. آثار اين دوره را ده اثر(منون، كراتيلوس، يوتيدموس، منزنوس، ضيافت، فائدو، جمهوري، فائدروس، پارميندس، تيتوس) برمي‌شمرد.

به اعتقاد مولف كتاب، نكته اصلي اين تاليفات بررسي مفاهيم مختلف بشري و اجتماعي با استفاده از ايده‌هاي متافيزيكي به جاي مفاهيم بيشتر تمثيلي است. در ادامه كتاب در فصول ديگر به توضيح برخي از اين رساله‌ها كه در فصل دوم به آن‌ها به صورت مختصر اشاره شده مي‌پردازد. نويسنده در فصل سوم به رساله آپولوژي پرداخته و آورده است: «در ميان مجموعه آثار افلاطون آپولوژي اولين گفتگويي است كه آن را مي‌يابيم. اين اثر بدون شك يكي از معروف‌ترين آثار افلاطون است، گرچه تنها اثري است كه در حقيقت چيزي از انديشه‌هاي افلاطون را برملا نمي‌كند. آپولوژي از بسياري جهات تنها گفتگوي واقعي سقراط است كه به جا مانده است. با وجود اينكه افلاطون از گفتگو به عنوان چارچوبي براي همه آثارش استفاده مي‌كند و حتي از سقراط به عنوان شخصيتي در بسياري از آثارش، اما اين تنها اثري است كه سخنان سقراط را به درستي منعكس مي‌كند. تنها دو اثر موجودند كه وقايع محاكمه سقراط در سال 399 قبل از ميلاد را به تفصيل شرح مي‌دهند: آپولوژي و البته خاطرات زنفون»

كتاب فصل چهارم را به تشريح رساله منون كه يك رساله تخيلي است اختصاص مي‌دهد. اين فصل به توضيح علت نگارش منون و سوالاتي كه درصدد پاسخ به آن‌هاست و برخي از جواب‌هايي كه توسط افلاطون پيشنهاد شده مي‌پردازد.

فصل پنجم اين كتاب به توضيح كتاب جمهوري افلاطون اختصاص داده شده است. در هيمن فصل به مواردي كه چرا اين كتاب نزد فلاسفه مهمترين اثر افلاطون است اشاره شده است. در ابتداي اين فصل نويسنده به اين صورت به اين مسئله پرداخته است: «كتاب جمهوري به عنوان طرحي كلي براي جوامع بي نقص نام گرفته است. دولت‌ها و امپراتوري‌ها تلاش كردند تا به نوعي از ايده‌هاي مطرح شده در چارچوب كتاب جمهوري تقليد نمايند، اما اين گفتگوي افلاطون به دنبال الگوسازي دولت كامل نبوده است، بلكه در راستاي مدل سازي روح بشري گام برداشته است. در پايان فصل توضيح مي‌دهد كه چرا كتاب جمهوري براي بسياري از افراد مختلف در جوامع گوناگون چه در گذشته و زمان حال اهميت دارد.»

همچنين در قسمتي ديگر از اين فصل آمده است: «بسياري هم عقيده‌اند كه آشكارترين مضمون فراگير در كتاب جمهوري جستجو در مفهوم عدالت است. افلاطون در گفتگوهاي اوليه به نوعي به اين مسئله مي‌پردازد، اما معمولا عدالت به عنوان معرف احتمالي يك فضيلت يا خود فضيلت ارائه مي‌شود. در همين چارچوب افلاطون مفهوم عدالت را مطرح مي‌كند اما در دل اين گفتگوها به نظر مي‌رسد كه عدالت مفهومي ثانويه باشد كه در راستاي سوق ديالكتيك به سمت موضوعاتي كه مي‌خواهد در كندوكاو اوليه براي فضليت كشف كند، ارائه گرديده است.»

افلاطون در چنگ شما
برايان پرافيت
ترجمه: مريم افتخاري
انتشارات: حكمت كلمه
نوبت اول: 1398
قيمت: 37 هزار تومان

محمود فاضلي