پايگاه تحليلي - خبري ايران بالكان : حمايت آمريكا از رقباي تركيه در مديترانه شرقي
پنجشنبه، 18 مهر 1398 - 07:10 کد خبر:31780
سيد علي قائم مقامي


مايك پمپئو: عمليات اكتشافي و حفاري گاز طبيعي و نفت تركيه در منطقه درياي مديترانه شرقي نقض حقوق و قانون بين المللي است.

مايك پمپئو وزير خارجه آمريكا و دلال اسلحه در 12 مهر در سفر خود به آتن پايتخت يونان قرارداد بازسازي ” قرارداد همكاري دفاعي دو جانبه يونان و آمريكا مورخ 1990 ميلادي“ را با نيكوس دندياس همتاي يوناني خود امضاء كرد و پس از آن به تركيه در مورد عمليات اكتشافي و حفاري گاز طبيعي و نفت در منطقه درياي مديترانه شرقي هشدار داد و مدعي شد: اقدامات تركيه نقض حقوق و قانون بين المللي است و كشوري نمي تواند اتحاديه اروپا را به گروگان بگيرد.

به گزارش پايگاه تحليلي – خبري ايران بالكان (ايربا) ميتسوتاكيس نخست وزير يونان نيز در ملاقات با پمپئو گفت: عمليات اكتشافي تركيه در مديترانه شرقي تنش در اين منطقه را افزايش داده و موجب نقض حاكميت ملي جمهوري قبرس شده است. واشنگتن بايد از نفوذ خود برتركيه استفاده كرده و تنش را رفع كند.

قبل از پمپئو ساير مقامات سياسي و نظامي آمريكا نيز با عمليات اكتشافي و حفاري نفت و گاز تركيه در مديترانه شرقي مخالفت كرده بودند. چنانكه؛ مارگان اوتاگوس، سخنگوي وزارت خارجه آمريكا با انتشار بيانيه اي مدعي شده بود: آمريكا نگراني عميقي درباره نيات و ادامه عمليات اكتشافي و حفاري تركيه در درياي مديترانه شرقي در ”منطقه انحصاري اقتصادي جمهوري قبرس“ (يوناني نشين جنوبي) و منابع هيدرو كربوري اين منطقه احساس مي كند. اين نوع اقدامات تركيه بسيار تحريك آميز و موجب افزايش تنش در منطقه و بنابراين از مقامات تركيه در خواست مي كنيم به عمليات اكتشافي خود پايان دهند.

ماتو پالمر معاون جانشين وزارت خارجه آمريكا تركيه را تهديد كرد و گفت: از نظر آمريكا مديترانه شرقي از اهميت استراتژيك و منابع غني نفت و گاز برخوردار است. جمهوري قبرس (جنوبي و عضو اتحاديه اروپا) متحد استراتژيك آمريكاست. تركيه بايد در آبهاي ساحلي قبرس به عمليات اكتشافي و حفاري خود پايان دهد. آمريكا در منطقه مديترانه شرقي 10 فروند ناو جنگي و 130 فروند هواپيماي نظامي و 9 هزار تفنگدار دريايي مستقر كرده است. مديترانه شرقي بخشي از امنيت ملي آمريكا محسوب مي شود.

آمريكا، يونان و تركيه عضو و متحد ناتو هستند. اما آمريكا راهبرد حمايت و حفاظت از محور رژيم صهيونيستي، يونان و قبرس جنوبي را بر حمايت از تركيه ترجيح مي دهد. رژيم صهيونيستي و قبرس جنوبي غير عضو ناتو و عضو ”ديالوك مديترانه ناتو“ هستند. رژيم اسرائيل با مجوز تركيه با ناتو همكاري نظامي و اطلاعاتي خود را به صورت علني گسترش داده است. آمريكا در تركيه پايگاههاي نظامي و راداري و اطلاعاتي زيادي دارد. سلاحهاي اتمي آمريكا و ناتو در پايگاه هاي نظامي تركيه مستقر است. در قبرس جنوبي پايگاه نظامي و اطلاعاتي انگليس مستقر است و آمريكا و فرانسه نيز از اين پايگاه هاي هوايي و دريايي بهره برداري مي كنند. آمريكا در يونان سه پايگاه نظامي جديد را ايجاد كرده است. آمريكا و اتحاديه اروپا مخالف حضور نظامي تركيه در قبرس ترك شمالي و اقدامات تركيه براي اكتشاف و استخراج نفت و گاز تركيه و قبرس ترك نشين در درياي مديترانه شرقي هستند.

در اوايل دهه 2 هزار ميلادي در منطقه تامار و لوياتان اراضي اشغالي و منطقه آفروديت ”جمهوري قبرس جنوبي“ منابع گاز طبيعي در مديترانه شرقي كشف شد. جمهوري قبرس يوناني نشين در 2 آوريل 2004 به صورت يك جانبه ”منطقه انحصاري اقتصادي قبرس“ در درياي مديترانه شرقي را اعلام كرد. قبرس جنوبي و رژيم اشغالگر صهيونيستي در 17 دسامبر 2010 ميلادي منطقه انحصاري اقتصادي را امضاء كردند. اما تركيه تا كنون ”منطقه انحصاري اقتصادي“ خاص خود را اعلام نكرده است. دريا دار دكتر جهاد يايجي رئيس ستاد فرماندهي نيروي دريايي تركيه تصريح كرده است: هيچ گونه منع قانوني و حقوقي براي اعلام يك جانبه ”منطقه انحصاري اقتصادي تركيه“ وجود ندارد. تركيه و رژيم اسرائيل قرارداد عادي سازي روابط دوجانبه بين آنكارا و تل‌اويو را در 28 ژوئن 2016 امضاء كردند. يكي از مواد توافقنامه انتقال خطوط گاز طبيعي رژيم صهيونيستي از طريق تركيه به اروپا بود. هدف تركيه از واردات گاز طبيعي رژيم اسرائيل كاهش حجم واردات گاز طبيعي از روسيه و ايران بود. اما اين توافق اجرايي نشد و تركيه از دور خارج شد.

كنسرسيوم گاز طبيعي درياي مديترانه شرقي متشكل از رژيم صهيونيستي، قبرس جنوبي، يونان، مصر، اردن، فلسطين و ايتاليا تشكيل شده است. دولت تركيه هشدار داده است كه كشورهاي مزبور نمي توانند تركيه را از دور خارج كرده و حقوق تركيه و قبرس ترك نشين را پايمال كنند. آنكارا در سال جاري ميلادي براي مقابله با تحريم هاي اتحاديه اروپا به علت انجام عمليات اكتشافي تركيه؛ چهار فروند كشتي اكتشافي و حفاري بارباروس خير الدين پاشا، فاتح، اوروج رئيس و ياوز را تحت حفاظت ناوگان جنگي به درياي مديترانه شرقي و سواحل جزيره قبرس اعزام كرد.

آمريكا و اتحاديه اروپا خواهان انتقال منابع گاز طبيعي در مديترانه شرقي به اروپا و كاهش وابستگي اتحاديه اروپا به گاز طبيعي روسيه هستند. آمريكا از روند همكاري رژيم صهيونيستي، يونان و قبرس جنوبي در قضيه اعلام منطقه انحصاري اقتصادي براي استخراج منابع گاز طبيعي مديترانه شرقي حمايت مي كند. اما تركيه اعلام كرده است كه طولاني ترين ساحل را در درياي مديترانه شرقي در اختيار دارد و حريم فلات قاره خود را نيز اعلام كرده است. تركيه همچنين تصريح كرده است كه با مجوز رسمي جمهوري ترك قبرس شمالي در آبهاي سرزميني شمال جزيره قبرس نيز به عمليات اكتشافي و حفاري ادامه مي دهد و اجازه نخواهد داد كه حقوق تركيه و قبرس ترك نشين پايمال شود.

رژيم اسرائيل از يك سو با جلب حمايت مصر و يونان و قبرس جنوبي در درياي مديترانه شرقي و با كمك انگليس، فرانسه و آمريكا تلاش مي كند كه تركيه و قبرس ترك نشين را از لحاظ ژئو اكونوميك و ژئوپليتيك تحت فشار بگذاريد و محاصره كند و از سوي ديگر تلاش مي كند كه حزب الله لبنان را كه بخشي از جامعه سياسي و اجتماعي لبنان است مورد هدف قرار داده و ايران را از اين طريق دچار فرسايش قدرت كرده و لبنان را كه در مديترانه شرقي برخلاف منافع اسرائيل عمل مي كند به ناامني و اغتشاش دچار كند. آمريكا نيز تلاش مي كند كه از گسترش نفوذ روسيه در مديترانه شرقي پيشگيري و با آن مقابله كند. چنانكه مايك پمپئو در سفر خود به آتن مدعي شد: ”حوزه بالكان از اهميت ژئو استراتژيك برخوردار است . روسيه حاكميت كشورها در اين منطقه را متزلزل و تضعيف مي‌كند، جمهوري اسلامي ايران با عوامل نيابتي اش در روند بي‌ثباتي منطقه و تشديد بحران پناهجويان، كه يونان را نيز تحت تاثير قرار داده، فعال است. رويكرد يونان براي مقابله با روسيه در راستاي ادامه الحاق شبه جزيره كريمه اوكراين به خاك خود، و تلاش آتن جلوگيري از انتقال نفت ايران به بنادر سوريه و كمك به رژيم بشار اسد و تحكيم روابط خود با رژيم اسرائيل قابل تقدير است.“

رژيم صهيونيستي و يونان و قبرس جنوبي استخراج گاز طبيعي را آغاز كرده و در حال توسعه ميادين گاز طبيعي و نفت و برنامه ريزي در راستاي تعيين مسير صدور گاز هستند. يكي مسير خط لوله گاز طبيعي، تركيه و يا سوريه و لبنان و ديگري خط لوله گاز طبيعي از زير بستر دريا به جزيره كرت يونان و از آنجا به اروپاست. طول خط لوله گاز طبيعي East- Med به جزيره كرت و سپس به اروپا 3 هزار كيلو متر و هزينه آن بالغ بر 10 ميليارد يورو است. اختلافات درباره تعيين حوزه ها و ميادين نفت و گاز در درياي مديترانه شرقي ادامه دارد.

بنا به گزارش مركز تحقيقات ژئولوژي آمريكا در منطقه لوانت (شامات) و آبهاي ساحلي سوريه 3.5 تريليون متر مكعب گاز طبيعي و 1.7 ميليارد بشكه نفت ذخاير انرژي هيدروكربوري وجود دارد.
شركتهاي نفتي و گازي فعال در درياي مديترانه شرقي شامل شركت مشاركت آنونيم نفتهاي تركيه TPAO ، اكسون موبيل آمريكا، دلك Delek Drilling اسرائيل و اونر Avner Oil رژيم صهيونيستي، شركت صهيونيستي نوبل انرژي آمريكا، توتال فرانسه، اِني ايتاليا، كوگاز كره جنوبي ، پتروليوم قطر، BG انگليس، هستند. جمهوري قبرس جنوبي به طور يكجانبه 13 منطقه عمليات اكتشافي و استخراج گاز طبيعي و نفت را تعيين و اعلام كرده است.

در مناطق شمال جزيره قبرس و آبهاي ساحلي فازهاي 1، 2 ، 3 قرار دارد. در منطقه مياني فازهاي 4، 5، 6، 7، 8 ،9 و فاز 13 واقع شده است. در جنوب جزيره قبرس، فازهاي 10 ، 11 و 12 قرار گرفته است.

تنها فازهاي 10 و 11 منطقه انحصاري اقتصادي قبرس جنوبي با منطقه انحصاري جمهوري ترك قبرس شمالي و تركيه تداخل ندارد و ساير فازها در داخل منطقه انحصاري اقتصادي تركيه و قبرس ترك نشين قرار دارد.

شركت نفت و گاز اِني ايتاليا و كوگاز كره جنوبي در فازهاي 2 ، 3 و 9 مجوز مشترك اكتشاف دارند. سهم شركت اِني 80 درصد و سهم كوگاز 20 درصد است.

شركت توتال فرانسه و اني ايتاليا در فاز 6 و 11 سهم مساوي دارند و شركت اِني ايتاليا در فاز 8 به تنهايي مجوز فعاليت دارد.

شركت نوبل انرژي آمريكا در فاز 12 بالغ بر 35 درصد سهام ، BG بريتيش گاز انگليس 35 درصد سهام و شركت Delek Drilling Group اسرائيل 30 درصد سهام را در اختيار دارند.

شركت اكسون موبيل آمريكا و شركت Petroleum قطر در فاز 10 مجوز مشترك فعاليت دارند. دريافت مذاكرات براي صدور مجوز فعاليت اكتشاف و استخراج گاز طبيعي و نفت در فازهاي يكم، چهارم، پنجم، هفتم و سيزدهم ادامه دارد.

سياست اجرايي تركيه در منطقه درياي مديترانه شرقي و اكتشاف و استخراج گاز طبيعي و نفت آن است كه تركيه بر حقوق مساوي بين قبرس ترك نشين شمالي و قبرس يوناني نشين جنوبي و بهره برداري مشترك از ذخاير جزيره قبرس تاكيد مي كند. تركيه به شركت هاي انرژي فعال در مديترانه شرقي و دولتهاي آمريكا، انگليس، فرانسه و ايتاليا اعلام كرده است منطقه انحصاري اقتصادي قبرس جنوبي را كه به صورت يك جانبه اعلام شده است به رسميت نمي شناسد و اجازه نخواهد داد در مناطق متداخل با حريم و حقوق دريايي تركيه، عمليات اكتشاف و استخراج گاز طبيعي و نفت انجام گيرد. تركيه تاكيد كرده است جمهوري قبرس جنوبي، نماينده تام الاختيار سراسر دولت جزيره قبرس نيست و حق ندارد منطقه انحصاري اقتصادي، اعلام و مجوز اكتشاف و استخراج گاز و نفت را به شركتهاي انرژي صادر كند.

جمهوري ترك قبرس شمالي نيز به ”شركت نفتهاي تركيه“، مجوز عمليات اكتشاف و استخراج گاز و نفت در بخشهاي شمال، شرق و جنوب جزيره قبرس صادر كرده است. هدف قبرس ترك شمالي، پيشگيري از صدور مجوز غير قانوني عمليات اكتشاف توسط قبرس جنوبي است و اين مناطق متداخل با منطقه قبرس جنوبي نيست. جمهوري ترك قبرس شمالي بدين ترتيب با اقدام جمهوري قبرس يوناني نشين در اعلام يكجانبه منطقه انحصاري اقتصادي مقابله به مثل كرده است.

دولت تركيه با مجوز جمهوري ترك قبرس شمالي با استفاده از كشتي حفاري فاتح در مناطق و فازهاي A, B, C, D, E, F,G به عمليات اكتشافي و حفاري ادامه مي دهد. اين مناطق در داخل منطقه انحصاري اقتصادي قبرس شمالي قرار دارند. جمهوري قبرس يوناني نشين به طور يكجانبه به شركتهاي بين المللي، مجوز عمليات اكتشاف و استخراج صادر كرده است. شركتهاي انرژي آمريكا، انگليس، فرانسه و ايتاليا مدعي اند صدور مجوز جمهوري قبرس قانوني است. زيرا دولت، حاكم اصلي و مشروع جزيره قبرس محسوب مي شود. جمهوري قبرس جنوبي با شركتهاي خارجي آمريكا، انگليس، فرانسه و ايتاليا در بخش اكتشاف و استخراج و با رژيم صهيونيستي و كشورهاي ساحلي يونان و مصر در بخش انتقال انرژي، قراردادهاي همكاري امضاء كرده است.

هدف از اجراي طرح احداث خط لوله گاز طبيعي «مديترانه شرقي موسوم به ايستمِد East-Med»، خارج كردن تركيه از مدار منابع توليد و انتقال انرژي منطقه مديترانه شرقي است. رژيم ، قبرس جنوبي و يونان تلاش مي كنند منابع انرژي درياي مديترانه شرقي را از مسير كشورهاي خود به اروپا صادر كنند. دولت و ملت فلسطين تحت اشغال صهيونيستها و سوريه محروم از گاز مديترانه شرقي شده است. اگر دولت تركيه با سوريه صلح كند و متحد شود، در مديترانه شرقي از دست برتر برخوردار خواهد شد و حقوق مردم فلسطين و لبنان نيز تامين و حفظ خواهد شد.