پايگاه تحليلي - خبري ايران بالكان : روشنايي از شرق
جمعه، 31 مرداد 1399 - 16:29 کد خبر:33745
جان فريليناشر


در بخش‌هاي نخست كتاب، موقعيت علم در خاستگاه هاي نخست آن يعني مصر، بابل، آشور، يونان، ايران و هند به اجمال بررسي مي‌شود. آن گاه فعاليت هاي مراكز علمي جهان اسلام به ترتيب تقدم تاريخي در بين النهرين (عراق)، مصر و شام، ايران، آسياي مركزي، مغرب و اندلس مورد بررسي قرار مي گيرد. چند فصل پاياني كتابه به چگونگي تأثيرگذاري علوم دوره اسلامي در رنسانس اروپا، به ويژه در فعاليت هاي علمي دانشمنداني چون كوپرنيك، كپلر، گاليله و نيوتن مي پردازد. فصل آخر نيز به بحث درباره ميراث علوم اسلامي و بررسي اجمالي اسباب انحطاط علم در جهان اسلام و نهايتا ظهور نشانه هايي از احياي علمي در برخي از كشورهاي اسلامي، اختصاص يافته است.

به گزارش پايگاه تحليلي – خبري ايران بالكان (ايربا) نويسنده چگونگي انتقال دانش مسلمانان به غرب، و نقش آن را در احياي علمي آن سامان را با ذكر شواهدي متقن شرح مي دهد و غفلت هاي نارواي دانشمندان اروپايي را در كتمان اين حقايق و در اداي دين خود به اسلاف مسلمانش نكوهش مي كند. آنچه مسلم است اينكه دانشمندان اروپايي يقينا آگاه بوده اند كه بسياري از دانش‌هاي پيشين از طريق جهان اسلام به غرب انتقال يافته است، با اين حال اين حقيقت آشكار كتمان مي شود. نويسنده مي‌كوشد تا با تاباندن نور به زواياي تاريك واقعيت هاي تاريخي تأثر و تأثيرهاي علمي، نشان دهد كه دانشمندان اسلامي چگونه از دانش‌هاي اقوام پيشين تأثير پذيرفتند و چگونه علومي را كه از آن ها فراگرفته و نيز علومي را كه خود ايجاد كرده بودند به اروپا انتقال دادند. وي به چگونگي اين تأثيرپذيري آنان از علم ملل پيشين و تأثيرگذاري دستاوردهاي علمي ايشان در سير تحولات فكري عالمان اروپايي مي پردازد، و در اين زمينه صرفا به جنبه هاي روايي بسنده نمي‌ كند، بلكه با تتبع در آراي علمي انديشمندان اسلامي و غربي مي‌كوشد خواننده را در معرض زبده ي افكار و نظريات آنان قرار دهد.

اين نكته شايان ذكر است كه جهان اسلام در طول سده هاي نخست دوره اسلام (قرون سوم تا هفتم) شاهد شكوفايي فرهنگي عظيمي بوده است. توصيه هاي اسلام به علم آموزي، تأثيرات نهضت ترجمه و آشنايي مسلمانان با علوم اوايل (آثار علمي و فرهنگي تمدن هاي غير عربي)، تشويق و پشتيباني حاميان قدرتمند از جريان هاي علمي، زمينه مساعد كنجكاوي فكري دانش پژوهان را سبب شد و آنان را به فعاليت هاي گسترده ي علمي واداشت. عشق به علم آموزي چنان شور و شوقي در دل عالمان مسلمان ايجاد كرد كه آن ها حتي در شرايط سخت و دشوار نيز از كار تحقيق و تجارب علمي و خلق آثار بديع دست نكشيدند.

ايشان در پيشرفت و تكامل علوم زمان از جمله در فلسفه، رياضيات، نجوم، فيزيك، شيمي و پزشكي گرفته تا جغرافيا و دريانوردي به پيشرفت ههاي چشم گيري نايل شدند، و از اين رهگذر آثاري اصيل از خود برجا گذاردند و بر گنجينه ي دانش بشري افزودند، و در زمينه فنون مختلف از جمله در فن ساختن كاغذ، ساعت، پارچه بافي، چرم سازي، آسياب‌هاي بادي، ساخت ادوات و ابزارهاي جنگي، شيشه گري، استخراج و ذوب فلزات سنگ بناي فناوري هاي آتي را گذاشتند.

در نتيجه مراودات سياسي و فرهنگي كه بين شرق و غرب برقرار شد و آمد و شدهايي كه صورت مي گرفت، اروپا به وجود گنجينه هاي عظيمي از آثار علمي موجود در جهان اسلام پي برد. شرح پيدايش جريان هاي فكري و تحولات علمي و آشنايي با شيوه  كار پويندگان راه دانش و چگونگي انتقال علوم از فرهنگي به فرهنگ ديگر در اين كتاب از نظر خوانندگان مي گذرد.

جان فريليناشر
ترجمه: محمود حقيقي
انتشارات: علمي
نوبت اول: 1398
تيراژ: 770 نسخه

محمود فاضلي