پايگاه تحليلي - خبري ايران بالكان : مسير بالكان غربي، دروازه جديد مرگ براي پناهجوها
شنبه، 10 آذر 1397 - 22:40 کد خبر:29930
در سال ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ ميلادي، يك ميليون مهاجر و پناهجو سعي كردند از طريق مسير بالكان غربي، خودشان را به اروپا برسانند. اما كنترل مرزي در كرواسي تشديد شده است.


زندگي در اروپا روياي ميليون‌ها مهاجر در سراسر دنياست. تخمين زده مي‌شود در سال ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ ميلادي، يك ميليون مهاجر و پناهجو سعي كردند از طريق مسير بالكان غربي، خودشان را به اروپا برسانند. اما كنترل مرزي در كرواسي تشديد شده است.

به گزارش پايگاه تحليلي – خبري ايران بالكان (ايربا)در اكتبر گذشته، مهاجران در مناطق مرزي بين بوسني و هرزگوين و كرواسي با نيروهاي پليس مرزي درگير شدند. هانس ون دربرلي، خبرنگار يورونيوز گزارشي از حال و روز پناهجويان در مناطق مرزي تهيه كرده است.

اگر با دوچرخه با نيروهاي امدادرساني كوهستاني در منطقه كوهستاني شمال غرب بوسني و هرزگوين همراه شويد شاهد مناظر عجيبي خواهيد بود: دهها پناهجو هر روز سعي مي‌كنند با پاي بياده از طريق اين مسير كوهستاني خود را به طور غيرقانوني به اتحاديه اروپا برسانند.

خوابگاه دانشجويي متروك در شهر مرزي «بيهاچ» ‌Bihac بين بوسني هرزگوين و كرواسي محل زندگي پناهجوياني است كه نيروهاي پليس مرزي كرواسي، آنها را به بوسني و هرزگوين بازگردانده‌اند. سازمان‌هاي غير دولتي بين آنها غذا توزيع مي‌كنند.

زمستان در راه است و هزاران پناهجو در چادرها و ساختمان‌هاي متروكه شب را صبح مي‌كنند.

بخشي از ساختمان برق ندارد. پناهجويان اينجا چندين بار با هم درگير شده‌اند. دولت بوسني نيروهاي ويژه را براي دستگيري كساني كه دردسر درست مي كنند، به اينجا فرستاده است. از آن زمان رسانه‌ها اجازه ورود به اينجا را ندارند.

با پناهجوي افغاني صحبت مي‌كنيم كه دو سال پيش به خاطر تهديدهاي طالبان به اينجا آمده است. او مي‌گويد سعي كرده است از طريق اسلواكي به اسلوني و از آنجا به يكي از كشورهاي اتحاديه اروپا برود. اما پليس او را دستگير كرده، اول به كرواسي فرستاده و از آنجا هم تحويل پليس بوسني هرزگوين داده است.

او در ادامه مي‌گويد: «در مرز اسلوني به حرفهاي ما توجه نكردند. چند بار درخواستمان را به مقامات اسلوني و پليس گفتيم. از آن‌ها خواهش كرديم از ما حمايت كنند. اما آنها به حرفهاي ما گوش نكردند و حتي مداركمان را تحويل نگرفتند. از آنها خواستيم به ما اجازه بدهند كه به اداره رسيدگي به پناهنده‌ها برويم، گفتيم نياز به وكيل داريم. اما حتي وكيل هم به ما ندادند.»

مهاجران مي‌گويند بارها سعي كردند با عبور از مرز خود را به كرواسي برسانند.

در اكتبر گذشته، صدها مهاجر در روستاي مرزي «مالجواچ» سعي كردند از صفوف نيروهاي پليس عبور كرده و خود را به كرواسي برسانند. آنها با پليس درگير شده و مرز را مسدود كردند تا روي دولت كرواسي فشار بياورند كه به آنها اجازه عبور بدهد. برخي از پناهجوها به سمت پليس سنگ پرتاب كردند و پليس هم با گاز اشك آور و باتوم به آنها جواب داد.

وضعيت پناهجوها در شهر «بيهاچ»‌ رسوايي بزرگي براي بوسني و هرزگوين است

گفته مي‌شود در سال ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ ميلادي يك ميليون پناهجو سعي كردند از مسير بالكان غربي، وارد يكي از كشورهاي عضو اتحاديه اروپا شوند. برخي حتي تا مجارستان هم رفته‌اند اما آنجا مرزها بسته بوده است.

عده‌اي زيادي به شهر مرزي «بيهاچ» در بوسني و هرزگوين برگردانده شدند. اما حداقل استانداردهاي بهداشت در اينجا رعايت نمي‌شود. سرويس بهداشتي و دوش براي حمام به اندازه كافي وجود ندارد.

با اين وجود، اكثر اين پناهجويان حاضر نيستند با كمك سازمان بين المللي مهاجرت به كشورشان برگردند.

حدود ۱۰۰۰ نفر در ساختمان‌هاي متروك اينجا زندگي مي‌كنند. اين وضعيت رسوايي بزرگي براي بوسني و هرزگوين است. اكثر اين افراد از رفتار خشونت آميز پليس مرزي كرواسي شكايت مي‌كنند.

طبق گزارش كميسارياي عالي پناهندگان سازمان ملل متحد كرواسي از اوايل سال جاري ميلادي حدود ۲۵۰۰ مهاجر را اخراج كرده است. از اين ميان به ۱۵۰۰ نفر حتي اجازه ارائه درخواست پناهندگي داده نشده و ۷۰۰ نفر هم با رفتار خشونت‌آميز نيروهاي مرزي روبرو شده اند.

محمد يكي از اين افراد است و مي‌گويد: «پليس كرواسي ما را با باتوم زد. دستگيرمان كردند. اما چرا كتكمان زدند؟! پول، موبايل، كفش، بند كفش، هر چه را داشتيم در سطل زباله انداختند. ما انسانيم. حيوان نيستم.»

سازمان بين الملي مهاجرت در بالكان غربي: اغلب اين پناهجوها مهاجر اقتصادي هستند

پادگان نظامي «هادزيچي» در نزديكي سارايوو، پايتخت تبديل به محل پذيرش پناهجويان شده است. كساني كه از سومالي و پاكستان آمده‌اند بيرون پادگان مانده‌اند: تنها چند روز پس از شروع به پذيرش پناهجويان، تعداد آنها از ۴۰۰ نفر گنجايش اين پادگان خيلي بيشتر شده است.

پيتر ون در آئوورائت مسئول ارشد سازمان بين الملي مهاجرت در بالكان غربي مي‌گويد:‌ «اين افراد بيشتر از اينكه نياز به حمايت بين المللي داشته باشند مهاجر اقتصادي هستند. ۸۰ الي ۸۵ درصد آنها را مهاجران اقتصادي تشكيل مي‌دهند. تقريبا ۳۵ درصدشان اهل پاكستان هستند كه بيشترين ميزان است. ۲۰ درصدشان افغان هستند و ۲۰ درصد هم سوري. البته در مورد سوري‌ها مطمئن نيستم چون تعدادي از كساني كه از شمال آفريقا آمده اند خود را سوري معرفي مي كنند. در مجموع از ابتداي امسال حدود ۲۰ هزار ، ۲۱ هزار نفر وارد بوسني شده اند كه ۴۰۰۰ هزار الي ۴۵۰۰ نفرشان هنوز اينجا هستند. يعني از هر ۴ نفر، ۳ نفر موفق شده‌اند به طور غيرقانوني از مرز عبور كرده‌ به كراوسي بروند. شايعاتي بين مهاجران وجود داشت كه كرواسي مرزهاي رسمي خود را براي پناهجويان باز مي‌كند. اين شايعه را قاچاقچياني به راه انداخته بودند كه نمي‌خواستند كسب و كارشان لطمه بخورد.»

تشديد كنترل مرزي كرواسي و افزايش قيمت قاچاق انسان

از زماني كه كرواسي و ديگر كشورهاي اتحاديه اروپا كنترل مرزهاي خود را تشديد كرده‌اند قاچاقچيان نيز قيمتها را افزايش داده‌اند.

با اين وجود برخي از پناهجويان مثل عبدالله كه از افغانستان خود را به اينجا رسانده‌است، حاضرند براي عبور از مرز هر كاري بكنند.

او مي‌گويد: «هر كاري كه لازم باشد انجام خواهم داد. به قاچاقچي‌ها پول مي‌دهم يا اينكه منتظر مي‌مانم. بايد هر طور كه شده از مرز رد شوم. از افغانستان تا اينجا ۶۵۰۰ يورو به قاچاقچي ها پول داده‌ام.»

پناهجوها عمدتا از مسيرهاي كوهستاني عبور مي‌كنند. با وجود پولي كه به قاچاقچي‌ها مي‌دهند تضميني وجود ندارد كه از مرز رد شوند.

اين پناهجوها نمي‌دانند كه دوربين‌هاي حرارتي و هواپيماهاي بدون سرنشين آنها را زير نظر دارند. كرواسي و بوسني با آژانس كنترل مرزي اتحاديه اروپا موسوم به «فرونتكس» همكاري نزديك دارند.

محمد جوان كُرد كه از عراق مي‌آيد از خشونتهاي پليس مرزي در كرواسي مي‌گويد: «پليس كرواسي همه ما را داخل يك ون كرد و به آن طرف مرز برد. ما را نشاندند. موبايلهايمان را گرفتند و گفتند از جايمان تكان نخوريم. جلوي چشممان گوشي‌هاي موبايلمان را خرد كردند و شكستند. توسط پنج پليس و دو فرمانده محاصره شده بوديم. به ما گفتند بايستيم. از آنها پرسيديم: پولي كه از ما گرفتيد كجاست؟ به جاي اينكه به ما جواب بدهند با باتوم به جانمان افتادند. من از ناحيه بازو و دست مصدوم شدم. يك گروه پنج نفره بوديم. از رودخانه رد شديم. باران مي‌آمد و هوا سرد بود. مي‌خواستيم به بوسني برگرديم. درحاليكه از مرز مي‌شديم شروع به پرتاب سنگ به طرف ما كردند.»

پاسخ پليس كرواسي به اين اتهامات چيست‌؟

پس از چند هفته مذاكره بالاخره مقامات وزارت كشور كرواسي به ما اجازه بازديد از واحد محلي محافظت از مرزها را در روستاي مرزي «ستينگارد» دادند. اين مركز اينجا به تازگي با بودجه اروپا بازسازي شده است.

دامير بوتنيا، سرپرست اين مركز چند ساعت پيش تجهيزات تجسسي جديدي دريافت كرده است:‌ يك دوربين حرارتي كه از راه دور كنترل مي‌شود.

نيروهاي پليس در اينجا كتك زدن يا شكستن موبايل پناهجوها را انكار مي‌كنند.

از سرپرست واحد محلي محافظت از مرزها مي پرسيم براي جراحات وارده به پناهجويان چه توضيحي دارد؟‌ او مي‌گويد:‌ «ما خبر داريم كه در خود بوسني و هرزگوين بين گروه‌هاي پناه‌جويان درگيري‌هاي خشونت‌آميز هست. اگر كسي مجروح شده، حتماً كار خود پناهجوها و گروه‌هاي رقيب است كه با هم جنگ دارند. احتمالا خودشان يكديگر را زخمي مي‌كنند و بعد ادعا مي‌كنند كار پليس كرواسي‌ است.»

بحث درباره خشونتهاي پليس كرواسي تبديل به مسئله‌اي سياسي تبديل شده است. كرواسي قرار است به زودي عضو منطقه شنگن شود. به همين دليل هم كنترلهاي مرزي را افزايش داده است.

آيا ممكن است عضويت كرواسي در منطقه شنگن به اين دليل به تاخير بيفتد؟ كميسيون اروپا همچنان مشغول بررسي نحوه كنترل مرزي در كرواسي است.

از سوي ديگر، شوراي اروپا كه كارش نظارت بر حقوق بشر در اروپاست از دولت كرواسي توضيح خواسته است.

در مقابل، دولت كرواسي ارتكاب هرگونه تخلف را رد مي‌كند و روي موفقيتهايش در مبارزه با قاچاقچيان انسان تاكيد مي گويد.

اتحاديه اروپا و دولت كرواسي براي كنترل مرزي علاوه بر فناوري‌هاي پيشرفته از منابع انساني هم استفاده مي‌كنند. در حال حاضر ۶۳۰۰ پليس مرزي در كرواسي مشغول نظارت بر مرزهاي اتحاديه اروپا هستند.

از كرواسي به بوسني برمي گرديم. صدها مهاجر در پناهگاه‌هاي موقت مي خوابند. از جولين كلابر يكي از مسئولان سازمان پزشكان بدون مرز مي پرسيم آيا گزارش‌هاي اِعمالِ خشونت پليس كرواسي نسبت به مهاجران را تاييد مي كند؟

او مي‌‌گويد:‌ «ما در مواردي كه به ما مراجعه مي‌كنند فقط گفته‌هاي افراد و جراحت‌ها و كبودي‌ها و تطبيق اين آسيب‌ها با گفته‌هاي فرد مجروح را بررسي مي‌كنيم. اين كبودي‌ها و جراحات با چيزهايي كه به ما گفته‌اند مطابقت دارد. اين كبودي‌ ناشي از لگد يا ضرب و شتم با باتوم است.»

پناهجوي ايراني : مي‌خواهم خانواده‌ام را متقاعد كنم كه به كشورمان برگرديم

دماي هوا زير صفر است و چادرها وسايل گرمايي ندارند. كساني كه اينجا هستند به‌زودي با وضعيتي اضطراري و فاجعه‌بار روبرو خواهند شد. محمد از ايران آمده است. او روزهاي سختي كه در اردوگاه‌ها از سر گذرانده است و جزء آن دسته از كساني است مي خواهد به كشورش برگردد.

او مي‌گويد: «يكي از قاچاقچي‌ها سرم كلاه گذاشت. من شخصا مي‌خواهم به ايران برگردم و درسم را ادامه بدهم. از ديدن تعداد كساني كه اينجا هستند تعجب كردم. اين جا خيلي كثيف است. حتي يك ساعت هم نمي‌توانيد اينجا دوام بياوريد. اما عده‌اي از اين افراد از سه، چهار ماه پيش اينجا هستند. امكان ندارد بتوانم اينجا بمانم. حتي نمي‌توانم تصورش را بكنم. الان سعي مي‌كنم خويشاوندم را متقاعد كنم كه به كشورمان برگرديم.»

اوايل سال جاري ميلادي اكثر بوسنيايي‌ها از مهاجران حمايت مي‌كردند. اما در حال حاضر افزايش تعداد مهاجران در مرز باعث شده كه مردم محلي دست به تظاهرات ضد مهاجرتي بزنند.

مرزهاي اتحاديه اروپا چند كيلومتر با اينجا فاصله دارد. پناهجوها در نزديك مرز كرواسي از جاده اصلي خارج مي شوند. بقيه راه را از مسيرهاي خطرناك مي پيمايند. راه‌افتادن گل و لاي تاكنون جان افراد زيادي را گرفته است.

اين منطقه كوهستاني همچنين پر از مين است. گروه‌هاي محلي نجات در مناطق كوهستاني اخيراً براي عمليات اضطراري فراخوانده شده بودند.

ارمين ليپوويچ، يكي از افراد گروه‌ نجات مي‌گويد: «پناهجوها براي رسيدن به كرواسي از مسيرهاي خطرناك كوهستاني استفاده مي‌كنند چون فكر مي كنند اينجا پليس جلويشان را نمي گيرد. اما واقعا نمي فهمم چرا اينگونه زندگي‌شان را به خطر مي‌اندازند. سه ماه پيش عمليات پرخطري انجام داديم چون يكي از پناهجوها از كوه پليسويچا بالا رفته و ناگهان وسط شب متوجه شده بود كه راهش را گم كرده و وسط ميدان مين است. صبح ديده بود كه تمام دوروبرش علامت مين است و با تلفن تقاضاي كمك كرده بود. تيم امداد كوهستاني ما بالاي كوه رفت تا نجاتش بدهد. همراه با ادارات ديگر مثل پليس بيهاچ توانستيم بدون اينكه به او آسيبي برسد از ميدان مين بيرونش بياوريم و جانش را نجات دهيم.»

تعداد بسيار كمي از پناهجويان در فكر پر كردن مدارك رسمي سازمان بين‌المللي مهاجرت براي بازگشت به كشورشان هستند. در حالي كه بسياري ديگر دوباره تلاش خواهند كرد به شكل غيرقانوني وارد خاك اتحاديه اروپا بگذرند به اين اميد كه زير پوشش باران يا مه يا تاريكي موفق شوند از مرز عبور كنند.