پايگاه تحليلي - خبري ايران بالكان : روسيه درباره مكانيزم ماشه با اروپا رايزني مي كند
یکشنبه، 20 بهمن 1398 - 15:38 کد خبر:32506
لوان جاگاريان


سفير روسيه در ايران گفت: در مورد مكانيزم ماشه تا آنجايي كه توانسته‌ايم با اروپا رايزني كرده‌ايم و ادامه مي‌دهيم، چين هم همين موضع را دارد اما مشكل اصلي انفعال كشورهاي اروپايي است.

به گزارش پايگاه تحليلي – خبري ايران بالكان (ايربا) به نقل از ايلنا، پس از سخنراني اخير رئيس‌جمهوري فدراسيون روسيه مبني بر اعمال اصلاحات در سطوح مختلف اين كشور، گمانه‌زني‌ها و تحليل‌هاي مختلفي در مورد ساز وكار اصلاحات، دلايل آن و حتي آثار آن بر ساختار سياسي و اقتصادي روسيه مطرح شد. عده‌اي اين موضوع را يك گام موثر در چارچوب سياست داخلي روسيه عنوان كردند و برخي ديگر آن را يك سناريوي طراحي شده از سوي كرملين دانستند و معتقدند تاثيرات آن بعد از سال ۲۰۲۴ نمايان مي‌شود. در اين ميان اما سياست خارجي روسيه تغييري نمي‌كند و به صورت مستقل مسير خود را مي‌پيمايد. به عنوان مثال در پرونده‌هايي مانند سوريه، ليبي، اوكراين، افغانستان، ونزوئلا و حتي معامله قرن يا رويارويي با آمريكا شاهد آن هستيم كه مسكو روند گذشته را در پيش گرفته است. در اين ميان بحث روابط دوجانبه با ايران هم يكي از موضوع‌هايي است كه اين روزها به صورت متعدد به آن اشاره مي‌شود. طبيعتاً بحث ساز و كارهاي اقتصادي و همچنين موضوعاتي مانند برجام، تحريم‌ها، FATF، پروژه‌هاي مشترك و مساله فروش نفت ايران به علاوه همكاري در سوريه از محورهايي است كه اجراي آن از سوي برخي‌ مورد انتقاد قرار گرفته است و عده‌اي ديگر روند عملياتي آنرا كُند ارزيابي مي‌كنند. براي پاسخ به اين پرسش‌ها به گفت‌وگو با لوان جاگاريان، سفير فدراسيون روسيه در ايران پرداختيم كه به اين شرح از نظر مي‌گذرد:     

به عنوان سوال نخست، به اصلاحات اخير در روسيه اشاره مي‌كنم. گمانه‌زني‌هايي از تبديل ساختار سياسي توسط آقاي پوتين صورت گرفته كه نشان مي‌دهد ايشان همچنان به دنبال آن هستند تا در رأس هرم قدرت قرار داشته باشند. اين گمانه‌زني‌ها تا چد درست است و دليل اصلاحات چيست؟

جاگاريان: دليل اصلي، همانگونه كه آقاي پوتين هم به آن اشاره كردند، بهبود شرايط زندگي مردم است. اين موضوع سياست جديد آقاي پوتين و دولت جديد ايشان است، لذا تغييرات اعم ساختار و تغيير وزرا در همين مسير انجام شده است. تا جايي كه وزراي جديد آمده‌اند و وزراي قديم هم دستياران آقاي پوتين شدند. به همين جهت بهبود وضعيت مردم و خصوصاً افزايش درآمدها را بايد دليل اصلاحات ساختاري روسيه است. اين اصلاحات حتي به بهبود صنايع، سيستم حمل و نقل و حتي كشاورزي هم مربوط است؛ به گونه‌اي كه جديداً در حوزه كشاورزي به دستاوردهاي چشم‌گير در حوزه كشاورزي دست پيدا كرده‌ايم.

رئيس جمهوري روسيه در سخنراني اخير خود اعلام كردند كه اصلِ قانون اساسي روسيه تغيير نمي‌كند و فقط بايد اصلاحات صورت بگيرد. اين اصلاحات دقيقاً شامل چه مواردي است؟

جاگاريان: قرار است نقش پارلمان بيشتر شود. ما علاوه بر دوما، شوراي فدراسيون داريم و مي‌خواهيم كه نقش آنها بيشتر شود. آنها نمايندگان مردم هستند و بايد بيشتر فعال شوند.

شما به مباحث اقتصادي اشاره كرديد. بسياري بر اين عقيده هستند كه دليل روي آوردن پوتين به يك شخصيت تكنوكرات مانند «ميخائيل ميشوستين» و انتخابش به عنوان نخست‌وزير، مسائل اقتصادي بوده است. آيا انتخاب ايشان، به فراز و فرودهاي اقتصادي روسيه مربوط است؟

جاگاريان: آقاي ميشوستين قبلاً رئيس آژانس مالياتي روسيه بودند و در اين مقام هم خيلي موفق بودند. به همين دليل آقاي پوتين به اين نتيجه رسيدند كه ايشان را به عنوان نخست وزير روسيه منصوب كنند؛ چراكه كارنامه ايشان در حوزه اقتصادي خيلي موفق بوده و حالا هم كه بحث اصلاحات ساختاري مطرح است، ايشان بهترين گزينه به حساب مي‌آيند.

يعني دليل اصلي انتخاب ايشان اقتصادي است؟

جاگاريان: بله، دقيقاً. چون اولويت فعلي روسيه اقتصاد است.  

با اين تفاسير، تكنوكرات‌ها در روسيه پساپوتين و ساختار جديد چه جايگاهي دارند؟

جاگاريان: نقش آنها فعال است. به عنوان مثال ما شاهد اين هستيم كه برخي از استانداران به عنوان وزير انتخاب شده‌اند كه نمونه آن را مي‌توان وزير توسعه اقتصادي فعلي دانست. ما حتي خواهان فعال شدن و افزايش نقش استان‌ها و نواحي خودمختار هستيم.

با كناره‌گيري ديميتري مدودف از نخست‌وزيري، بسياري بر اين عقيده هستند كه آقاي پوتين ايشان را به شوراي امنيت فرستاده تا در زمان مقرر مجدداً در جاي ديگر از مدودف رونمايي و استفاده كند. تا چه حد موافق اين موضوع هستيد؟

جاگاريان: اين در حد يك تحليل است و مي‌توانيم تحليل‌هاي ديگر را هم ارائه كنيم. من معتقدم كه تصميم گيرنده اصلي آقاي پوتين است و فكر نمي‌كنم جابه‌جايي مقامات در هر كشوري موضوع عجيب به حساب بيايد. اصلاحات در هر كشور و هر زمان كه لازم باشد بايد انجام بپذيرد و دنياي امروز خواسته يا ‌ناخواسته همه را ملزم به انجام اصلاحات و رويارويي با چالش‌ها مي‌كند.

اين اصلاحات شامل سياست خارجي هم مي‌شود؟

جاگاريان: خير. سياست خارجي ما يك بحث مستقل و تابع اصول مشخص است.ما با همه كشورها آمادگي برقراري رابطه را داريم و تاكيد مي كنم كه سياست خارجي ما شامل اين اصلاحات نخواهد شد.

پس از ايجاد تنش‌هاي اخير در ادلب ميان تركيه و سوريه، شاهد آن هستيم كه آنكارا روسيه را به كم‌كاري و انفعال متهم كرده است. اين مواضع را چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟

جاگاريان: ما با ترك‌ها در مورد ادلب يادداشت تفاهم داريم. تركيه به ما قول داده‌ كه مسلحين و تروريست‌ها را از يكديگر تفكيك كنند اما تاكنون متاسفانه اين كار انجام نشده است. بسياري از مناطق مسكوني حلب از ناحيه ادلب هدف گلوله‌هاي سنگين قرار گرفته‌اند و حتي پايگاه نظامي روسيه در حميميم چندين بار در آستانه قرار گرفتن حملات پهپادي بود كه البته موفق نشد. به همين دليل ما از تركيه درخواست كرديم تا به تعهدات خود پايبند باشند و در اين ميان مقامات ما با يكديگر تماس مستقيم و مستمر دارند. اميدواريم كه با اين تبادل نظرها بتوانيم وضعيت را ثابت كنيم.

در هفته‌هاي اخير بحث رونمايي از معامله قرن را داشتيم و مقام‌هاي روسيه بارها گفتند كه آمريكايي‌ها ما را در جريان معامله قرن قرار نداده است. موضع مسكو در مورد اين طرح چيست؟

جاگاريان: بله، آمريكايي‌ها به ما خبر ندادند اما بعد از سفر آقاي پوتين به اسرائيل، نخست‌وزير اسرائيل به مسكو سفر كرده و طرح مذكور را راي روسيه تشريح كرد. ما در حال پيگيري جزئيات و مطالعه بيشتر آن هستيم؛ چراكه يك سند و طرح ۸۰ صفحه‌اي در اين ميان وجود دارد كه بايد به دقت بررسي و تحليل شود و در آينده نظر خودمان را اعلام مي‌كنيم.

راهكار روسيه در مورد اين طرح چيست؟

جاگاريان: همانطور كه گفتم بعداً اعلام مي‌شود!

چندي پيش شاهد تبادل زندانيان ميان اوكراين و روسيه بوديم. آيا يخ روابط دو طرف در حال آب شدند است؟

جاگاريان: تلاش مي‌كنيم و آمادگي ادامه اين روند را داريم؛ اما وضعيت داخلي اوكراين تا اندازه‌اي مبهم است و حتي مسائل داخلي اين كشور به دعواي سياسي ميان جمهوري‌خواهان و دموكرات‌هاي آمريكا تبديل شد. از سوي ديگر زلنسكي اخيراً در لهستان اعلام كرد كه مسئوليت شروع جنگ جهاني دوم، با آلمان و روسيه است و واقعاً از اين موضوع متاسف هستيم. در اين ميان بايد متوجه باشيم كه آمريكايي‌ها در حال راه انداختن يك بازي مخرب در كشورهاي اطراف روسيه است كه سفر پمپئو به اين كشورها، نمونه بارز آن است. اين يك سناريو است و حتي از اختلاف فعلي تركيه و روسيه در سوريه هم بسيار خوشحال هستند.

در مورد پرونده ليبي شاهد حضور فعال روسيه هستيم. سياست مسكو در مورد اين مساله چيست و در كجاي اين معادله ايستاده است؟

جاگاريان: مسكو هم با خليفه حفتر (فرمانده نيروهاي ملي ليبي) و هم با فائز السراج (نخست‌وزير دولت وفاق ملي) در ارتباط است و هر دو هم به مسكو آمدند. پس از آن مقام‌هاي روسيه به برلين رفتند و در كنفرانس مربوط به ليبي شركت كردند. در همانجا مسائلي مطرح شد و حتي توافقات ضمني صورت گرفت اما به دليل عدم وجود اعتماد ميان دو طرف، اتفاق خاصي رخ نداد. مشكل اصلي اين است كه موضع كشورهاي خارجي هم مشخص نيست. برخي از طرابلس حمايت مي‌كنند و برخي ديگر از طُبرق. بايد مداخله خارجي قطع شود. اولويت ما در وهله اول برقراري آتش‌بس و در مرحله دوم، حل و فصل مشكلات است. هم‌اكنون بايد سوال كنيم كه كدام كشورها در سال ۲۰۱۱ ليبي را تخريب كردند؟ پسخ مشخص است؛ آمريكا و متحدانش.

كنشگري روسيه در پرونده افغانستان تا چه سطحي ادامه دارد؟

جاگاريان: در آنجا همانند ساير كشورهاي ديگر به دنبال آن هستيم تا بتوانيم در پرونده صلح افغانستان نقش مثبت ايفاء كنيم و كمك كنيم تا افغانستان از اين مشكل رها شود. اما متاسفانه برخي از رسانه‌ها در حال تخريب روسيه از طريق ارجاع دادن به حوادث گذشته هستند.

كدام حوادث؟ منظورتان دقيقاً كدام رسانه‌ها هستند؟

جاگاريان: ۲۷ دسامبر سال ۲۰۱۹ چهلمين سالگرد ورود ارتش شوروي به افغانستان بود. در همان تاريخ بي.بي.سي فارسي در برنامه خود اعلام كرده كه شوروي طي ۱۰ سال حضورش در افغانستان هيچ اقدام مفيدي در افغانستان انجام نداده است. من در حدود ۶ سال در آن دوران در افغانستان بودم و همه چيز را با چشمانم ديده‌ام. شوروي در آن سال‌ها پروژه مجتمع‌هاي مسكوني در كابل كه معروف به ساختمان‌سازي مكروريان‌هاي كابل است را انجام داديم و حتي سيستم توليد برق مزارشريف را راه اندازي كرديم. احداث تونل سالنگ و همچنين تاسيس كارخانجات در جلال‌اباد از ساير اقدام‌هاي شوروي در افغانستان بود. سوال من از بي.بي.سي فارسي و غربي‌ها اين است كه شما در ۱۹ سال حضورتان در افغانستان چه اقدامي براي اين كشور انجام داديد؟ پاسخ كاملاً مشخص است و جز تخريب و نابودي دستاوردي براي افغانستان نداشتند. لذا اگر مي‌خواهند از شوروي انتقاد كنند، بهتر است جلوي آينده به خود نگاه كنند و ما منتظرم تا بي.بي.سي فارسي پاسخ بدهد كه در طول حدود ۱۹ سال اخير آمريكا، ناتو و متحدانشان در افغانستان چه كرده‌اند؟

در فضاي فعلي كه تحريم‌هاي ايران همچنان ادامه دارد، انتقادهايي به روابط روسيه با ايران به گوش مي‌رسد. برخي معتقدند كه سطح اين روابط آن‌گونه كه مقام‌هاي روسيه مي‌گويند، نيست. براي مخاطبان ما بگوييد كه روابط روسيه و ايران دقيقاً در چه سطحي است؟

جاگاريان: آقاي پوتين اخيراً استوارنامه آقاي كاظم جلالي، سفير جديد ايران در روسيه را تحويل گرفتند و در آنجا سخنان كوتاهي را ارائه دادند. مضمون سخنان ايشان اين بود كه روابط با ايران براي مسكو بسيار مهم است. آنچه مربوط به مسائل دو جانبه مي‌شود شامل مسائل فرهنگي،‌ سياسي، اقتصادي، نظامي و حتي امنيتي است. به عنوان مثال روز ملي فرهنگ روسيه در تهران و قزوين برگزار شد و حتي قرار است در هفته جاري، مراسم گرامي‌داشت ۲۲ بهمن در كتابخانه ملي مسكو برگزار شود. در مورد مسائل اقتصادي، همانطور كه شما هم به درستي اشاره كرديد ما برخي اوقات با مشكلات روبه‌رو هستيم. در اين ميان كانال ارتباطي ميان آقاي اردكانيان به عنوان طرف ايراني كميسيون مشترك با آقاي الكساندر نواك برقرار است و مرتباً باهم تماس دارند و مشكلات را بين خودشان حل مي‌كنند. قرار بر اين است كه به زودي كميسيون مشترك به ميزباني روسيه برگزار شود اما تاريخ آن همچنان نهايي نشده است. در رابطه با مباحث اقتصادي و پروژه‌ها، اخيراً در سفري كه رئيس دوماي روسيه به ايران داشتند و در ديدارشان با آقاي لاريجاني مسائل زيادي از جمله نيروگاه بوشهر ۲ و ۳ و ساير مسائل به بحث و گفت‌وگو گذاشته شد و تلاش ما بر اين است كه مشكلات را حل و فصل كنيم. من نمي‌خواهم وارد جزئيات بشوم اما بايد توجه داشته باشيد كه در سوريه خونِ سربازان روس و ايراني باهم ريخته شده است و به همين دليل من روابط دو كشور را راهبردي مي‌دانم.

موضع روسيه در مورد مكانيزم ماشه چيست؟

جاگاريان: ما بارها نظرمان را در مورد اين موضوع به طرف ايراني و حتي آقاي عراقچي اعلام كرده‌ايم. آقاي ريابكوف با سفير ايران ديدار داشتند و به ايشان هم اعلام كرده‌اند. در ۲۲ ژانويه آقاي عراقچي در شهر بروكسل جلسه پنج‌جانبه داشتند و روسيه و چين، به علاوه سه كشور اروپايي در آنجا حضور داشتند و در جريان تمام مواضع هستند. ما بالاترين سطح تلاش‌هاي خودمان را به كار گرفته‌ايم تا برجام حفظ شود.

چرا روسيه بيش از اين اروپايي‌ها را در مورد مكانيزم ماشه متقاعد نمي‌كند؟

جاگاريان: ما واقعاً تا آنجايي كه توانسته‌ايم اين كار را كرده‌ايم و ادامه خواهيم داد. حتي چين هم اين موضوع را بارها به اروپا گوشزد كرده است؛ اما مشكل ما چيز ديگري است. اروپا از يك سو مي‌گويد طرفدار برجام هستيم ولي در عمل كلاً منفعل هستند. به عنوان مثال آنها مي‌گويند كه سرنوشت اينستكس چه شد؟ از نظر ما اينستكس فقط به يك شوخي تبديل شد! يك سال و نيم از اين موضوع گذشته اما هيچ خروجي حاصل نشده است.

آيا مسكو طرحي را به ايران همانند اينستكس ارائه داده است؛ يا حداقل جايگزيني براي آن در دست دارد؟

جاگاريان: زماني كه اينستكس مطرح شد، ما اعلام آمادگي و همكاري خود را به سمع و نظر اروپايي‌ها رسانديم اما ما كانال‌هاي خودمان را با ايران داريم و از ارز ملي دو طرف استفاده مي‌كنيم و نيازي به دلار نداريم. تا جايي كه آقاي پوتين گفتند ما از دلار فرار نكرديم بلكه دلار از ما فرار كرد!

آقاي سفير، باتوجه به عدم عضويت ايران در FATF چه محدوديتي ميان ايران و روسيه اتفاق مي‌افتد؟

جاگاريان: ما علاقه‌مند هستيم كه ايران FATF را بپذيرد وگرنه مشكلاتي در اين ميان ايجاد مي‌شود. روسيه به عنوان يك كشورِ دوست به طور كتبي و البته مفصل، نظر خودش را به ايران اعلام كرده اما تصميم گيرنده نهايي تهران است؛ چراكه اين يك بحث داخلي است.

پس از ترور سردار سليماني در عراق، بسياري معتقدند كه منازعه و تنش ميان تهران و واشنگتن در منطقه وارد فاز جديد شده است؛ چراكه دو طرف منافعي در منطقه دارند كه از آن كوتاه نمي‌آيند. نظر روسيه در مورد ترور چه بود؟ اساساً تبعات اين وضعيت را چگونه ارزيابي مي‌كنيد و روسيه چه موضعي در اين مورد دارد؟

جاگاريان: ما همان روز اول ترور سردار سليماني را محكوم كرديم و اقدام آمريكا را نقض حاكميت عراق مي‌دانيم. در سطوح مختلف تسليت خودمان را به مردم و مقام‌هاي ايران ارسال كرديم؛ چراكه جايگاه آقاي سليماني به خصوص در عراق بسيار مهم و كليدي بود. به هر ترتيب از اين واقعه خيلي متاسف هستيم و تكرار مي‌كنم كه اقدام آمريكا كاملاً محكوم است؛ هرچند ترامپ اخيراً در نطق سالانه‌اش اين اقدام را قانوني دانست و از آن تمجيد كرد. در مورد پيامد اين مساله در سطح منطقه هم معتقدم كه خروجي آن مثبت نخواهد بود. فدراسيون روسيه از آمريكا و ايران درخواست مي‌كند كه آرامش خودشان را حفظ كنند و بيشتر از خودشان خويشتن‌داري به خرج دهند. مشكلات را بايد از راه گفت‌وگو حل و فصل كرد و نبايد به زور متوسل شد.

روسيه براي كمك به فروش نفت ايران اعلام آمادگي كرده بود. اين موضوع چقدر جدي است؟

جاگاريان: اين بحث داراي پيچيدگي‌هاي زيادي است. ما خودمان هم صادركننده نفت هستيم. لذا هنوز ابهام‌هايي در اين موضوع وجود دارد.

يعني هنوز هيچ چيز مشخص نيست؟

جاگاريان: مايل نيستم در اين مورد چيزي بگويم؛ محرمانه است!

فاز دوم نيروگاه بوشهر در چه وضعيتي قرار دارد؟

جاگاريان: بنده افتخار داشتم كه در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۹ در نيروگاه بوشهر حضور داشته باشم و در آنجا جناب آقاي صالحي هم حضور داشتند. تمام كارها در حال پيگيري است و روسيه لازم نمي‌داند كه در اين موضوع از آمريكا اجازه بگيرد.

اخباري مبني بر نياز و خريد گندم روسيه توسط ايران منتشر شده است. چه ميزان خريداري خواهد شد؟ نحوه پرداخت به صورت تهاتري خواهد بود يا ارز پرداخت مي‌شود؟

جاگاريان: ايران در مورد خريد گندم، اعلام آمادگي كرده است و در حال مذاكره هستيم؛ اما مشكل اصلي بحث تامين مالي است.

يكي از انتقادهايي كه در مورد مسائل دوجانبه وجود دارد، بحث همكاري‌ها رسانه‌اي و فرهنگي است. به عنوان مثال بسياري از رسانه‌ها و شبكه‌هاي غربي به زبان فارسي فعال هستند اما اين موضوع در مورد روسيه صدق نمي‌كند. چه فكري براي پر شدن اين خلاء و همكاري دو جانبه داده شده است؟

جاگاريان: اين موضوع يك بحث جديد است كه ما بايد براي آن فكر كنيم. اما در اين رابطه ما از دوستان ايراني درخواست كرديم كه بستر پخش شبكه «راشا تودي» در هتل‌هاي ايران را فراهم كنند و مانند ساير شبكه‌هاي غربي نظير «فرانس ۲۴» آن را در هتل‌ها پخش كنند ولي هيچ كاري انجام نشده است.   

خيلي‌ها انتقاد مي‌كنند كه چرا مسكو، ايران را در صادرات گاز سهيم نمي‌كند. به عنوان مثال در مورد پروژه تُرك استريم اين موضوع را بارها مطرح كرده‌اند ولي پاسخي از جانب مسكو داده نشده است. دليلش چيست؟

جاگاريان: پروژه ترك استريم فقط براي تركيه نبود، بلكه كشورهاي اروپاي غربي و حتي بلغارستان را هم در برمي‌گيرد. قرار بر اين بود تا خط لوله مذكور به بلغارستان هم برود اما بعدها آمريكا آن را ممنوع كرد و دولت بلغارستان را تحت فشار گذاشت و پروژه نورداستريم و ترك استريم را هم تحريم كرد. اين كار تركيه را به هاب انرژيِ كشورهاي اروپايي تبديل مي‌كند. در مورد ايران مشكل اصلي اين است كه ما مرز مشترك در اين ميان نداريم و اين كار را براي ما ناممكن كرد.

 آيا روسيه برنامه‌اي براي گسترش همكاري ميان ايران و جمهوري‌هاي خودمختار مانند داغستان و چچن در دست دارد؟

جاگاريان: در اين مورد هيچ مشكلي وجود ندارد. نماينده اين جمهوري‌ها بارها به ايران آمدند و هيئت‌هاي ايراني هم به آنجا سفر كردند. مثلاً در ايران نماينده تجاري داغستان حضور دارد و آماده همكاري هستند. ما در اين ميان صرفاً نقش تسهيل كننده را داريم و تا جايي كه توان داشته باشيم كمك مي‌كنيم.