پايگاه تحليلي - خبري ايران بالكان : شكاف قوميتي در بوسني
چهارشنبه، 30 آبان 1397 - 12:06 کد خبر:29858
گروه گزارش و تحليل


روزنامه نيويورك تايمز در گزارشي درباره اختلافات قوميتي در بوسني و هرزگوين نوشت كه خطوط زمان جنگ هنوز در اذهان زنده است و با توجه به رشد راست افراطي و ملي گرايي در اروپا و آمريكا ، بوسني حامل هشداري براي جامعه جهاني است.

به گزارش پايگاه تحليلي – خبري ايران بالكان (ايربا) به نقل از ايرنا، نيويورك تايمز نوشت ، زماني كه آتش سوزي در شهر 'موستار' بوسني ايجاد شود 'سابيت گولوس' آتش نشان قديمي مي داند كه نيازي نيست نگران باشد مگر اينكه شعله هاي آتش به بخش مسلمان نشين مكاني برسد كه از سال 1992 تا 1994 خط اول يك مناقشه قوميتي بود.

علت اين است كه موستار هر چند مدتها است كه در آرامش به سر مي برد ، دو اداره آتش نشاني جداگانه دارد كه يكي از آنها عمدتا از مسلمانها مانند آقاي گولوس تشكيل شده و مسئول خاموش كردن آتش در بخش شرقي خط مقدم قديمي هستند و اداره دوم كه كرواتهاي كاتوليك در آن كار مي كنند و آتش در بخش ديگر را خاموش مي كنند. خط مزبور به عنوان مرزي بين جوامع در حال نزاع مدتها پيش از ميان رفت اما در اذهان زنده است و نمادي از شكاف هاي قوميتي است كه شهر موستار و كل بوسني را فلج مي كند.

در حالي كه اروپا و آمريكا با ظهور ملي گرايي قوميتي به عنوان يك نيروي تقسيم كننده در نبرد هستند ، تقسيمات بوسني حامل درس تلخي از اين است كه چگونه جوامعي كه زماني با هراس و جنگ جدا شده بودند مدتها بعد نيز مي توانند متفرق باقي بمانند.

عدم اتحاد قوام گرفته در اينجا در انتخابات ملي اخير بازتاب يافت ؛ انتخاباتي كه لفاظي هاي ملي گرايانه و ترديد در ادامه موجوديت بوسني به عنوان يك كشور ، وجه بارز آن بود.

'تيم كلانسي' آمريكايي مقيم بوسني كه در طول دوره جنگ در موستار زندگي كرده و به قربانيان كمك كرده است ، گفت: اروپا اين روزها از افزايش قدرت راست افراطي نگران است اما اين مكان در نشان دادن خطرات ملي گرايي قوميتي بسيار جلوتر بود.

'عدنان هوسكيچ' استاد علوم سياسي در سارايوو مي گويد: شما در اينجا به آينده خودتان را مي بينيد. ما از سالها پيش درگير ظهور پوپوليسم ملي گرايانه بوده ايم.

توافق سال 1995 حاصل شده در ديتون اوهايو كه به خونريزي در بوسني پايان داد ، بوسني را به دو 'واحد' تقسيم كرد شامل يك 'رپوبليكا صربسكا' تحت اداره صرب ها و يك فدراسيون مسلمان - كروات بوسني و هرزگوين .

آقاي گولوس آتش نشان مسلمان مي گويد كه دوستان زيادي در آن سوي مرز قوميتي دارد و هيچ خصومتي با آنها ندارد اما نگران است كه شكافهاي دوران جنگ نه تنها از ميان نرفته بلكه سخت تر شده اند. دختر 20 ساله او در همان ساختماني به دبيرستان مي رفت كه دانش آموزان كروات مي رفتند اما هيچگاه با آنها برخوردي نداشت چون مدرسه شيفتي بود و مسلمانها از ساعت 7 صبح و كرواتها از ساعت 2 بعدازظهر به مدرسه مي رفتند كه اين ترتيبات در بوسني بسيار متداول است. او اكنون مانند بسياري از بوسنيايي هاي جوان در فكر مهاجرت به اروپاي غربي است .

'پدي اشداون' كارشناس سياسي انگليسي كه در سالهاي 2002 تا 2006 به عنوان نماينده عالي بوسني كار كرد ، مي گويد: بوسني در دو دهه گذشته از بحراني به بحران ديگر رفته و سيستم شكننده آن پيش بيني هاي مبني بر فروپاشي را پشت سر گذاشته اما اين توانايي براي بقا به رغم همه ناملايمات ، اكنون در خطر جدي است .

نتيجه انتخابات ملي ماه اكتبر كه منجر به انتخاب يك ملي گراي تندرو به عنوان عضو صرب شوراي سه نفري رياست جمهوري شد موجب خشم در ميان كروات ها شده است. بسياري از مسلمانان به نفع فرد پيروز كروات راي دادند كه يك كروات ميانه رو است و اكنون تندروها او را به علت حمايتهاي قوميتي هاي محكوم مي كنند.

آيا اين وضعيت به مناقشه منجر خواهد شد ؟ آقاي اشداون مي گويد شايد نه اما جامعه بين المللي در حال حركت خزنده به سمت يك فاجعه بين المللي در ابعاد بزرگ است.

وي افزود: اكنون مشكل فقط بوسني نيست بلكه مشكل اين است كه اروپا و آمريكا خودشان قطبي شده اند و علاقه به مشكلات بوسني را از دست داده اند. خلاء ايجاد شده را روسيه و تركيه پر مي كنند و روسيه حامي صربها و تركيه حامي مسلمانان است.

وي افزود: اين اوقات يادآور دهه 1930 است همه چيز در حال از هم گسيختن است . مركز دوام نمي آورد. معمولا گفته مي شود كه جنگ ادامه سياست به شكلي ديگر است اما اينجا در بوسني ، سياست ادامه جنگ به شكلي صلح آميز است . 'والنتين اينزيكو' نماينده عالي سازمان ملل در بوسني در گزارش اخير خود روايتي تيره و تاز از بي نظمي در بوسني ارائه داد.
تفاوت بين بوسنياكها ، كروات ها وصربها به اندازه اي كم است و آنها به يك زبان صحبت مي كنند ظاهري شبيه دارند و غذاهاي عمدتا مشابهي دارند كه برخي محققان جنگ دهه 1990 براي توضيح جنگ به تئوري هاي فرويد متوسل شدند و گفتند 'نارسيسيسم تفاوت هاي كوچك' علت فوران ملي گرايي هاي متخاصم شده است. تنها متمايز كننده روشن مساله دين است. هر چند كرواتهاي كاتوليك ، بوسنياكهاي مسلمان و صربهاي ارتدوكس دراين مورد با اين حقيقت متحد مي شوند كه معدودي از آنها بطور منظم عبادت مي كنند و تقريبا همه آنها اهل بار و كافه هستند .

'آمنا پاپوواچ' فعال حزب چندقوميتي 'ناسا استرانكا' مي گويد كه بزرگترين طلسم بوسني ، دشمني قوميتي يا ديني نيست بلكه رهبران سياسي ملي گرا و سيستم فاسدي است كه آنها را متمول كرده است و اين رهبران بر هراس جوامع دامن مي زنند.