پايگاه تحليلي - خبري ايران بالكان : به بهانه مرگ يك پناه‌جوي ايراني در صربستان
سه شنبه، 13 آذر 1397 - 13:33 کد خبر:29954
يلدا اميري


 هنگامي كه «آرتور داگلاس اسميت» تاريخدان و رمان نويس آمريكايي براي آشنايي با طبيعت و فرهنگ مقدونيه به اين كشور سفر كرد، از بالكان به عنوان «سرزمين سايه‌هاي راز» ياد كرد. سرزميني خشن و سخت كه گويي با ظرافت و محبت رابطه‌اي ندارد. اگرچه صد سال از سفر اسميت به اين منطقه مي‌گذرد اما اخباري كه اين روزها از پناهجويان منتظر در پشت مرزهاي صربستان و كرواسي منتشر مي‌شود،  همچنان حاكي از خشونت اين سرزمين سرد واقع در جنوب شرقي اروپا با ميهمانانش است.

به گزارش پايگاه تحليلي – خبري ايران بالكان (ايربا) به نقل از زيتون، يك پناهجوي ايراني صبح شنبه در اردوگاهي در خاك صربستان از سرما يخ زد و جان خود را از دست داد. مردي ۳۶ ساله كه به گفته همقطارانش از افسردگي در رنج بود و بدن نيمه جان او در جنگل‌هاي اطراف اردوگاه «آداشفسي» پيدا و به داخل اردوگاه منتقل شد. به گفته شاهدان عيني مسوولان اردوگاه براي نجات جان او كه تلاش لازم را انجام ندادند.

در همين حال روزنامه نووستي صربستان ضمن تاييد خبر مرگ او ادعا كرد كه اين پناهجو اعتياد به الكل داشته و شب را در سرما در حالت مستي گذرانده است.

پيكر نيمه جان او با جراحات شديدي روي سر و صورتش به داخل اردوگاه انتقال داده شد اما او پيش از رسيدن نيروهاي امداد جان داد و پيكرش براي تشخيص علت مرگ به پزشكي قانوني منتقل شده است.

در اردوگاه‌هاي پناهجويان صربستان چه مي‌گذرد؟

پناهجويان ايراني وضعيت گرمايش و بهداشت اردوگاه آداشفسي در نزديكي شهر شيد واقع در مرز صربستان و كرواسي را سخت و طاقت‌فرسا توصيف مي‌كنند. به گفته آنها، در سرماي زمستان بالكان مسئولان اردوگاه از روشن كردن بخاري‌ها در سرماي منهاي ۱۱ درجه هم امتناع مي‌كنند. اين در حالي است كه در برخي از وب سايت‌هاي مشاوره پناهندگي، اين اردوگاه به عنوان كمپي با امكانات مناسب معرفي مي شود.

بر اساس گزارش‌ها حدود ۱۱۰۰ ايراني در سال جاري ميلادي از صربستان تقاضاي پناهندگي كرده‌اند. دولت صربستان اواسط مهرماه اعلام كرد كه معافيت ويزا براي شهروندان ايران را لغو كرده و «نبوشا استفانويچ» وزير كشور صربستان دليل اين تصميم را سوء استفاده تعدادي از ايرانيان از شرايط معافيت ويزا عنوان كرد.

با اين وجود در منطقه بالكان وضعيت بسياري از مهاجران حتي از اين نيز بدتر است. آنها در چادرها و بدون دسترسي به امكانات بهداشتي و گرمايش روز و شب مي‌گذرانند و آب و غذاي آنان نيز توسط سازمان‌هاي غير دولتي و كمك‌هاي بشردوستانه تامين مي‌شود.

اما داستان پناهجوياني كه اين روزها به اميد يافتن شرايط بهتر راهي كشور هاي مختلف جهان خصوصا اروپا مي شوند، داستاني از پر از ناكامي و اميدهاي اندك است. اين پناهجويان حتي پس از دريافت امكان سكونت در كشورهاي مختلف با وجود داشتن تحصيلات ناچار به انجام شغل هاي درجه سه با درآمد هاي بسيار پايين هستند. اما دليلي كه باعث مي شود اين افراد خانه و زندگي خود را رها كرده و سر به غربت بسپارند، متفاوت است در ميان مهاجران سوري جنگ و ويراني زير ساخت هاي كشور، افغانها به دليل ناامني و كمبود شغل و ايرانيان به دليل ترس از آينده نامعلوم و نداشتن شغل يا حتي امنيت شغلي.

ايرانيان به كجا مي‎روند؟

به گفته گوردون پانوويك رييس يك مركز مهاجرتي در بلگراد ۱۲ هزار ايراني‌ در يك سال و نيم گذشته سعي كردند به بريتانيا سفر كنند. به گفته پانوويك ايراني‌ها عمدتا از طبقه متوسط هستند كه اغلب مي‌خواهند به آلمان، فرانسه و انگليس مهاجرت كنند. تعداد افرادي كه متقاضي مهاجرت به بريتانيا هستند بيشتر است چرا كه بريتانيا در سال‌هاي گذشته به تعداد قابل توجهي از ايراني‌ها پناهندگي داده است. آمار‌هاي بريتانيا نشان مي‌دهد ايراني‌ها در صدر پناهجويان بين سال‌هاي ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ اين كشورند.

گزارش‌ها نشان مي دهد سطح مهاجرت از ايران، از نخبگان به طبقه متوسط رسيده است؛ افرادي كه تمام زندگي خود را فروخته‌اند تا از ايران خارج شوند. تا چندسال گذشته نخبگان در صدر متقاضيان مهاجرت بودند اما به دنبال اتفاقات اخير اقتصادي و ناپايداري وضع اقتصادي ايران طبقه جديدي خواهان مهاجرت شدند كه تا قبل از آن كمتر اقدام به مهاجرت مي كردند.

روز پنجم آذرماه بي بي سي گزارش داد كه در سه هفته گذشته، بيش از صد مهاجر و پناهجو كه مي‌گويند ايراني هستند تلاش كرده‌اند با قايق‌هاي كوچك مسيري خطرناك را براي رسيدن به بريتانيا پشت سر بگذارند. بر اساس اين گزارش از ۱۲ آبان تا ۵ آذر ۱۰۱ پناهجو كه كودك هم در ميان آنها بود تلاش كرده‌اند مسيري ۳۴ كيلومتري را در عرض كانال مانش طي كنند تا از فرانسه به بريتانيا برسند و همه اين افراد بدون استثنا به مقامات گفته‌اند كه ايراني هستند.

سفرهاي پرخطر با قايق‌هاي كوچك در طي سال‎هاي اخير راهي معمول براي رسيدن مهاجران به كشورهاي مقصدشان شده است.

۱۵ آبان امسال كميسارياي عالي پناهندگان سازمان ملل اعلام كرد كه بيش از ۲هزار مهاجر در سال جاري ميلادي هنگام عبور از درياي مديترانه براي رساندن خود به اروپا، غرق شدند.

«شارلي ياكسلي» سخنگوي كميسارياي عالي پناهندگان سازمان ملل گفت كه پس از كشف ۱۷ جسد در آب هاي نزديك سواحل اسپانيا در هفته جاري، شمار جان باختگان سال جاري ميلادي در مديترانه از مرز ۲ هزار نفر گذشت. مديترانه طي چندين سال مرگبارترين مسير دريايي جهان براي آوارگان و مهاجران بوده است.

شرايط براي مهاجران در بقيه نقاط دنيا هم بهتر نيست. چندي پيش سازمان «پزشكان بدون مرز» در مورد پناهجوياني كه در استراليا در اردوگاه هاي نائورو و پاپوآ گينه‌نو هستند هشدار داد و اعلام كرد كه سلامت رواني بسياري از كساني كه در نائورو هستند فوق‌العاده بد و غيرانساني است. در گزارش سازمان پزشكان بدون مرز گفته شده ۶۰ درصد از كساني كه پزشكان به وضع آن‌ها در نائورو رسيدگي كرده‌اند به خودكشي فكر مي‌كنند و ۳۰ درصد از آن‌ها تلاش كرده‌اند دست به خودكشي بزنند. پزشكان بدون مرز مي‌گويد در ميان كساني كه تلاش به خودكشي كرده‌اند كودكاني تا سن ۹ سال هم ديده مي‌شود.

با اين حال به نظر نمي‌رسد هيچ‌يك از اين هشدارها تاثير چنداني بر سياست‌هاي دولت استراليا گذاشته باشد. اسكات موريسون، نخست‌وزير استراليا، اواخر تابستان تاكيد كرده بود «دست به هيچ اقدامي كه سياست‌هاي حفاظت از مرزهاي استراليا را با خطر روبه‌رو كند»، نمي‌زند. اين اظهارات به‌ اين معني است كه دولت استراليا حاضر به تغيير سياست‌هايش در مورد نپذيرفتن هيچ يك از پناهجويان قايق‌سوار در خاك خود نيست و همچنان آن‌ها را در خارج از مرزهايش نگه مي‌دارد. بنابر آمارهاي «شوراي پناهجويان استراليا» از تابستان گذشته، شمار كل پناهجويان در هر دو منطقه نائورو و پاپوآ ۱۶۵۵ نفر برآورد شده بود. گفته مي‌شود در مجموع ۳۱۲۷ نفر در جريان توافقات استراليا، نائورو و پاپوآ، به اين دو كشور فرستاده شده بودند كه بسياري از آن‌ها ايراني بودند؛ از اين ميان دست‌كم ۸۵۵ نفر داوطلبانه جزاير را ترك كرده‌اند كه بيشترين شمار آن‌ها به زادگاه خود بازگشته‌اند.

    سوال اينجاست كه ايران، كشوري با منابع عظيم نفت و گاز كه درگير جنگ نيست و از امنيت عمومي نسبي برخوردار است، چرا نمي‌تواند سياست‌هاي خود را به گونه‌اي ساماندهي كند، كه شهروندان ايراني بتوانند آينده روشني براي زندگي در كشور خود بيينند و به خيل پناه‌جويان جنگ‌زده اضافه نشوند.

شرايط در آن سوي آب ها و مرز ها نيز چندان مناسب نيست. دولت آلمان كه يكي از پناهجوپذيرترين كشورها در سال هاي اخير بوده براي رهايي از معضلات به پناهجوياني كه بختي براي دريافت پناهندگي ندارند پيشنهاد كرده كه اگر خودخواسته و به سرعت به كشورشان بازگردند، مبلغي پرداخت خواهد كرد. و ظاهرا از آغاز اجرايي شدن طرح دولت آلمان به نام «كمك آغازين مثبت» حدود ۱۲ هزار پناهجو در آلمان با دريافت مبلغي خاك اين كشور را ترك كرده‌اند. ۱۵۰۰ نفر از اين تعداد قبل از پايان بررسي پرونده پناهندگي‌شان از آلمان خارج شده‌اند.

معضل يافتن مكاني امن كه حداقل‌هاي زندگي در آن تامين شود اين روزها به مساله بسياري از ايرانيان تبديل شده است. در آن سو نيز كشور ها با مشكلات اقتصادي و فرهنگي حاصل از حضور پناهجويان دست و پنجه نرم مي كنند. اما سوال اينجاست كه چرا ايران، كشوري با منابع عظيم نفت و گاز نمي تواند سياست هاي داخلي و خارجي خود را به گونه اي ساماندهي كند، كه شهروندان ايراني بتوانند آينده روشني براي زندگي در كشور خود بيينند و به خيل پناهجويان جنگ زده از سوريه و افغانستان اضافه نشوند. عدم امنيت و نابساماني اقتصادي ايران دليلي فراتر از تحريم هاي آمريكا دارد.